Ons het ’n paar jaar gelede vier weke se kosblikresepte saamgestel. Hier is ’n handvol van die resepte:

Herderspastei met basiese maalvleissous

Genoeg vir 4

Bestanddele

• 15 ml (1 e) sonneblomolie
• 1 klein ui, fyn gekap
• 600 g maalvleis
• 1 wortel, gerasper
• 375 ml (1½ k) tamaties, gekap
• 30 ml (2 e) tamatiepuree
• 15 ml (1 e) Worcestershire-sous
• 125 ml (½ k) hoenderaftreksel
• 250 ml (1 k) bevrore ertjies
• ’n hand vol gekapte pietersielie

Kapokaartappelbolaag

• 3 aartappels, geskil en in blokkies gesny
• 80 ml melk
• 30 g (3 e) botter
• 250 ml (1 k) gerasperde cheddarkaas
• gerasperde neutmuskaat

Metode

1. Verhit die olie in ’n middelslagkastrol oor hoë hitte.
2. Voeg die ui by en soteer vir 1-2 min. of tot sag.
3. Voeg die maalvleis by en soteer vir 5 min. of tot die vleis bruin is en breek moontlike klonte met ’n houtlepel.
4. Voeg die wortel, tamaties, puree, Worcestershire-sous en hoenderaftreksel by. Bring tot kookpunt en verlaag die hitte. Laat prut vir 10 min. of tot die mengsel effens begin verdik.
5. Kook intussen die aartappels sag en geur met sout. Roer die ertjies en pietersielie by. Haal van die hitte af en hou eenkant.
6. Kapokaartappelbolaag: Dreineer die aartappels en sit terug in die kastrol.
7. Voeg die melk, botter en 2/3 van die kaas by en druk fyn.
8. Geur met neutmuskaat. Verhit die oondrooster.
9. Sit die maalvleis in 4 oondvaste bakkies met ’n inhoudsmaat van ±250 ml (1 k), skep die kapokaartappels bo-oor en strooi die oorblywende kaas oor.
10. Sit die bakkies op ’n bakplaat en sit vir 4-5 min. in die oond of tot die kaas gesmelt en goudkleurig is.

Mout-en-jogurt-doopsous met vrugte

Genoeg vir 6

’n Heerlike en heilsame snoephappie vir kinders.

Bestanddele

• 250 ml (1 k) volroom- Griekse jogurt
• 5 ml (1 t) vanieljegeursel
• 15 ml (1 e) heuning
• 30 ml (2 e) moutmelkpoeier (Horlicks)
• 125 ml (½ k) gekapte neute
• 125 ml (½ k) klapper
• verskeidenheid vrugte om te doop, soos aarbeie, dik skywe piesang en appelkwarte.
• stokkies of vurkies om in die vrugte te druk om die doopslag te vergemaklik

Metode

1. Meng al die bestanddele tot voor die neute in ’n bakkie.
2. Sit die neute en klapper in twee afsonderlike bakkies.
3. Pak die gesnyde vrugte uit op bordjies. Die kinders doop eers die vrugte in die jogurtsous en rol dit dan in die neute en/of klapper.

Nog idees: Maak ’n vinnige doopsous vir allerlei groente soos selderystokkies en worteltjies: Meng gelyke hoeveelhede gladde maaskaas met volroom- Griekse jogurt, geur met sout en peper en gekapte kruie soos pietersielie of vinkel.

Broodjies met maaskaas en aarbeikonfyt

Genoeg vir 2

Gebruik liefs volgraanbrood vir die kinders se toebroodjies – hulle het die vesel in hul dieet nodig én dis gesonder. Sny met ’n stervormige koekiedrukker ’n patroontjie uit die boonste snytjie van elke toebroodjie om die broodjie mooier te laat lyk.

• 4 snye volgraanbrood
• margarien
• geroomde maaskaas en aarbeikonfyt

1. Sny met ’n koekiedrukker ’n vormpie uit die boonste snytjie van elke toebroodjie.
2. Smeer genoeg margarien op die onderste broodjie gevolg deur maaskaas.
3. Smeer laastens ’n lagie aarbeikonfyt oor en sit die broodjie met die vormpie bo-op.

Onthou wanneer jy toebroodjies maak:

• Gebruik ’n verskeidenheid brode soos rogbrood en ciabatta sodat die moeilike eters nie verveeld raak met die daaglikse broodjies nie. Pitabrode en tortillas is ’n lekker variasie op die gewone broodjie.
• Smeer die broodjies met gegeurde botter: Maak die botter sag en geur dit met suurlemoenskil of ’n verskeidenheid gekapte kruie en rol dit in rolletjies in kleefplastiek toe. Gebruik wanneer nodig.
• Fyn biltong gemeng met botter is heerlik, en ewe lekker as dit oor geroomde maaskaas gestrooi word.
• Sit oorskiet soos boerewors, hoender, maalvleis of lamsvleis op die toebroodjies. Gerookte en geblikte vis soos forel, snoek, salm en tuna werk uitstekend.
• Smeer die botter tot op die hoeke van die broodjies sodat die brood nie pap word of uitdroog nie.
• Avokado is superkos vir kinders – gooi net suurlemoensap oor sodat dit nie verkleur nie.
• Rasper aan die begin van die week genoeg kaas en hou dit in ’n digsluitende houer in die yskas om tyd te bespaar.

Springmielies met heuning en klapper

Genoeg vir baie

• Sonneblomolie, genoeg om die boom van ’n middelslagkastrol te bedek
• ½ k springmielies
• 250 g (1 k) suiker
• 100 ml (1/3 k + 2 e) water
• 185 ml (3/4 k) heuning
• 80 g (1 k) klapper
• papierkegels

1. Gooi genoeg olie in ’n middelslagkastrol om die boom te bedek.
2. Gooi die mieliepitte in en skud die kastrol ’n bietjie sodat die pitte eweredig oor die boom versprei is en die pitjies met ’n bietjie olie bedek word.
3. Sit die deksel op en verhit die kastrol oor matige hitte. Hou die deksel op tot die pitte ophou skiet.
4. Smelt intussen die suiker in die water oor lae hitte.
5. Laat kook ná dit heeltemal gesmelt het. Hou die heuning ’n entjie bokant die mengsel en giet stadig by. Kook vir nog ’n minuut.
6. Giet die suikermengsel oor die springmielies en roer die klapper deur. (Ons het vierkantige velle papier in kegels gerol en die springmielies daarin geskep, maar jy kan dit ook in kleurryke papierkoppies of kolwyntjiepapiertjies gooi.)

Heuning-en-sesamsaad-hoenderboudjies

Genoeg vir 6 kindertjies

Dié boudjies is heerlik taai, en kan ook oor die kole gebraai word.

• 60 ml (¼ k) heuning
• 60 ml (¼ k) sojasous, verkieslik ligte soja wat minder sout bevat
• 30 ml (2 e) olyfolie
• 30 ml (2 e) sesamsaad
• 12 hoenderboudjies

1. Meng al die bestanddele tot by die sesamsaad in ’n glas- of plastiekbak en laat lê die hoenderboudjies vir sowat ’n halfuur daarin in die yskas.
2. Verhit die oond tot 180 °C en bak die hoender vir ±20 min. tot gaar. Sit voor met kapokaartappels of aartappelslaai en soetmielies.

Hoenderburgers in pitabroodjies

Genoeg vir 4

Die gekrummelde hoenderstukke is gou gaar en heerlik op toebroodjies en burgers of in pitas en tortillas.

• 2 hoenderborsies, vel en been verwyder
• 125 ml (½ k) koekmeel, gegeur met sout
• 125 ml (½ k) vars broodkrummels, (gebruik liefs volgraanbrood)
• 60 ml (¼ k) gerasperde parmesaan
• 2 eiers, liggies geklits in ’n klein bakkie
• 4 klaarbereide pitabroodjies, verhit volgens die vervaardiger se aanwysings
• 125 ml (½ k) bevrore soetmieliepitte, ontvries
• ’n hand vol kersietamaties, gehalveer
• slaai of kruieblaartjies vir opdiening
• ’n skeppie mayonnaise vir elke pitabroodjie

1. Sny die hoenderborsies in die dwarsste middeldeur sodat jy 4 identiese, dunner filette het. Sit elke filet tussen twee stukkies kleefplastiek en slaan met ’n rolstok plat.
2. Sit die koekmeel in ’n bakkie en meng die krummels en kaas saam in ’n ander bakkie.
3. Doop elke filet eers in die eier, laat die oortollige eier afloop, dan in die koekmeel en rol laastens in die krummels.
4. Die filette kan in die stadium in afsonderlike vriessakkies gevries word, of onmiddellik in ’n bietjie olyfolie in ’n pan gebraai word.
5. Braai oor matige hitte, anders brand die krummels aan voor die hoender gaar is.
6. Sny elke filet middeldeur en “bou” die pitabroodjies so: Sny elke pitabroodjie middeldeur en sit ’n halwe filet in elk gevolg deur mielies, tamaties en blaartjies.
7. Skep laastens ’n bietjie mayonnaise in elke helfte.

Basiese macaroni-en-kaas

Genoeg vir 4

Dis maklik om die geurige, basiese macaroni te maak. Ons het soetmieliepitte, ertjies en klein kersietamaties deur die macaroni gemeng, maar jy kan dit net so voorsit.

• 200 g macaroni
• 125 ml (½ k) room
• 310 ml (1¼ k) melk
• 375 ml (1½ k) gerasperde cheddar
• sout en swartpeper na smaak
• gerasperde neutmuskaat na smaak

1. Kook die macaroni in ’n kastrol met kokende water en ’n bietjie sout tot nét sag. Dreineer en sit terug in die kastrol. 2 Voeg die room, melk en kaas by en plaas oor lae hitte tot die kaas gesmelt is. 3 Geur met sout, peper en neutmuskaat. Roer versigtig deur en dien op.

Maniere om dit voedsamer te maak

• Voeg ’n hand vol soetmieliepitte, ertjies en gekapte kersietamaties net voor opdiening by.
• Vlok ’n gerookte forel, snoek- of makrielfilet met jou vingers en roer deur die pasta. Geblikte tuna of salm wat deeglik gedreineer is, werk ook goed. Gaar oorskietvleis soos hoender of lamsvleis kan vinnig deur die macaroni geroer word.
• Popeye se kos: Was ’n hand vol spinasieblare deeglik, sny die stingels af en soteer oor lae hitte in ’n pannetjie met ’n bietjie olyfolie. Roer deur die macaroni.
• Kombineer dié basiese resep met die basiese maalvleismengsel van Maandag, Week 1. Rasper ekstra kaas oor en sit vinnig onder die oondrooster vir ’n heerlike aandete.

Heilsame snoephappie-idees

• AVOKADO is superkos vir kinders en ’n lekker middagete.
• GROENTE soos kersietamaties, klein worteltjies, mielies, ertjies en komkommerstokkies werk goed.
• SPRINGMIELIES is ’n goeie alternatief vir aartappelskyfies.
• DROËVRUGTE, neute en sade is voedsaam en uitstekende bronne van energie.

Lees ook: Lekker maklike aandetes vir ’n week

The post Lekker kosblik-idees appeared first on rooi rose.

Sit stres op sy plek. Deur Anet Schoeman. 

Hoe werk spanning?

Kortisol en adrenalien is die sondaars wat jou maag op ’n knop laat trek en jou hart in jou keel laat klop wanneer dinge wild raak. Dié spanningshormone word vrygestel wanneer ons bang of gespanne voel, en dis nodig om ons aan te vuur om uit gevaarlike situasies te kom. Maar as dit heeltyd gebeur, kan dit jou gesondheid ondermyn.

Uit ’n studie wat in die Amerikaanse joernaal Neuron gepubliseer is, blyk dit dat meer as 40% Amerikaners nie hul spanning goed beheer nie. Boonop sukkel gespanne mense met selfbeheer en sal meer geneig wees om ongesonde kos te eet. Trooskos moet ons beter laat voel, maar ongelukkig is dit juis dié soort kos wat kortisolvlakke verhoog.

Die moets en moenies van kos

• Neute soos okkerneute, amandels, pekanneute en haselneute beheer jou kortisol en die vitamiene kan ook jou immuniteit verbeter wat deur spanning in die wiele gery word.
• Omega-3 in olierige vis soos sardyne, wilde salm en makriel is uitstekend. Uit ’n studie het dit geblyk dat studente wat ’n omega-3-aanvulling geneem het 20% minder angstig gevoel het as die groep wat ’n plasebo geneem het.
• Anti-oksidante en vitamien C in bessies soos aarbeie, bosbessies en rooibosbessies beheer kortisol – die perfekte vruggies om soggens in jou gladdejantjie te sit.
• Spinasie, krulkool (kale) en blaarbeet (chard) bevat magnesium wat help om spiere te ontspan, asook kalsium wat kalmerend is. Gebruik die groente in ’n slaai of sny dit fyn in ’n sop.
• Donkersjokolade (ja, nie die ander soorte nie) bevat spesifieke anti-oksidante wat kortisol kan verlaag. Hou ’n blokkie byderhand as jy weet jou dag gaan aan jou kou.
• Koolhidrate wat ryk aan vesel is, soos quinoa en hawermout, laat jou langer vol voel en dit verhoog jou serotonienvlakke vir langer tye as verfynde koolhidrate.
• Volgens studieresultate kan die L-teanien in groen tee jou kortisolvlakke verlaag, endorfiene en oksitosien verhoog, spiere ontspan en so jou bui verbeter. Rooibos- en kamilletee is ook strelend.
• Vitamien B is ’n teenvoeter vir spanning – probeer om ’n klein porsie proteïen by elke maaltyd in te sluit. Eiers is goedkoop en maklik om op enige plek te eet. Dit balanseer jou kortisolvlakke.
• Bly weg van sout as jy gespanne is. Dit sneller die vrystelling van kortisol.
• Suiker laat jou bloedglukose die hoogte in skiet en dit laat jou sleg voel as die vlakke daarna vinnig daal.
• ’n Koppie oggendkoffie is vir baie mense ’n noodsaaklike regmakertjie. Tog blyk dit uit navorsing dat jy joune dalk tot so halftien moet uitstel. Jou liggaam stel soggens sy eie kortisol vry om jou op die dag voor te berei. Dus kan jy ’n bietjie wag.
• Mense gryp maklik na ’n drankie om spanning te verlig. Maar alkohol verhoog die kortisolvlakke en dit beïnvloed ook die gehalte van slaap.
• Jogurt met probiotikum het belowende resultate getoon in ’n Ierse studie. Dit wil voorkom of ’n gesonde spysverteringskanaal ’n beduidende uitwerking op gedrag het wat met spanning verbind word.

Spanning kan jou sterker maak

Spanning hoef nie net negatief te wees nie. Dr. Renata Schoeman, bekende psigiater, sê angs is ’n natuurlike toestand van die lewe en dat dit kan dien as aansporing om te skep, te presteer of enige mylpale te behaal.

“Tog kan angs oorweldigend raak en as dit nie bestuur word nie en tot patologiese angs lei, kan dit emosionele probleme veroorsaak sodat mense oorweldig en uitgebrand voel, prikkelbaar is, en paniekaanvalle en depressie kry. Maar as ons ons stresenergie gebruik, kan dit ’n kragtige dryfveer wees om uit te styg.”

As jy positief oor stres dink, kan dit jou vriend word.

Kortpad met stres

• Meditasie sny kortisol met 20%: Uit ’n Thaise studie wat oor ses weke gestrek het, het dit geblyk dat die kortisolvlakke van mense wat in dié tydperk gemediteer het met 20% gedaal het teenoor die groep wat nie gemediteer het nie.
• Genoeg slaap sny kortisol met 50%: Die verskil tussen agt uur en ses uur se slaap is klaarblyklik 50% meer kortisol. En die verhoogde vlakke kan boonop twee dae duur. Maak seker jy kry genoeg slaap. Navorsers meen ’n kort middagslapie kan vir ’n kort nag vergoed.
• Musiek sny kortisol met 66%: Musiek het ’n kalmerende invloed. Toe dokters aan die Osaka Mediese Sentrum in Japan musiek gespeel het terwyl pasiënte ’n kolonoskopie ondergaan het, was hul kortisolvlakke aansienlik laer as dié van die groep sonder musiek.
• Lag verlaag kortisol met 30%: ’n Kuiertjie by ’n prettige vriend is goud werd. Dis klaarblyklik nie net die lekker lag wat jou ontspan nie; selfs as jy net in jou humoristiese vriend se geselskap is en grappies in die vooruitsig stel, gaan jou kortisol daal.
• ’n Massering verlaag kortisol met 31%: In ’n studie aan die Universiteit van Miami se mediese skool het respondente se kortisol met byna ’n derde gedaal ná hulle ’n weeklikse massering gehad het. ’n Massering verminder stres omdat dit die vorming van dopamien en serotonien (jou goedvoelhormone) stimuleer.
• Kougom kou kan kortisol met tot 16% verlaag: Kou jouself kalm? Wetenskaplikes vermoed dat die kougomkouery bloedvloei verhoog en neurale aktiwiteit in sekere gedeeltes van die brein verbeter. Die deelnemers wat kougom gekou het in ’n studie, het ook opgemerk dat hulle meer op en wakker voel as die ander wat nie kou nie.
• Kerkgangers se kortisol is 25% laer: Doen iets vir jou siel om spanning te verlaag. Godsdienstige rituele beskerm mense teen die negatiewe gevolge van stres. Uit ’n studie in het dit geblyk dat kerkgangers laer stresvlakke het.

Lees ook: Stres: Gee aandag aan jou liggaam se waarskuwingstekens

The post Sit stres op sy plek appeared first on rooi rose.

Alweer Candida? Hier is raad deur Salomé Delport

Kyk na die volgende foute wat jy dalk maak:

Om heeldag in klam swemklere te loop

Die swam gedy in klam hitte.

Om in die somer ’n langbroek te dra

Dit skep ook die warm, klam omgewing waarin candida floreer.

Om jou vagina aan parfuum, sepe, poeiers en badolies bloot te stel

Jou vagina is ’n uiters sensitiewe omgewing waar ’n fyn balans tussen organismes, waarvan candida een is, gehandhaaf word. Sulke produkte gooi maklik die balans omver, waarna veral candida handuit ruk en oorgroei.

Om swangerskap as oorsaak te ignoreer

Swangerskap verander jou hormoonbalans, wat jou kans op vaginale candida opstoot. Gelukkig kan die infeksie nie jou baba benadeel nie. Maar wees verstandig oor behandeling: dit is nie nou die tyd om onnodig antibiotika te drink nie. Gebruik liewer ’n room of setpil.

Om te lank te wag voor jy dokter toe gaan

As jy meer as vier keer per jaar candida kry, of drie weke of langer daarmee bly sukkel, is die infeksie moontlik ’n teken van ’n ander onderliggende toestand, soos diabetes.

Lees ook: 10 redes waarom jy rooi rose se Oktober-uitgawe móét lees!

The post Alweer Candida? Hier is raad appeared first on rooi rose.

6 Maniere om langer en lekkerder te lewe  deur Anet Schoeman.

Dit maak nie saak hoe jy walgooi en regtrek nie, die ouderdom haal almal in. Tans is die gemiddelde lewensverwagting wêreldwyd 71,4 jaar, teenoor die 47 jaar wat die gemiddelde Amerikaner in 1900 sou haal.

Mediese vooruitgang, beter voeding en entstowwe het ’n groot rol gespeel om die kersies op ons verjaarsdagkoek te vermeerder. Is die geheim ’n veilige lewe met ’n ellelange lys moets en moenies? Klaarblyklik nie. Wetenskaplikes sê ons leef langer as ons gelukkig is en ’n positiewe uitkyk het. En dat balans ’n beter maatstaf as die wette van die Mede en Perse is vir ’n langer en lekkerder lewe.

iStock/Halfpoint

1 Maak kos jou vriend

As jy kers opsteek by gemeenskappe wat die oudste word, is gesonde eetgewoontes en ’n gesonde gewig ’n gemene deler. Tog sê Kathryn Green, kliniese dieetkundige in Morningside, Johannesburg, dis selde die kos wat mense vet maak, eerder die ongesonde verhouding wat hulle met kos het.

“Ek vra dadelik vir mense wat hul stokperdjies is en kry hulle om hul fokus van kos te verskuif na iets wat hulle geniet. ’n Onverbiddelike eetplan is selde op lang termyn suksesvol en deur die leisels effens te verslap, kry mense beter resultate. Wanneer jy lewensgehalte inboet, hou mense nie met ’n eetplan vol nie. Kyk holisties na wat jy eet, eerder as om vreemde mode-diëte te volg en ’n ongesonde verhouding met kos te hê. Deur jou van sekere kos te onthou, raak jy behep daarmee en wanneer jy oortree, het jy skuldgevoelens en negatiewe verbintenisse met kos.”

Kathryn sê daar is geen verbode eetgoed nie, maar dat mense moet ligloop vir verfynde suiker en versadigde vette. “Dis ’n goeie riglyn om te fokus op regte, eerlike kos wat nie geprosesseer is nie. As jy nou en dan ’n wegneemete kry, of sjokolade en soetgoed eet, is dit nie die einde van die wêreld nie. Wees realisties oor die energiewaarde van kos. Die ironie is dat sekere restaurantslaaie 3 500 kJ bevat, drie keer soveel as ’n wegneem-hamburger (1 100 kJ).”

Eet ontbyt. Dié goeie gewoonte gee jou genoeg energie vir die res van die dag. Dit keer ook dat jy heeltyd moeg en honger voel en later in die dag swak koskeuses maak omdat jy desperaat van die honger is.

As dit ’n gestoei afgee om by jou ideale gewig te bly moet jy weer dink. Ons almal is verskillend en daar bestaan nie iets soos ’n vasgestelde “ideale gewig” nie. Kathryn sê dat klimtol-gewigsbeheer (yo-yo dieting) ’n euwel is wat vermy moet word. Die mikpunt is ’n gesonde, gelukkige en vervulde lewe.

Uit navorsing wat gedoen is onder ’n groep vyftigplusser-vroue wat binne die raamwerk van normale gewig geval het, het dit geblyk dat dié wat meer as drie keer 4,5 kg verloor en weer aangesit het, sowat drie keer meer geneig was om skielik aan hul hart te sterf.

#rrWenk: Doen dit:

• Bly weg van mode-diëte, duur kosfoefies wat die ewige lewe belowe, en geprosesseerde kos.
• Moenie kos as straf en beloning gebruik nie.
• Eet ontbyt.
• Kry ’n gewig wat jy kan handhaaf, eerder as om gedurig klimtol-gewigsbeheer toe te pas.

iStock/gilaxia

Lees ook: 41 ander woorde vir suiker op kosetikette

Kry jou onderbewuste aan jou kant

2 Oefening bly die beste medisyne

Oefening is die belangrikste komponent wat onafhanklikheid en gesondheid in jou goue jare verseker. Uit ’n studie aan die Yale-universiteit het dit geblyk dat onaktiewe bejaardes ná ’n oefenprogram wat stap en kragoefeninge ingesluit het, 25% minder tyd deurgebring het met beserings en beperkings as dié wat nie geoefen  het nie.

En die goeie nuus is dat jy nie ’n driekampatleet hoef te wees om hierdie gesondheidsvoordeel te geniet nie. Inteendeel, matigheid is die wagwoord.

“Die beginsels vir goeie gesondheid en oefening is matige en gereelde oefening, en om ekstreme oefening te vermy,” sê Steve Saunders van Performance through Science, ’n man wat al menige SA fietsrykampioen afgerig het. “Ons kyk met bewondering na topdriekamp-atlete, maar eintlik is hulle net die gelukkiges wat besering en ooroefening van ’n ekstreme sport oorleef het. Gereelde stap bly jou heel beste oefening.”

Ekstreme oefening verhoog die spanning op jou liggaam wat tot die vrystelling van die streshormoon kortisol lei. Dit kan verskeie prosesse in jou liggaam versteur en die moontlikheid van talle gesondheidsprobleme vergroot.

“Dis wel nodig om uit jou gemaksone te kom as jy wil vorder en dit is goed om jou hartklop met oefening matig op te stoot. En die ander belangrike element? Maak seker jy het pret.

Kyk hoe kinders oefening kry terwyl hulle speel en hoe lekker en gelukkig dit hulle laat voel. Probeer dieselfde met jou oefening vermag. Kry iets waarvan jy hou, soos dansklasse sodat beweging lekker is. Oefening laat jou ook goed voel en bied die geleentheid om te sosialiseer as jy alleen is, of alleentyd as jy gedurig deur mense omring is.”

#rrWenk: Doen dit:

• Raak meer aktief en moenie ure voor jou rekenaar en die televisie deurbring nie.
• Vermy ekstreme oefening waar jou liggaam heeltyd onder spanning verkeer wat jou kortisolvlakke opjaag.
• Stap elke dag of doen oefening wat jy geniet.
• Stoot jou hartklop vir kort rukkies op om jou kardiovaskulêre fiksheid en gesondheid te verbeter.

iStock/FatCamera

Lees ook: Swem is uitstekende oefening

28-dag oefenprogram vir beginner-fietsryers

4 redes hoekom dit belangrik is om rugoefeninge te doen

3 Wat van ’n wyntjie?

Nie alle wetenskaplikes stem saam nie, maar uit sommige studies het dit geblyk dat negentigjariges wat matig alkohol gebruik, langer as geheelonthouers leef. Dieselfde geld koffie.

Dr. Claudia Kawas, ’n professor in neurologie, het die 90+Study gelei wat onder 1 800 negentigjariges gedoen is. “Ek kan dit nie verduidelik nie, maar ek glo vas dat matige alkoholgebruik met langlewendheid verband hou,” het sy vroeg in 2018 by ’n bespreking van die voorlopige resultate van die studie gesê. Onthou, die klem val op matigheid.

#rrWenk: Doen dit: Matige alkoholgebruik kan ’n voordeel inhou. Dit beteken nie dat jy nou moet begin drink as jy nie tot dusver gedrink het nie.

iStock/AleksandarNakic

Lees ook: Wanneer is nog een glasie wyn te veel?

Vonkelwyn-en-bessie-lollies

4 Wees lui

Ons is ’n samelewing wat beswaarlik kan stilsit en niks doen nie. Kyk maar hoe die selfone uitkom om nuus, e-posse en boodskappe te lees wanneer mense niks het om te doen nie.

Kenners sê ons is altyd gefokus – selfs wanneer ons ontspan – en ons gee ons brein selde ’n kans om tot rus te kom. Deur gefokus te bly, put jy jou prefrontale korteks in jou brein uit en ly jou besluitneming daaronder, wat jou swak keuses kan laat maak.

Deur jou brein ’n blaaskans te gee, verhoog jy jou kreatiwiteit en kan jy beter planne maak om probleme op te los wat jou magteloos en gestres laat voel. Dis alles dinge wat jou gesondheid negatief kan beïnvloed.

#rrWenk: Doen dit: Gee jou brein ’n blaaskans en klim van die hamsterwieletjie af.

iStock/MundusImages

Lees ook: 7 maniere om werklik te ontspan

10 wenke teen stres wat werk

70 topwenke vir geluk

Wees nou gelukkig

5 Word kwaad

Sielkundiges sê lankal dat onderdrukte emosies sy tol op jou geestesgesondheid eis. Hierdie chroniese stres lei tot verhoogde vlakke van die streshormoon kortisol en verlaag vlakke van serotonien en dopamien, jou goedvoel-neurogeleiers, wat op die lang duur die risiko op depressie verhoog.

Maar daar is goeie en slegte maniere om kwaad te word. Voete stamp, gil en skree lyk dalk indrukwekkend, maar dit kan jou net meer ontstel – en ander vermaak as dit in die openbaar geskied.

Aristoteles het eeue gelede gesê dit is maklik om kwaad te word, maar dis ’n kuns om kwaad te word vir die regte mens, in die regte mate, op die regte tyd, om die regte rede, en op die regte manier.

#rrWenk: Doen dit: Voor jy volgende keer jou hartklop en bloeddruk gevaarlik opstoot deur dramaties kwaad te word (of dit met bitterheid onderdruk), dink oor die Griekse filosoof se wyse woorde en doen dit anders.

iStock/struvictory

Lees ook: Kry stres jou onder?

6 Denkpatrone om voor versigtig te wees

Sit stres op sy plek!

Die gevaar van stres

6 Jy is so oud soos jy voel

Die sielkundige Ellen Langer het in 1979 ’n groep van agt mans in hul sewentigerjare vir ’n week na 1959 terugverplaas. Die studie is in ’n klooster gedoen waar die hele omgewing verander is met meubels uit dié era. Dit het televisies en radio’s ingesluit wat programme en musiek van twintig jaar tevore gespeel het. Daar was geen spieëls nie en hulle mag nie oor dinge gesels het wat ná 1959 gebeur het nie. Die mans is ook behandel asof hulle jonk is en geen hulp is aangebied om hul tasse te dra nie. Maak ’n plan, het dr. Langer gesê, al moet jy jou klere stuk vir stuk na jou kamer dra. Kort voor lank het die mans hul eie keuses begin maak en ook hul eie kos gemaak. Ná ’n week het van hulle se gehoor en oë verbeter, dié wat nie hul tasse kon indra nie, kon dit uitdra, en van hulle het sonder hul kieries geloop. Hulle het ook beter in byna elke fisieke en kognitiewe toets gevaar.

#rrWenk: Doen dit:

• Moenie jouself oud dink en oorgee nie.
• Sosialiseer ook met jonger mense.
• Durf nuwe dinge aan en vergeet van jou ouderdom.

iStock/shapecharge

Lees ook: Te oud vir oefening? Dink weer!

Oefen jouself jonger

The post 6 Maniere om langer en lekkerder te lewe appeared first on rooi rose.

In sy boek, Born Anxious: The Lifelong Impact of Early Life Adversity – and How to Break the Cycle, skryf Professor Daniel P. Keating hoe die fetus selfs in die baarmoeder reeds aan spanning blootgestel word en hoe dit ’n patroon in kinders se lewens kan word.

5 maniere om spanning te verminder

1 Neem beheer

Een vir die groot aanleidende faktore van spanning is dat ons buite beheer voel en dit kan later in ’n bose kringloop ontaard waar jy nooit opgewasse voel om enigsins beheer uit te oefen nie. Neem bestekopname van jou lewe by die huis en werk en kyk waar jy deur klein veranderinge meer in beheer kan wees. Elke stappie gaan jou meer bemagtig en rustiger laat voel.

Lees ook: Bevry jouself van spanning

2 Moenie spanning met alkohol en kos masker nie

As jy nie kan wag vir daai glas wyn om jou te help ontspan, of trooskos om jou te laat beter voel nie, loop jy helaas die risiko om afhanklik te raak daarvan. Om oorgewig te raak hou nadele vir jou gesondheid in en afhanklikheid van alkohol is ’n veel groter probleem wat beide hul eie spanning gaan skep.

3 Wees bewus

Leer om in die oomblik te leef en “mindful” te wees. As jy buite is, ervaar die gevoel van die sonlig op jou vel, ruik die varsheid in die lug en sien die nuwe groen blaartjies in jou tuin eerder as om gedurig te tob oor gister se dilemmas en môre se uitdagings. Dit beteken nie dat jy jou kop in die sand druk en in ontkenning leef nie. Net dat jy nie elke oomblik van die dag met jou probleme worstel nie. Vra jouself af wat is die ergste wat kan gebeur.

Lees ook: Anel Alexander en ander se raad teen uitbranding

4 Raak aktief

Kortisol is die hormoon wat met spanning te doen het en kan in oorvloed afgeskei word as jy gedurig onder spanning leef. Oefening kan van hierdie oorbodige kortisol ontslae raak en jou weer rustig laat voel. Oefening het ook vele ander voordele wat jou gaan help om vrolik te voel en boonop beter te slaap wat ook ’n gunstige invloed op spanning het.

Lees ook: Ses oefeninge vir vroue bo 40

5 Geen kitsoplossing nie

Daar is ongelukkig geen kitsoplossing vir spanning nie. Maak vrede met die feit dat daar altyd spanning gaan wees, maar weet dat dit jou reaksie op spanning is wat gaan bepaal of dit jou negatief of positief affekteer. “Goeie spanning” kan jou byvoorbeeld help om werk vinnig klaar te kry. Besluit of jy gaan toelaat dat spanning jou negatief aantas. Speel strelende musiek in jou voertuig eerder as om woedend te raak vir karre wat voor jou indruk. Vind maniere om te kommunikeer as spanning by die huis jou op ’n knop jaag. Die grootste geheim is om iets aan spanning te doen voor dit jou baas raak.

Lees ook: Stres: Gee aandag aan jou liggaam se waarskuwingstekens

The post 5 maklike maniere om spanning te verminder appeared first on rooi rose.

Hoekom dit belangrik is om jou middagetetyd te neem deur Anet Schoeman. Hooffoto: iStock/PeopleImages

Het jy geweet?

Een uit drie Suid-Afrikaanse werkers neem nooit hul volle middagete nie. ’n Meningsopname onder meer as 3 000 werkers het ook getoon dat meer as ’n derde van hulle glad nie hul middagete neem nie.

Lees ook: Werk jy lekker?

Hoeveel tyd is dit regtig?

Hierdie ekstra ure kan omgeskakel word in twee en ’n half jaar se gratis oortydwerk in ’n leeftyd. Dit klink na ’n goeie meevallertjie vir ’n werkgewer, maar dit kom teen ’n prys.

Lees ook: Introvert? Hier is netwerkraad

iStock/BrianAJackson

Lees ook: Hou bekommernis oor werk jou wakker? Hier is 11 goed wat jy kan doen

Kry só ’n verhoging

Die prys van om nie middagete te neem nie

In baie gevalle voel flukse Fanies dat dit van hulle verwag word om die blaaskans te verbeur, of glo dat hoe meer ure hulle voor hul lessenaar sit en swoeg, hoe meer sal hulle bewonder en beloon word.

Tog bewys studies dat ’n breuk op die regte tyd, en veral oor middagete, produktiwiteit en algemene gesondheid kan verbeter, kreatiwiteit aanwakker en gesonde gewoontes in die werkplek kweek.

Of jy jou middagete inboet oor ekstra werk, om vroeër huis toe te gaan, of omdat jy niks beters het om te doen nie, weet dat jy nie noodwendig tyd spaar nie.

Die kans is goed dat jy hierna stadiger en minder doeltreffend werk omdat jy moeg is.

Toe, gebruik daardie blaaskans en voel verfris en slimmer.

iStock/jacoblund

Lees ook: ‘The Mommy Club: Van die Hoofstad’: Ontmoet die glansryke vroue van die splinternuwe werklikheidsreeks

The post Hoekom dit belangrik is om jou middagetetyd te neem appeared first on rooi rose.

10 goed wat jy kan doen om slegte gewoontes hok te slaan deur Anet Schoeman. Hooffoto: Unsplash

Die meeste van ons het een of ander slegte gewoonte. Dalk is soetigheid jou swak, of miskien rook … Watookal die gewoonte is, jy kan dit verander!

Hier is 10 goed wat jy vandag nog kan begin doen

1 Slaap genoeg en kry maniere om jou stres te hanteer

Navorsers sê ons kan nie versoekings weerstaan wanneer ons moeg of gestres is nie. Probeer daarom genoeg slaap en kry maniere om stres te hanteer.

Lees ook: Kry stres jou onder?

2 Byt vas – vir lank genoeg

Moenie te gou moed verloor nie. Volgens studiebevindings neem dit gemiddeld 66 dae om ’n gewoonte te verander.

3 Jy moet dit wil doen

Neem jou vas voor dat jy die gewoonte gaan breek. Jy gaan nie ophou rook of soetgoed eet omdat iemand anders jou voorsê nie. Maak seker jý wil dit doen.

4 Wees spesifiek oor wat jy wil regkry

Dis belangrik om spesifiek te wees oor watter gewoonte jy wil breek of skep. Dis te vaag om te sê jy wil meer oefen. Besluit vooraf dat jy elke dag twee keer vir 10 minute wil gaan stap en dit elke week wil opstoot.

5 Weet wat jou snellers is

Herken die snellers vir jou slegte gewoontes. As jy ’n roker is, is dit miskien ’n koppie koffie wat jou sneller. Soetgoed is dalk jou kruk as jy verveeld of eensaam is. Maak seker jy verstaan wat die bal aan die rol sit.

6 Breek die patroon van jou gewoonte

Drink tee as koffie jou lus maak vir rook. Pak jou oefenskoene in kantoor toe en stap twee keer per dag om die gebou as jy weet dat jy sukkel om by die gim uit te kom.

7 ’n Plan B is ’n moet

As jy minder wil drink, bestel ’n “mocktail” en maak seker daar is geen alkohol in jou huis nie. Hou werksgesellighede na-ure so kort moontlik.

8 Hou moed!

Wees geduldig en begin geleidelik met klein uitdagings.

9 Onthou hoekom jy hierdie gewoonte wil breek

Herinner jou gedurig daaraan hoekom jy dit doen. As jy fikser is, gaan jy saam met jou kinders pret kan hê. As jy ophou rook, is jou kanse groter om jou kleinkinders te ontmoet.

10 Kry professionele hulp

Kry professionele hulp soos ’n afrigter, medikasie om op te hou rook, of ’n terapeut om vas te stel wat jou gewoontes dryf.

The post 10 goed wat jy kan doen om slegte gewoontes hok te slaan appeared first on rooi rose.

Salomé Delport. Foto’s: pexels

Kyk diep in jou kind se oë

Sigprobleme by kinders kan meestal maklik reggestel word, of darem verbeter. Kyk ’n slag goed in jou kind se oë. As jy enige van hierdie opmerk, vra ’n dokter om deeglik te kyk.

15 tekens wat aandui dat jou kind ’n sigprobleem het

1. Sy oë fikseer nie.
2. Sy oë flikker onophoudelik, asof dit heen en weer dans.
3. Sy oë is nie in lyn met mekaar nie; hy is skeel of selfs net effens skeel.
4.  Sy een oog is groter as die ander een.
5. Daar is ’n swelsel of knoppie om die oë of op die ooglede.
6. Een ooglid hang laer as die ander een.
7. Sy oë traan ongewoon baie.
8. Een of albei oë is besonder groot of besonder klein.
9.  Die wit van sy oë bly rooierig of gelerig.
10. Die gekleurde deel van een of albei oë lyk dof of “wolkerig”.
11. Die pupil of kyker het ’n abnormale vorm of kleur.
12. Een of albei oë “skyn” snags, of anders as ander mense s’n op ’n flitsfoto.
13. Jou kind sit baie naby of baie ver van die TV of rekenaarskerm.
14. As jy jou vinger al nader na sy neus beweeg, moet albei oë die vinger volg, tot albei eweveel binnetoe kyk. Indien nie, kan dit dui op ’n probleem.
15. Jou kind sukkel om diepte en afstand te skat, wat gepas is vir sy ouderdom.

Vir nog goeie ouerskapraad, loer hier. 

Klik hier vir nog gesondheidsinligting.

The post 15 tekens wat aandui dat jou kind ’n sigprobleem het appeared first on rooi rose.

Deur Salomé Delport  Hooffoto:  Towfiqu barbhuiya vir Unsplash

Hoekom bly party gewrigte jonk en gesond?

Meestal is net een heup, of net jou knie, of jou duim aangetas. Waarom verweer net party gewrigte terwyl ander so lekker as altyd werk? Jy gebruik tog albei jou heupe? Hoekom verweer jou kaakgewrig nie selfs meer nie, aangesien jy dié skynbaar daagliks oorgebruik?

Dit is nie heeltemal korrek om te sê artritis is die gevolg van verwering nie. Dit werk andersom, met verwering as die eindresultaat van artritis, verduidelik verskillende artritisstigtings.

Vandag glo dokters die toestand begin tien, twaalf jaar voor enige tekens van osteoartritis, wanneer jou liggaam begin om minder kraakbeen as vantevore te maak. Kraakbeen, saam met al jou ander ewe belangrike gewrigstrukture soos die meniskus, tendons en selfs die gewrigsvloeistof, hou jou gewrigte funksioneel. As hierdie weefsels agteruitgaan, verloor die been sy beskermende omhulsel. Dan sit jy met been wat op been skuur. Dit veroorsaak inflammasie met gevolglike swelling, rooiheid en pyn. Dit lyk asof die gewrig probeer vergoed deur nuwe oppervlakke te vorm.

Daarom vergroot die artritisgewrig tipies. Uiteindelik kan die gewrig nie meer vlot heen en weer rol nie, en so raak die gewrig stram, en jy daarmee saam styf en onbeweeglik.

Kan jy jou liggaam help om kollageen vir ál jou gewrigte te bly maak? Dalk, dalk nie. Waarskynlik is daar meer as een rede vir artritis – en daarom werk enige een oplossing nie vir almal nie.
As jy meer as drie weke loop met pyn rondom enige van jou gewrigte, het jy waarskynlik inflammasie en moontlik ook artritis. Al hardloop jy nie sommer dokter toe nie, moet jy darem ánder oorsake van skeletpyn uitskakel voor jy besluit jy het artritis.

Kyk na hierdie planne. Iets – of almal – kan vir jou help.

Lees ook: Is jy te oud vir oefening? 

Pille vir daardie pyn

• Selfhelp: Die meeste van ons kan aanvanklik regkom met ’n parasetamol en/of ’n aspirien sonder voorskrif.  Oppas vir kodeïen. As jy self kies, kies jou pynpille baie oordeelkundig. Baie bevat kodeïen – daardie pynstiller waarvan mense afhanklik raak. Vra jou apteker en maak dubbel seker – jy wil nie nog sit met die probleme van onttrekking en nierskade nie.
• Op voorskrif: Jou dokter sal vir jou sterker pynmedikasie voorskryf, soos COX-inhibeerders.
• Antidepressante? Pyn weens osteoartritis word veroorsaak deur inflammasie én neuroskade. Daarom help ’n antidepressant baie dikwels ook vir artritispyn.
• En dagga? Of CBD-olie? Volgens Health Canada is die gebruik van dagga in enige vorm en met THC en/of CBD vir osteoporose dood-eenvoudig nog nooit in mense ondersoek nie – en ’n soektog op PubMed en PlosOne bevestig dit. Tog gebruik 9% van mense in ’n 2018- Amerikaanse ondersoek dagga juis vir artritis, terwyl 29% dit vir chroniese pyn gebruik. Werk dit? Die algemene beskouing is dat CBD vir inflammasie kan help – en dus potensieel vir artritis wanneer jy aktiewe inflammasie het. THC is die een wat aan pynverligting gekoppel word – en aan geheueverlies en afhanklikheid by sowat 30% van mense wat dit gebruik.

Lees ook: Die beste raad vir inflammasie

Jy moet oefen – maar moet jy die pyn wegoefen?

Navorsing dui daarop dat as die spiere om ’n gewrig sterk is, bly die gewrig beter behoue. Dus is oefening juis een van die maniere om artritis te keer. En as jy artritis het, help oefening keer dat dit vererger. Dit is nooit te laat om te begin nie. Maar daar is ’n voorwaarde: jy moet so oefen dat jy nie skade doen nie – selfs nie as jy onder dertig is nie.

Evalueer hóé jy oefen so:

• Kies van dertig af ’n oefening wat nie hard op jou gewrigte is nie. Hoë-impaksport is veral sleg, soos draf, touspring, hoë-impakgim, rugby en sokker. Jy gaan meer én lewenslank baat vind by lae-impakdans, fietsry, joga, pilates, watergim, tai chi en karate.
• Laat jou sport jou asem lekker jaag? Suurstof help jou liggaam om nuwe weefsel te bou.
• Hou dit jou soepel? Of moet jy ’n paar strekke inwerk? Maak ’n punt daarvan om elke dag al jou gewrigte in hul volle omvang te rol – op en af, links en regs, en van jou tone tot jou heupe, nek en elke vinger. Moenie oorstrek en jou ligamente verrek nie.
• Voel jy hoe jou oefensessie die spiere om die gewrigte van jou heupe en knieë werk? Jy wil hulle versterk en in stand hou sónder om hulle te ooreis.
• Versterk dit die kernspiere van jou maag en rug? Dit help om jou heup-, knie-, rug en skouergewrigte in die posisie te hou en sorg vir ’n goeie postuur. Kollageen rondom gewrigte wat “skeef” teen mekaar skuur, is meer geneig om te verweer.
• Is dit ’n té herhalende oefening of aktiwiteit vir die betrokke gewrig? Sorg dat jy niks doen wat een gewrig oorgebruik nie, soos draf, hekel of hamerwerk.
• Oefen jy té hard? Voel jou spiere, skelet en gewrigte seer ná oefening? Dan het jy te hard geoefen. Oefening is verreweg suksesvoller en waardevoller as jy geleidelik en in jou eie tempo fiks word – wat sál gebeur as jy sowat vyf keer per week oefen.
• Dink oor hoë-impakoefening, soos draf en touspring. Is dit reg vir jou bou, jou gewig en jou familiegeskiedenis? Kan jy werklik ’n uur gaan draf, of moet jy dit tot tien minute beperk? Belê altyd in goeie skoene – en onthou om hulle te vervang sodra die impakspons uitgetrap is.
• Bly jy té lank in een posisie? Bly beweeg en wissel sit en staan af.
• As jy rekenaar- of sitwerk doen, sluit ’n paar staansessies in. Bou vir jou ’n staanwerkplek en skakel oor na ’n halfuurtjie of so se staantyd.

Lees ook: Swem is uitstekende oefening

Kan jy nuwe kraakbeen maak?

Party sê ja, ander sê nee.

Dit is duidelik dat jou liggaam nie meer goeie, sterk kraakbeen maak nie. Maar kan hy nog? Of kort hy die boustowwe? As dit oor boustowwe gaan, kan aanvullers help. Van alles op die mark lyk dit asof glukosamien die beste werk. Dalk help chondroïtien ook. Probeer vir drie maande en kyk hoe jy vaar. (Wenk: chondroïtien is eintlik maar net gelatien.)

Aanvullers wat inflammasie teëwerk, kan moontlik ook help.

Lees ook: Jig! Maar dis seer

Laat hitte en koue vir jou werk

Hitte help met bloedvloei en verlig pyn. Jy het so baie opsies: ’n lekker lang warm bad, ’n naweek by ’n warmwaterbron, ’n elektriese kombersie, ’n warmwatersak of ’n mikrogolfoondsak,
of langjannies en frokkies.

Koue kan help om die swelling van inflammasie te verlig maar baie mense met artritis ervaar juis dat koue alles vererger. As jy ná sport seer is, toets ’n yspak, ’n sakkie bevrore ertjies of van die nuwe jels by die apteke. Hou dit vir 20 minute op die seer gewrig en skakel dan oor na ’n hitte.

Lees ook: Is jy gereed vir jou gene?

Masseer dit weg

A … seer en lekker! Hoewel massering by ’n fisioterapeut taamlik seer kan wees, bring dit vir die meeste mense tog ná ’n sessie of drie geweldige verligting.

Jy kan ook ’n masseertoestel rondom die gewrig probeer.

Kies die sterkste een wat jy kan kry. Anders het dit te min impak. Gebruik dit vir sowat tien minute per dag – elke dag – rondom die seer gewrig om bloedsomloop te verbeter.

Lees ook: Denke + Leefstyl = Immuniteit

Op naalde en spelde

Probeer akupunktuur. Vir party mense bring dit baie gou verligting. As jy ná ses sessies nie beter voel nie, sal dit waarskynlik nie vir jou help nie.

Keer voor veertig so

’n Goeie postuur en sterk spiere kan baie bydra om osteo-artritis te voorkom. Die kuns is om betyds hiermee te begin. As die skade eers daar is, kan jy hoogstens keer dat dit vererger. Pyn kan ook daartoe lei dat jy anders probeer sit en staan, wat opsigself artritis vererger.

Laat iemand soos ’n joga- of pilatesinstrukteur jou help om jou postuur te evalueer én te verbeter, maar kyk solank hierna:

• Dink hoe jou sit en staan jou skelet in posisie hou.
• Trek jou maag in en jou skouerblaaie na mekaar om jou nek en rug in lyn te hou.
• Sit meer op jou bobene as om terug te sak in jou heupgewrigte in.
• As jy aankapknieë het, of hoepelbeen is, laat ’n podiater vir jou skoeninsetsels ontwerp wat die stremming op jou knieë en heupe verlig.
• Moenie jou gewrigte so oorwerk dat dit beskadig nie.

My artritis en jou artritis

Artritis is een van daardie kombersterme: ons gebruik dit vir enige seer, rooi en geswelde gewrig. Maar daar is ’n paar dosyn soorte artritis.

Van die algemeenste is:

• Reaktiewe artritis Skielike artritis weens in infeksie iewers anders. Iets soos ’n tandabses kan ’n artritis-aanval in jou knie sneller. Dit genees meestal binne ses maande.
• Septiese artritis Artritis wat begin met ’n infeksie in die gewrig self.
• Rumatoïede artritis ’n Chroniese outo-immuunsiekte waar jou liggaam jou gewrigweefsel aanval.
• Osteoartritis Die een wat ons bedoel as ons sê ons het artritis, “rumatiek” of ’n “knie”. Een uit vier mense bo sestig het osteoartritis in een of meer gewrigte.

Lees ook: 5 redes waarom rooibos jou dermgesondheid en immuniteit hierdie winter kan verbeter

The post Haal die angel uit artritis appeared first on rooi rose.

Foto Pexels

Het jy geweet een uit elke ses Suid-Afrikaners ly aan angs of depressie (met die uitsondering van meer ernstige toestande soos bipolêre versteuring of skisofrenie)?

Dr Renata Schoeman, lid van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Psigiaters (SASOP), sê nóú is die tyd vir mense om bewus te raak van ongesonde lewenstyle om sodoende hul kanse op geestesgesondheidsverwante siektes te beperk.

“Ons was almal al voorheen daar, waar dit veel makliker en lekkerder is om eerder vir ure die rusbank warm te hou as om jou hardloopskoene uit ’n stowwerige kas op te diep. Sodra jy wel die skuif gemaak het, is dit onmiskenbaar hoe fantasties jy ná oefening voel. So, hoekom wag om ’n bewuste keuse te maak om gesonder te wees? Om jou gesondheid eerste te stel, sal ’n ongelooflike positiewe uitwerking op alle gebiede van jou lewe en gemoedstoestand hê.”

Lees ook: Oefen jouself fiks en sterk

Die verband tussen fisieke fiksheid en geestesgesondheid is al oor en oor bewys. Baie mense verkies egter om op ’n besige lewenstyl te fokus eerder as om te besef dat om onaktief te wees op die langtermyn ’n negatiewe uitweking op hul gesondheid, maar ook op hul gemoedstoestand sal hê. Oefening is ’n sterk teenvoeter vir ligte tot matige depressie, dit is ’n natuurlike bui-opkikker en het ’n geweldige positiewe impak op emosies.

“Oefening stel endorfiene vry wat jou energiek hou, jou fisies moeg maak en jou gevoel van welsyn verbeter. Dit bevorder neuronale groei en verminder inflammasie van die brein. Hierdie biologiese veranderinge het ook kalmte tot gevolg. Een van die belangrikste voordele van oefening is die positiewe invloed wat dit op die handhawing van gereelde slaapsiklusse het. Gemoedstoestande en angsversteurings kan slaap negatief beïnvloed en slaapsteuring kan bydra tot die ontwikkeling van gemoeds- en angsversteurings.

Lees ook: 6 slaapprobleme, 6 oplossings

“Nog ’n voordeel van oefening is die moontlikheid wat dit skep om, op ’n gesonde manier, sosiaal aktief te wees. Dit is die beste manier om stres en spanning te verlig en angs hok te slaan. Jy fokus eerder op ander dinge as om voortdurend besig te wees met die dinge wat jou juis angstig maak.”

Lees ook: 10 wenke teen stres wat werk

Dr Schoeman sê verder diegene wat aan ADHD ly kan baie voordeel trek uit oefening aangesien dit konsentrasie en geheue verbeter deur die vlakke van dopamien wat in die brein verhoog word. Dit is ’n belangrike toevoeging tot medikasie wat gebruik word vir die behandeling van ADHD en kan selfs die pasiënt se behoefte vir medikasie verminder.

Lees ook: ADHD – Is dit dalk jy?

“Het jy geweet oefening kan jou eintlik slimmer maak? Dit wakker kreatiwiteit aan en help met vinniger probleemoplossingvermoëns, maak voorsiening vir beter fokus en konsentrasie, wat op sy beurt lei tot die toename in produktiwiteit. Dit stimuleer ook die groei van nuwe neurone in die geheue-areas van jou brein.”

Wanneer jy 30 minute se fisiese oefening vyf keer ’n week kan inpas, kan jy begin kyk na ander selfversorgingsareas in jou lewe om jou gesondheid geheel en al te verbeter.

“Om balans tussen jou persoonlike en professionele lewe te vind, moet mens ’n paar veranderinge maak. Begin klein – die idee is om jouself nie te oorweldig nie, eerder andersom. Met elke klein verandering sal jy agterkom dat ander areas van jou selfsorgreis natuurlik verbeter, omdat dit jou ingesteldheid is om gesonder te wees.”

Dr Schoeman glo dat ’n gebalanseerde dieet, opvoeding, sosialisering en voldoende slaap hand aan hand gaan met oefening om die basis te vorm vir wat nodig is vir goeie geestesgesondheid en algemene welsyn.

“Jou brein is toegerus om lewenslank te leer en hoe meer jy dink, hoe beter funksioneer jou brein, ongeag jou ouderdom. Begin dus met neurobics deur jou brein te stimuleer met aktiwiteite soos kuns, kunsvlyt, reis, om musiekinstrumente te bespeel en vrywilligerswerk.”

Lees ook: Mediteer só met inkleurboeke vir grootmense

Daar is ’n gesegde wat sê jy is wat jy eet. Dr Schoeman glo ’n gebalanseerde dieet wat vesel, Omega 3 en vitamiene B en E insluit, sal die risiko van demensie verminder, korttermyngeheueverlies verbeter, jou bui opkikker en leervermoë, energie en konsentrasie verhoog.

Lees ook: Vitamienes wat vasvat

Kan jy Alzheimer keer? Lees hier

“Die volgende stap is om te sosialiseer. Om gelukkig te wees is aansteeklik en as jy jouself omring met mense wat jou vlak van geluk verhoog, sal jy ’n afname in stres, depressie en selfs hartsiektes sien. Fisieke liefde verbeter jou gemoedstemming en lag is die beste medisyne wanneer dit by geestesgesondheid kom.”

Lees ook: Leef lig en lag ’n bietjie

Dr Schoeman glo die laaste stap is voldoende slaap. Dit gee jou immuunstelsel ’n hupstoot en behou hormonale balans wat vetsug en diabetes voorkom. Voldoende en gereelde slaap voorkom ook geestesgesondheidsprobleme soos depressie, deur emosionele welstand te verhoog. Slaap is daarby ook baie belangrik vir konsentrasie, geheue en leer en selfs voorkoming van demensie, want “afvalprodukte” wat ophoop wanneer jy wakker is, word deur slaap “weggespoel”.

The post 5 maniere om depressie te bekamp appeared first on rooi rose.

Deur Suzanne Kotzé. Hooffoto: Noah Buscher vir Unsplash

Ons bly in ’n “nimmereindigende” wêreld, sê Tony Crabble, skrywer van die boek, Busy: How to Thrive in a World of too Much. Daar is altyd nóg e-posboodskappe, nóg vergaderings, meer goed om te lees of idees om op te volg. En die tegnologie stel ons boonop in staat om net al hoe meer “moet doen”-lysies te maak, of dit nou tuis of op vakansie is.

Die gevolg is dat ons al hoe meer oorweldig voel en boonop die sosiale druk ervaar om “alles te doen”, verduidelik hy. Die uiteinde is lae energievlakke en moegheid. Hier is wenke om meer energiek te voel én te lyk.

1. Eet gesond

Eet soveel moontlik skoon (sonder enige bymiddels) en vars produkte en vermy suiker en geprosesseerde kos. Probeer hierdie Gatskop-groensap. Dis ’n lekker energiegewende drankie vir ontbyt.

Lees ook: Dieetwenke wat vir almal werk

Gatskop-groensap

2. Slaap meer

Daar is ’n rede hoekom daar ’n term soos ’n “skoonheidslapie” is. Te min slaap kan jou onaantreklik laat lyk, vinniger ouer laat lyk en ook siek maak. Navorsingsresultate van ’n slaapstudie aan die Karolinska-instituut in Swede dui daarop dat jy ná twee nagte van min slaap (vier uur) nie meer so aantreklik lyk nie. ’n Groep van 120 mense moes na foto’s kyk van 25 studente wat twee nagte goed geslaap het en twee nagte te min geslaap het. Diegene wat nie genoeg geslaap het nie, is eenparig as “minder aantreklik” bevind. ’n Rede hiervoor kan wees dat ons van nature geneig is om diegene wat “siek” lyk te vermy – donker kringe om die oë en ’n vaal gelaat sal jou vir seker alles behalwe gesond laat lyk.

“Navorsing wys ook dat te min slaap kan bydra tot ’n rits gesondheidskwessies, soos ’n verswakte immuunstelsel en groter risiko op oorgewig en diabetes,” sê dr. Laura Scheinfeldt, navorsingswetenskaplike aan die Coriell-instituut vir mediese navorsing in New Jersey, Amerika, en hoofskrywer van Important Associations between Genetics, Sleep Behavior identified by Study.

Net een nag se min slaap in ouer mense (61 en ouer is vir die studie gebruik) dra by tot biologiese veroudering, sê Judith Caroll, outeur van die navorsingsverslag, Partial Sleep Deprivation linked to Biological Aging in Older Adults.

Lees ook: 6 slaapprobleme, 6 oplossings

3. Kies vitamien C

Ons almal weet vitamien C is goed vir jou immuunstelsel maar het jy geweet dit verbeter ook die opname van ander voedingstowwe soos yster? As dit by velsorg kom, dra dit by tot die stimulering van kollageen en die heling van jou vel wat ’n pragtige, glansende gelaat verseker.

Dr. Judey Pretorius van die Bio-medical Emporium sê vitamien C-behandeling van binne en buite is ’n wonderlike manier om jou immuniteit te verbeter. (biomedicalemporium.com)

Onthou net dat sonskerm baie belangrik is wanneer jy vitamien C gebruik. As jy die vitamien by jou daaglikse velsorgroetine wil insluit, kies botteltjies wat lugdig is. Vitamien C is onstabiel en kan nie aan lug blootgestel word nie. Gebruik dit soggens, want dié vitamien is ’n kragtige anti-oksidant wat sal help om jou vel teen omgewingsfaktore soos besoedeling te beskerm.

Lees ook: 6 dinge wat jy van sonskerm moet weet

4. Laat jou oë beter lyk

“Druk ’n koue teelepel 30 sekondes lank onder jou oë – dit help met pofferigheid,” beveel Janine Rose, lektor by die Isa Carstens Academy aan. “’n Wit potlood in die waterlyn laat ook jou oë helderder lyk.”

’n Oogroom soos Lancôme Advanced Génifique Yeux het ’n masseerdertjie wat sirkulasie aanhelp en pofferigheid verminder.

Gebruik ’n verbloemer, of ’n produk met ligweerkaatsende deeltjies onder jou oë.

Grimeerkunstenaar Cheryl Parker glo aan ’n wimperkruller. “As jy jou wimpers krul, laat dit jou oë dadelik oop, groter en wakkerder lyk,” sê sy. Klamp twee tot drie keer vir so twee tot drie sekondes voordat jy jou maskara aanwend.

5. Oefen

Die gesondheidsblogger Cara (sy is ook die stigter van caralishious.com) sê: “Oefening in die oggend laat my positief en produktief voel.” Al staan jy hoe moeg op, sal ’n lewendige oefensessie (soos hardloop, touspring of HITT) dadelik jou bloed laat bruis, jou metabolisme aanwakker en jou vel laat gloei. As jy ’n af dag het en regtig nie kans sien vir oefen nie, lê net plat op die vloer met jou heupe in ’n 90 grade-hoek teen die muur. Maak jou oë toe en haal vir vyf tot tien minute diep asem. Dit sal jou sirkulasie verbeter en jou kalmeer.

Lees ook: Velsorg en oefening

6. Kulkunsies

Grimeerkunstenaar Tamaryn Pretorius meng sonskerm en onderlaag en tik dit met ’n kwas en sponsie aan. “Dit gee ‘n pragtige glans.”

Grimeerkunstenaar Algria Ferreira glo dit is “meer modern om nie ’n plat gepoeierde veltekstuur te hê nie. Wend ’n ligte lagie onderlaag aan en dan ’n room met ’n blink tekstuur (soos Elizabeth Arden Eight Hour Cream) hoog op jou wangbene, die oogbanke en die lippe aan.”

7. Kies ’n roomblosser

“Roomblosser is letterlik die produk met die beste verjongingseienskappe indien dit strategies op die volste gedeelte van jou wange gebruik word. Jy kan dit selfs op jou oë en lippe gebruik,” is Algria se raad.

Foto: rooi rose

8. ’n Gesigmassering in 60 sekondes

“Gebruik ’n vogroom ryk aan vitamien B en peptiede en masseer jou gesig vir 60 sekondes deur klein sirkelbewegings met jou vingers te maak. Dit sal sirkulasie verbeter wat suurstof na jou selle sal bring en jou dadelik glansender laat lyk. Spuit ’n terapeutiese sproei ryk aan vitamiene en minerale een tot twee keer oor jou gesig,” sê dr. Judey Pretorius, ’n bio-chemiese wetenskaplike en produkontwikkelingskundige. Sy is ook die eienaar van Biomedical Skin Emporium.

9. Voel vroliker met sitrusgeure

Sitrusgeure het ’n vrolike en opbeurende uitwerking op die gemoed. Lemoen laat jou vrolik en optimisties voel, lemoenblomolie gee energie en bergamot laat jou jonk voel.

Lees ook: Wend jou parfuum reg aan

10. Kies kleur

Helder kleure kan dadelik jou gemoed lig, kies spatsels kleur op jou lippe, oë of naels. Warm kleure soos rooi of pienk stel dopamien vry (’n goedvoelhormoon) wat jou gemoed kan lig, en koeler kleure laat jou kalm voel.

Foto: rooi rose

11. Tintel met glikolsuur

“’n Reiniger of nagroom met glikolsuur bly een van my gunsteling-maniere om energie te gee, jy voel hoe die vel tintel,” sê estetiese terapeut, velkundige en eienaar van skin.I.D, Sonette Donker.

Lees nog: Die fases van uitbranding

The post Voel en lyk meer energiek appeared first on rooi rose.

Een van die verrassende nuwe denkrigtings van die afgelope dekade is dat jou dermkanaal net so ’n sterk beheer oor jou gevoelens, sensasies en denke het as wat jou brein daaroor het. Jou dermkanaal is letterlik jou tweede brein. Die derm word ook so genoem: waar die brein as jou sentrale senuweestelsel bekend staan, word jou dermkanaal as jou enteriese (derm-) senuweestelsel beskryf.

Volgens hierdie siening is jou derm veel meer as die plek waar ensieme kos afbreek. Die mikroflora daarin is in werklikheid aktiewe, kosbare medewerkers wat ’n hele reeks molekules help produseer wat elke aspek van jou liggaam beheer.

Serotonien en jou derms

Om net een stof as voorbeeld te noem: serotonien. Jy ken dit as jou goedvoelhormoon. Mense met te min daarvan sukkel tipies met depressie. Psigedeliese middels soos LSD veroorsaak hul high juis deur baie ekstra serotonien in die brein vry te stel.

Waar kom hierdie serotonien vandaan? Nie van die brein, soos wat ’n mens sou dink nie. Sowat 90% daarvan word in ons dermkanaal gemaak. Hiervandaan werk dit ongelooflik wyd en op allerhande onverwagse maniere regdeur jou lyf. Neem beendigtheid, wat so ver verwyderd van depressie is as wat kan kom. Of so dink ons.

Volgens ’n artikel in die April 2015-uitgawe van die wetenskapjoernaal Cell, het muise met lae vlakke van serotonien in die brein ook osteopenia. Hulle bou dus min nuwe beenselle, en kan potensieel osteoporose ontwikkel. Toevallig – of dalk nie – is dit terselfdertyd bekend dat mense met depressie ook meer tot osteoporose geneig is.

Ander toestande wat teen sowat 2007 deur talle ondersoeke aan jou serotonienvlak verbind word, sluit in diarree (dink aan prikkelbare dermsindroom, hardlywigheid), bloedstolling (dink aan beroerte en hartsiektes), immuniteit, borsmelkproduksie, eetlus, libido, pyn op die maag, bloedsuikervlakke, diabetes, versadiging, oorgewig, ondergewig, vervette lewer, artritis, stres, dag-nag ritme en selfs sosiale status.

Wat het serotonien met jou dermflora te doen? Dit is juis die punt van hierdie Cell-artikel. Sekere soorte derm-organismes verbeter serotonienvlakke, terwyl ander dit verlaag. Die navorsing in muise het gewys dat muise sonder dermflora baie lae vlakke serotonien het, terwyl “goeie organismes” hul serotonienvlakke opstoot, en nadelige dermflora dit verlaag.

Daardie hol kol op jou maag of lekker gevoel van wel-wees begin presies waar jy dit voel … in jou buik, by jou dermflora.

Outisme

Net soos serotonien, word ’n hele aantal ander neurostowwe ook in die dermkanaal in samewerking met dermflora gemaak.

’n Rits uiteenlopende ondersoeke is aan die gang. Party klink vreemd maar lewer die allerverrassendste resultate, soos ’n klein ondersoek op 18 kinders met outisme wat in Januarie 2017 groot opslae gemaak het.

Sowat 70% van outistiese kinders sukkel ook met spysverteringsprobleme. Navorsers aan die Arizona State University wou kyk of hulle die probleem kan verlig deur fekale oorplanting van goeie organismes direk na die dermkanaal van hierdie kinders.

Die resultaat? Dit hét tagtig persent van die kinders se dermprobleme verbeter en op die koop toe ’n groot verskil aan hul gemoedstoestand, konsentrasie en 20 ander indikators van gedrag gemaak – die tellings hiervan het met 20% – 25% verbeter. Dit lyk asof ons letterlik so gelukkig, gesond én slim soos ons dermkanaal is.

Kan jy jou dermflora aanhelp?

Moet jy solank probiotika gebruik, tot daar meer duidelikheid is? Dit is immers die beste beskikbare mediese ingryping.

Volgens dr. Michael Conlon van die Australiese Organisasie vir Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsing (SIRO), is vesel die kortste en verreweg die beste pad na ’n gelukkige mikro-bioom (soos jou dermkanaal en al sy mikro-organismes saam genoem word).

“Ons het aanvanklik gedink die vesel in groente is hoofsaaklik growwigheid wat die noodsaaklike volume verskaf om die dermkanaal op die konkrete manier te help ledig.

“Ons besef nou dit gaan eintlik oor fermentasie. Veral sekere dermflora het die vermoë om vesel te fermenteer. In die proses vervaardig hulle ook kortketting-vetsure, soos butiraat, asetaat en propionaat. Ons begin nou maar eers insien hoe noodsaaklik en voordelig hulle vir jou gesondheid is.

“Al die wonderlike nuwe bevindings trek ongelukkig ons aandag van die basiese beginsel af: jou mikrobioom smag na vesel.”

Planne vir jou dermflora

1 Eet met elke ete groente. Dit is die heel beste strategie. Hoe groter die verskeidenheid, hoe beter vir jou dermflora.

2 Beperk suiker en meel. Dit laat die verkeerde bakterieë floreer.

3 Eet Bulgaarse jogurt. Dit is nog beter as jy jou eie maak. Enige gefermenteerde kos, soos kombucha, kefir en sauerkraut help jou dermflora.

4 Oefen gereeld maar matig. Dit klink dalk vreemd, maar oefening help, volgens navorsingsresultate van die Universiteit van Salerno, Italië, wat in Maart 2017 verskyn het. Maar moenie oorboord gaan nie, want dit verminder en verander ook jou dermflora.

As jy probiotika koop

Lees die etiket en maak seker jy koop nét goeie produkte.

• Die syfers
Vir trefkrag moet dit genoeg organismes bevat, bv. “een honderd miljoen”, “100 000 000”, “108” of “een miljard CFU’s”.

• Die spesies
Party bevat net een soort terwyl ander uit ’n kombinasie bestaan. Die CFU vir elke spesie moet soos hierbo wees.

• Die vervaldatum
Dit is nie meer doeltreffend daarna nie.

• Hoe moet jy dit bewaar?
Dis lewende organismes wat kan afsterf. Bêre en gebruik dit volgens die aanwysings op die etiket.

Lees ook: Belangrike dinge wat jy oor beroertes moet weet

The post Jou maag: jou tweede brein appeared first on rooi rose.

Swangerskap stres en jou werk deur Salomé Delport

Toe stres in 1956 die eerste keer deur die Kanadees dr. Hans Selye gekonseptualiseer is, was ons skepties. Vandag glo ons stres raak ons héle lewe. Selfs in utero, want jou baba ervaar jou stres so werklik soos jy.

Daar is iets soos goeie stres, selfs vir babas. Maar wanneer stres jy te veel vir jou baba?

Toe die huidige geslag nuwe ma’s se ma’s met hulle swanger was, was die wyse raad aan swanger vroue om gesond te eet, folaat te neem, genoeg te slaap, klassieke musiek te luister, liefdevolle gedagtes oor jou baba te koester … en elke aand ’n glasie wyn saam met jou man te geniet.

’n Glasie wyn? Sowaar! Die idee was dat die nuwe ma en pa saam sal ontspan en hul verhouding bou. Ons frons nou oor die wyn, maar met die konsep van ontspanning is daar nie fout nie.

Lees ook: Dink nuut oor drank en swangerskap

En dalk is dit tyd dat ons weer hierna kyk.

Ma’s werk nou dikwels tot die kleinding se geboorte. Party spog dat hulle van die werk af reguit kraamsaal toe is. Jy is immers nie siek nie. En jy wil liewer jou kraamverlof spaar vir die kosbare weke ná die geboorte saam met die nuwe mensie en om te borsvoed. Wie kan in elk geval onbetaalde verlof bekostig?

Lees ook: Kry stres jou onder? Hier is ’n paar dinge wat werk

Swangerskap stres en jou werk

Maar omvattende navorsing bevestig oor en oor dat jou stres aan jou baba oorgedra word. So wys werk van prof. Catherine Monk van die Universiteit Columbia, New York, dat babas tydens swangerskap hul ma se stres registreer – selfs net ’n klein bietjie stres. Sy het swanger vroue Strooptoetsing (daardie soort toetse waar byvoorbeeld die woord “blou” in rooi geskryf is en dan moet jy die kleur van die woord aandui) laat aflê terwyl sy hul baba se hartklop gemonitor het. Op net vier maande het die babas se hartklop versnel as die toets vir die ma stresvol was. Die afleiding? Selfs ongebore babas ervaar stres in ooreenstemming met jou stres.

Dit is eintlik ’n baie elegante stelsel, sê prof. Monk. “Jy kommunikeer aan jou baba wat om van die wêreld te verwag sodat hy vooraf kan aanpas en daarvoor gereed is.”

Stres dien dus ’n baie positiewe doel. Die probleem kom in by te véél stres.

Lees ook: Sit stres op sy plek

Sy het ook die babas vier maande ná geboorte geëvalueer. Dié wie se hartjie voor geboorte die vinnigste geklop het wanneer hul ma’s onder stres was, was ook meer reaktiewe babas, met ander woorde “moeiliker” babas, en wat as volwassenes waarskynlik makliker stres sal ervaar, gouer ontsteld en kwaad sal word en minder selfbeheer sal hê. Jou stresvlakke kan dus jou baba se masjinerie om stres te kan hanteer al voor geboorte begin vorm.

Mandy Rodrigues, sielkundige by Medfem Fertiliteitskliniek in Johannesburg, waar sy in die emosionele kant van swangerskap spesialiseer, verduidelik dat stres jou noradrenalien- en kortisol-vlakke verhoog, wat beslis jou baba se ontwikkeling beïnvloed.

“Maar dit is eerder ’n skakel as ’n kwessie van oorsaak en direkte gevolg. Dit beteken nie álle babas wie se ma tot met die geboorte gewerk het, gaan vir seker hiperaktiewe, rebelse, moeilike kinders en tieners wees nie. Die omgewing waarin jou kind grootword, het net so ’n belangrike – en waarskynlik groter – invloed op jou kind se latere stresvatbaarheid. ’n Liefdevolle, ondersteunende omgewing tel baie meer.”

Lees ook: Nageboortelike depressie – een leser vertel

Jy is nie alleen nie

Sommige navorsers glo daar is genoeg rede om swangerskapstres as ’n unieke stres te definieer. Hulle gee dit selfs ’n naam: ADNOS. Al stem min navorsers met onderskeid saam, glo die meeste dat die vroue wat baie stres gedurende hul swangerskap ervaar ook baie meer geneig is tot angstigheid en nageboortedepressie.

Stres weens swangerskap is nie seldsaam nie. Ondersoeke hieroor wys 15% – 25% van swanger vroue ervaar swangerskap-stres. As dit jóú vang, is jy nie alleen nie.

Daarom monitor verskeie nasionale gesondheidsdienste, soos die Britse NHS, nou hul swanger pasiënte vir tekens van stres.

Maar moenie stres oor swangerskapstres nie, sê Mandy. “Die beste wat jy vir jou én jou baba kan doen, is om jou eie stres te hanteer. Erken dit vir wat dit is en kyk wat jy daaraan kan doen.”

Lees ook: Stres en uitbranding

Swangerskap stres en jou werk

Wat doen jy nou?

Moet jy liewer bedank?

“Dit verskil van vrou tot vrou. Maar dit is nie noodwendig die regte keuse nie. Wat help dit jy bedank en sit tuis en stres oor die verlies aan inkomste, of jy het nou meer tyd om jou te bekommer?

Elke vrou se persoonlikheid, stresvatbaarheid en die stres van haar beroep bepaal of haar werk die bron van haar stres is.

“Ek dink dit is beter om te begin met ’n lys van alles waaroor jy bekommerd is. Ek glo ook jy móét stres oor die regte goed – werklike, realistiese risiko’s waaroor enige nugterdenkende mens ook bekommerd sou wees, teenoor vae moontlikhede.

Lees ook: Is ek swanger? 6 tekens wat daarop dui

Ek sê vir my pasiënte om die items op hul lys in hierdie twee groepe te deel.

“Ek verdeel stres in vier kategorieë:

1. stres wat veroorsaak word deur te min tyd.
2. stres weens te min geld en ondersteuning.
3. stres omdat jy (of iemand anders) perfeksionisties is.
4. stres omdat jy ander se sienings persoonlik opneem en nie jou eie menings vorm waarop jy jou keuse grond nie.

“Die tweede stap is om jou stressors in die regte kategorie te plaas – en dan hanteer jy die werklike probleem so goed as wat jy kan.

“Dalk is perfeksionisme jou probleem, veel eerder as jou werk. Sodra jy dit besef, voel jy al klaar beter. Dan kan jy begin om jouself krediet te gee vir wat jy reg doen, eerder as om jouself te kritiseer gemeet aan een of ander standaard. Gestel tyd is jou stressor. Dan is werk dalk jou probleem. Watter oplossings is daar? Moet jy ophou? Wat van net minder ure werk? Of hulp kry om van jou take oor te neem?

“Daar is deesdae soveel bronne van hulp beskikbaar om jou met enige kwessie of bekommernis – van borsvoeding tot erflike toestande – te help en jou met kennis en wenke te bemagtig.”

Lees ook: 10 wenke teen stres wat werk

Swangerskap stres en jou werk

Hoe skakel jy af?

Buiten die praktiese hantering van jou stressors moet elke vrou – swanger of nie – vroeër eerder as later vasstel wat haar laat ontspan en vir haar ’n paar ontspanningskunsies uitkies. Dalk het jy reeds iets wat vir jou werk, of kyk na die ou staatmakers:

• ’n Tydjie in die son.
• Oefening in enige vorm.
• Rustige musiek.
• Massering.
• ’n Heerlike bad.
• Tyd vir jou gunsteling-tydverdryf – lees, in die winkels rondloop, tuinmaak.
• Kamilletee – veral as jy dit ’n ritueel maak.
• Dalk rescue remedy – in pilvorm aangesien die druppels alkohol bevat.

Lees ook: 7 maniere om werklik te ontspan

Swangerskap stres en jou werk

Toets jouself

Is jy meer as normaal gestres? Wát is normaal?

Vir ons is ’n gejaag en bedrywig wees immers die norm. Mandy het ’n aanlynvraelys ontwikkel waar jy jou stresvlak kan evalueer (kyk op www.tups.co). Of kyk na hierdie tipiese vrae. Hoe meer ja’s hoe waarskynliker dra jy swaar aan swangerskapstres. Vra jou ook af hoe intens jy enige van die situasies ervaar. Jy antwoord dalk op net een ja, maar as dit alleroorweldigend voel, is jy ook onder swangerskapstres.

Lees ook: 6 denkpatrone waarna jy moet kyk om minder te stres

Emosionele swangerskapstres

• Jy voel alles moet perfek wees – van die babakamer tot jy as ma.
• Jy is ontsettend bang jy gaan ’n swak ma wees wat alles verkeerd doen.
• Jy voel oormatig verantwoordelik vir alles wat met die baba te doen het.
• Jy het nie hulp nie, of kan nie hulp vra nie en voel oorweldig deur al die take en werk wat wag.
• Jy voel skuldig teenoor jou baba, al is hy nog nie eens gebore nie.
• Jy voel asof jy jou baba op een of ander manier skade doen, of nie genoeg doen om ’n goeie swangerskap te verseker nie.
• Jy voel asof jy nie finansieel vir die baba kan sorg nie.
• Jy voel oorweldig deur jou werklas.
• Jy ontstel jou uitermatig oor enige opmerkings, kommentaar of raad van ander mense.
• Jy is gejaagd; dit voel asof jy nie by alles uitkom nie, asof mense te veel van jou verwag.
• Jy versorg jou nie.
• Dinge wat jy altyd kon hanteer, maak jou nou paniekerig.
• Jy is rusteloos.
• Jy is beangs oor die bevalling – oor pyn, oor ’n keisersnit, oor borsvoeding, dat jy die baba gaan laat val, en oor nog duisend ander dinge wat kan skeefloop.
• Jy is bekommerd oor jou baba – dat hy gestrem, met ’n gebrek of doodgebore sal word.

Lees ook: Swanger bo 40 – wat elke ma moet weet

Fisieke swangerskapstres

Stres as psigo-neurologiese verskynsel veroorsaak fisieke simptome. Jou dokter sal jou hiervoor monitor en aanbeveel of jy moet bly werk of nie.

• Slaapprobleme, soos om kort-kort wakker te word.
• Aanhoudende blaasinfeksies.
• Aanhoudende Candida.
• Koorsblare.
• Algehele moegheid.
• Depressie, en/of gevoelens van oorweldig wees en hulpeloosheid.
• Angs, ’n gevoel dat jy nie in beheer is nie, of dat iets vreesliks gaan gebeur.

Lees ook: 5 maniere om depressie te bekamp

The post Swangerskap, stres en jou werk appeared first on rooi rose.

Denke + leefstyl = immuniteit deur Salomé Delport

Jou immuunstelsel is ’n wonder(like)stuk werk. Fassinerend en kompleks en slím. Ons weet sy het ’n geheue wat keer dat jy dieselfde siekte weer kry. Sy het ’n ingeboude intelligensie met die vermoë om duisende verskillende indringers foutloos te identifiseer, en sy pas hierdie inligting akkuraat toe om die beste verdedigingsplanne te kies om jou te beskerm. By sommige van ons werk sy selfs té fluks …

Een ding is seker: hoe beter sy werk, hoe beter vir jou. Gelukkig is daar baie – en lekker – maniere om haar tiptop te hou. Deesdae vermoed navorsers dat jy ook jou persoonlikheidseienskappe kan inspan om jou immuniteit sterk te maak.

Maar kan jy jou gesond lag?

“Dink net positief, en jy sal gesond bly.” Dié ou raat word alte graag uitgedeel – met die onverdiende implikasie dat jy so ’n ou papperd is dat jy jou siek gedink het.

Natuurlik is dit nie so eenvoudig dat geluk en stres aan gesondheid en siekte gekoppel kan word nie. Dit is wetenskaplik onverantwoordbaar, sê dr. Fulvio D’Acquisito van die Queen Mary-universiteit in Londen. Anders sou ons almal kanker en asma en die jeuk van ’n muskietbyt kon weglag.

Lees ook: Lag ’n slag – dis goed vir jou!

Maar daar steek tog iets in, glo hy. Sy spesialisgebied is affektiewe (wat op jou gemoed dui) immunologie. Dit steun op twee beginsels:

• Jou immuunstelsel en jou gemoed is spieëlbeelde van mekaar.
• Jou gemoed/emosies en immuniteit verander voortdurend. As spieëlbeelde verander hulle mekaar ook oor en weer. Met ander woorde, val jou gemoed, verswak jou immuniteit, of as jou immuniteit sterker word, verbeter jou gemoed, en andersom.

Een fassinerende voorbeeld van hierdie interaksie tussen jou gemoed en jou immuunstelsel is die vlak van jou C-reaktiewe proteïen (CRP).

Jou dokter toets joune waarskynlik elke jaar saam met jou cholesteroltoetsing. ’n Hoër CRP-vlak dui op inflammasie, een van die response van jou immuunstelsel. As jou CRP-vlak verhoog is en jy sit met ’n hoë cholesteroltelling, lees jou dokter dit as ’n teken van inflammasie in jou hartslagare. Hy lei daaruit af dat jou risiko op hartvatsiektes groot is en behandel jou daarvoor.

Mense se CRP-vlak het ’n ander verrassende verwantskap: mense met depressie en panieksteurings het ook tipies hoër CRP-vlakke.

Dus: dieselfde meetbare merker van ’n geaktiveerde immuunstelsel – inflammasie in hierdie geval – is ook ’n merker van ongesondheid van die gemoed.

Daarby is dit ’n goed gevestigde feit dat mense met hartsiektes meer geneig is tot depressie, en dat mense wat lewenslank met depressie sukkel ook meer geneig is tot hartsiektes later in hul lewe – weer eens ’n immuun-gemoed interaksie, verduidelik dr. D’Acquisito.

Lees ook: 5 vroeë simptome van motorneuronsiekte wat jy moet ken

Maar jý verander jou immuniteit

Die interaksie gaan selfs verder: sekere persoonlikheidseienskappe word óók direk aan CRP-vlakke gekoppel. Dr. Susanne Henningsson van die Gotenburg-universiteit in Swede het spesifiek gaan kyk of mense met bepaalde persoonlikheidseienskappe ook hoër CRP-vlakke het.

Sy het 168 vroue geëvalueer op grond van hul temperament-en-karakter-inventaris (TCI). Dis ’n stelsel wat wyd gebruik word om te skat in watter mate jy oor die persoonlikheidseienskappe beskik wat jou ’n gelukkige en suksesvolle mens maak. TCI kyk na jou behoefte aan stimulasie, asook die neiging tot kommer en vrees vir gevaar, behoefte aan beloning, deursettingsvermoë, probleemoplossingsvernuf, selfregulering, vermoë om sosiaal te integreer, kreatiewe denke en vermoë om die eie ek te oorkom.

En sowaar, twee van die TCI-eienskappe korreleer met CRP-vlakke en by implikasie met jou immuunstelsel.
Sy het bevind dat vroue wat meer neig na kommer, onseker is, sekuriteit nodig het, skaam is en gou moed opgee, beduidend meer dikwels hoër CRP-vlakke het. Mense met hierdie eienskappe is ook meer geneig tot depressie.

Aan die ander kant het die vroue wat hulself beter kon reguleer (danksy eienskappe soos verantwoordelikheidsin, doelgerigtheid, vindingrykheid, selfaanvaarding en ’n gesonde selfsin) beduidend laer CRP-vlakke gehad.

Daar is nie ruimte om op al die ondersoeke in te gaan nie maar die geneigdheid tot woede en ’n algemeen vyandige houding, word ook aan hoër CRP-vlakke gekoppel. So ook uitbranding. Een ondersoek het asma gekoppel aan ’n gebrek aan die TCI-eienskap van deursettingsvermoë, wat op die TCI-stelsel verder verwys na fluksheid, vasbyt en gedrewenheid.

Dr. Steve Cole van UCLA het selfs bevind dat ons sóórt geluk ’n verskil maak aan hoe ons gene uitgedruk word. Gestel jy is geneties vatbaar vir allergie. Mense wat geluk op voorspoed grond, is méér geneig tot asma as mense wat hul geluk op ’n lewe van deugsaamheid grond, soos Moeder Teresa.

Inflammasie word terselfdertyd beskou as die sneller van die meeste fisieke siekte-toestande, soos allergieë, ekseem, hooikoors, Crohn se siekte, hoë bloeddruk, diabetes, lupus, rumatoïede artritis, fibromialgie en kankers. Dit word ook gesien as die grondoorsaak van veroudering: hoe laer jou vlakke van inflammasie, hoe langer bly jy jonk.

Denke en leefstyl

Maar wat is eerste: die gemoedstoestand (soos onsekerheid en selfs depressie) of die inflammasie weens skade iewers in jou liggaam, soos gesien aan die hoër CRP-vlakke?

Veroorsaak jou stres die inflammasie wat tipies by hartsiektes gesien word, of is inflammasie die reaksie van jou liggaam op skade aan jou hartslagare (byvoorbeeld weens jou dieet)?

Navorsers soos drs. Henningsson en D’Acquisito vermoed dit werk na albei kante toe. Emosie sowel as fisieke skade veroorsaak inflammasie.

Die belangrike is dat ons albei vertrekpunte moet en kan gebruik om ons vlakke van inflammasie laag te hou en ons immuunstelsel te optimaliseer.

Lees ook: 5 maniere om jou depressie te bekamp

Jy kán jou pyn verwerk

Die soort denke wat jou gesonder hou

Jy weet vir seker wat die gesonde leefstyl behels waardeur jy jou op ’n fisieke vlak oppas – gesonde eetgewoontes, oefening, genoeg slaap, geen rook en min drank.

Nou vir die ander helfte: hoe kan ons inflammasie verminder deur ons emosies te bestuur? Dr. D’Acquisito noem ’n hele reeks dinge wat verskillende ondersoeke al opgelewer het:

• Ontwikkel jouself Kyk weer na die TCI-lys van eienskappe. Elkeen is aanleerbare gedrag. ’n Lewe met doel, sin, dissipline, deurdruk, omgee vir ander, selfhandhawing sonder egoïsme en ’n goeie skeut stimulasie maak jou nie net gelukkig en suksesvol nie maar gesonder. Noem dit wat jy wil: karakter, ’n gesonde gees, ’n lewe wat op waardes gegrond is … jou ingesteldheid tot die lewe beïnvloed jou gesondheid.
• Lag Dit verbeter die werking van jou NK-selle (immuunselle wat kankerselle vernietig).
• Opbouende emosionele ervarings ’n Emosioneel roerende fliek met jou gunsteling-akteur in die hoofrol, versterk jou NK-selle op dieselfde wyse. Vermoedelik sal enige kontak, situasie of aktiwiteit wat positiewe emosies ontlok, op dieselfde wyse help.
• Mediteer Mense wat daagliks mediteer en ervaar dat dit hulle emosioneel beter laat funksioneer, het NK-selle wat dodeliker is as dié van mense wat nie mediteer nie, of voel dat hulle nie by meditasie baat vind nie.

Lees ook: Sing, draf of kook saam met ander!

Die leefstyl wat immuniteit bou

Jy kan jouself nie net gesond dínk nie. Jou leefstyl is net so belangrik. Daardie bietjie oefening wat jy doen, tél.
Die volgende sal ook jou immuunstelsel ondersteun:

• Waardeer jou hormone Ons vroue-hormone prikkel sowaar die immuunstelsel om doeltreffender te werk.
• Kom in die son Wat ’n lekker manier om jou immuniteit op te kikker, veral vir kinders en almal bo vyftig. Vitamien D, wat ontwikkel as jy so twintig minute se sonlig op jou vel kry, help onder meer outo-immuunsiektes voorkom, soos kinderdiabetes en rumatoïede artritis.
• Droomslaap Jou REM- of droomslaapfase gee veral die selle wat jou teen kanker beskerm, kans om te werk.
• Slaap diep Dit help jou liggaam herstel.
• Gebruik probiotika Hierdie aanvullers moduleer die immuniteit van jou spysverteringstelsel. Gebruik ’n aanvuller, hoewel jou liggaam sorg vir genoeg probiotiese organismes as jy jogurt en groente eet en suiker beperk.
• Bly skraal Ekstra vetjies tel nie net teen jou knieë en heupe nie maar dit ooraktiveer ook jou immuunstelsel en maak jou meer geneig tot outo-immuunsiektes.
• Was jou hande Ons hande dra van oral af kieme na ons persoonlike ruimte aan, insluitende jou oë, mond en vel. Met goeie higiëne keer jy onnodige blootstelling aan kieme. Was jou hande voor jy eet. Was jou hande wanneer jy tuiskom.
• Druk die sigarette dood Alle vorms van rook affekteer die slymvliese en voorkom dat hierdie eerste grens teen kieme doeltreffend werk.

Lees ook: Die 5 inentings wat jy as volwassene moet kry

Eet lekker!

Dit is goed vir jou immuniteit
Goeie voeding is die basis van ’n sterk immuniteit wat verkoues afweer, kankerselle doodmaak nog voor hulle skade begin doen en alles tussenin. Dit beteken nie vervelige vaal kos nie. Gesonde kos is lekker ook.

• Hoenderboudjies en omelet Proteïene bou jou slym-vliese, T-selle en timusklier. Dus is eiers en álle soort vleis en vis goed vir jou immuniteit.
• Sardientjietert Salm is lekker maar peperduur terwyl sardiens en makriel net so goed is. Die omega-3’s in die vetterige kouewatervisse is noodsaaklik vir jou immuunstelsel. Jy kan ook omega-3-aanvullers gebruik.
• Olyfolie op jou slaai en groente Nog ’n bron van omega-3’s.
• Neute vir snoepkos ’n Maklik beskikbare bron van omegas en proteïene wat jou immuunstelsel sal bou, al is dit voor die TV.
• Botter op jou broodjie Botter bevat CLA, wat jou help om teenliggaampies te bou.
• Patats Die vitamien A daarin help jou NK- (natural killer) selle, wat jou teen kankers beskerm. Volgraanbrood en aartappels tel ook.
• Lewerpatee Ook vir vitamien A.

• Lemoene in die winter, aarbeie in die lente en vrugte in die somer Jou witbloedselle het vitamien C nodig, waarvan die vrugte wat nou in seisoen is, die beste bronne daarvan is. Of drink ’n vitamien C-aanvuller.
• Avokado en tuisgemaakte guacamole Vitamien E bou jou vermoë om teenliggaampies te maak. Ander bronne daarvan sluit in vitamien E-aanvullers, asook ander olie-ryke kosse, soos neute en grondboontjiebotter.
• Piesangs Die vitamien B6 daarin beveg oormatige inflammasie.
• Aartappels Ook ’n bron van B6. Plantbronne is meer stabiel as dierebronne.
• Hoemoes ’n Minder bekende bron van B6. Sommige van die kitspappe op die rakke is ook met B6 verryk.
• Biefstuk en skaaptjoppies Die spierweefsel van vleis, soos in bief en hoenderdye en –boudjies, bevat vitamien B12 wat jou NK-selle beter laat werk.
• Seldery en mosterd Albei bevat sink, wat inflammasie en oksidatiewe stres in bedwang hou. ’n Sinktekort is baie algemeen by mense bo vyftig. Daarby stoor jou liggaam nie sink nie. Jy moet voortdurend sink inkry. Daar is ook sink in kaas, melk en volgraanbrood.
• Lensiesop Lensies, rooivleis, hoender, vis en spinasie bou jou ysterstore. Mense met te min yster is baie vatbaarder vir infeksies.
• Sit kruie by Die navorsing oor die vermoë van kruie om jou immuunstelsel optimaal te laat werk is verstommend en veels te veel om op te noem. Die maklikste manier is om met elke ete maniere te soek om kruie en speserye by te voeg – pietersielie, tiemie, roosmaryn en uie by jou slaaie en vleis, kaneel by talle groentes, kerrie en bredies, gemmer by jou tee, borrie by jou tamaties en eiers … kook ’n kruiestorm los!

Lees ook: Maak kragsop om jou immuunstelsel te versterk

The post Denke + leefstyl = immuniteit appeared first on rooi rose.