Erdwurms kan nie kosafval als verwerk nie. Dit is te ingewikkeld om alewig in die kombuis te sorteer. Om die lewe vir jouself makliker te maak, is dit beter om die proses vir ’n bokasji-kombuisdrom te volg en dan erdwurms te gebruik om die kompos tot humus te verwerk. Humus is nie kompos nie. Dit is kompos wat só fyn afgebreek is dat dit uiteindelik net ’n gronddeeltjie is. Dit is wat erdwurms maak. Om te verwys na erdwurmmis as kompos is eintlik ’n sonde, want dit is die nauur se manier om grond te voed. Jy kan dit op jou eie werf naboots deur erdwurms in jou eie wurmplaas aan te hou.

Dit is egter ’n tydsame proses en jy gaan nie oornag berge erdwurmafskeidings hê nie. Dit is wel die moeite werd aangesien die humus wat hulle maak lekker fyn en gerieflik is om in die plantgaatjies te gooi waanneer jy saailinge plant.

Al wat jy nodig het om jou eie wurmboerdery te begin, is houers met dreinering sodat jy die vloeistof wat in die proses afloop, kan opvang. ’n Ou bad werk uitstekend. Twee emmers of plastiekkratte wat binne-in mekaar pas werk ook goed. Maak gaatjies in die boonste krat se vloer sodat die vloeistof in die onderste krat kan afloop.

Plaas dreineringsklippies op die vloer van die bad of boonste houer en bedek dit met skadunet of landskaplap wat water deurlaat. Plaas baie growwe tuinafval (soos takke) bo-op. Gooi dan geskeurde karton, papier en droë tuinafval soos droë blare bo-op. Daarna volg ’n laag groen tuinafval soos vars snoeisels en onkruid sonder sade en bolletjies. Kombuisafval soos groenteskille, koffiemoer en teesakkies werk goed, maar nie iets met skerp geure soos sitrus, uie en rissies nie. *Dit is hoekom ek die bokasjidrom gebruik en dan bloot die kompos saam met die tuinafval vir die erdwurms voer sodat hulle humus kan maak.

Plaas nou die erdwurms in die wurmplaas – jy kan dit by kwekerye koop. Dit is spesiale erdwurms wat spesifiek kompostering doen. Hulle staan bekend as ‘Red Wiglers’. Bedek dan met nog droë tuinafval of kompos en maak effens klam. Bedek met ’n paar lae karton of skadunet om dit klam te hou. Hou dit altyd op ’n koelerige, maar nie te koue plek.

The post Kostuin, deel 3 appeared first on rooi rose.

Daar heers soveel verwarring oor wat mag en wat mag nie in die komposhoop of dan jou lasagnebedding gebruik word nie. Alle nat, vaste afval uit die kombuis, en daarmee bedoel ek álles wat sal afbreek, kan omskep word in die waardevolste natuurlike bemesting vir jou tuin – as jy weet wat jy doen. Daarom gaan ons hierdie week in meer besonderhede kyk na hoe die bokasji-kombuisdrom werk en dan volgende week kyk na hoe ’n wurmboerdery werk.

Wat is nat, vaste afval?

• Gebruikte en vuil papier of karton soos gebruikte papierservette, asook boksies en papier van wegneemetes, maar nie polistireen en plastiek nie (want dit breek nie af nie).
• Alle kosafval (gekook of rou), insluitend afval soos sitrusskille en vleis, vis en bene.

Die afval moet eers met bokasji in ’n kombuisdrom behandel word. Gebruik ’n klein houertjie met ’n deksel, soos ’n 2l-roomysbak, in die kombuis om jou nat, vaste afval in te gooi. Maak dit in jou bokasji-kombuisdrom leeg wanneer dit vol is en sprinkel een handvol bokasji-poeier daaroor wanneer jy dit in die emmer uitgooi.

Sodra die kombuisdrom vol is, moet dit vir minstens ’n week lank staan om die mikro-organismes in die bokasji kans te gee om hulle werk te doen. Die organismes fermenteer die kombuisafval sodat dit nie stink wanneer jy dit in jou komposhoop of lasagna-bedding gebruik nie. Dit sal die ander komposteerbare vaste afval, soos tuinvullis, vinniger laat ontbind. Dit dien sommer dan ook as ’n komposaktiveerder. Jy kan die tuinvullis verder met effektiewe mikro-organismes (kortweg EM) behandel om die proses te bespoedig. Dit is in die handel beskikbaar as Pro-bio Compost Activator of  Earth Probiotic Compost Activator. (Kyk uit vir die aktiewe bestanddeeel EM)

Die enigste goed wat wel NOOIT in jou komposhoop moet kom nie, is onkruide met bolletjies soos uintjieskweek en lewendige kweeklote.

Huiswerk: Maak solank al jou komposteerbare tuinvullis, koerante en papiere bymekaar en begin dadelik met jou eerste bokasji-kombuisdrom.

The post Kostuin, deel 2 appeared first on rooi rose.

Van die tafel na die tuin en weer terug tafel toe

Herwin alles wat jy kan en hou die materiaal so lank moontlik in die siklus sodat daar nie voortdurend nuwe grondstowwe ontgin hoef te word nie. Van jou kombuisafval en tuinvullis maak jy kompos. Gooi eerstens alle kombuisafval in ’n bokasji-kombuisdrom en besprinkel met bokasji. Ná sowat tien dae in die kombuisdrom het die behandelde kombuisafval gefermenteer en kan reukloos komposhoop toe te gaan. (Bokasji is semels wat met Effektiewe Mikrobes (EM) gefermenteer en dan gedroog word. EM is ’n gespesialiseerde mengsel goeie mikrobes wat die vorming van reuke onderdruk en kompostering dramaties bespoedig. Besoek www.bokashi.co.za vir jou naaste verskaffer.)

Die bokasji-kombuisdrom bestaan uit twee emmers wat inmekaarpas met gaatjies in die boom van die boonste een. Die vloeistof wat in die onderste emmer uitloog, word met water verdun en daarmee maak jy jou plante nat. Dis wonderlik vir plante met swamsiektes!

Jou tuinafval en die inhoud van die boonste emmer van jou bokasji-kombuisdrom gebruik jy vir die bou van ’n lasagne-bedding. Die metode word stap vir stap geïllustreer. As jy pleks van ’n lasagne-bedding jou eie komposhoop wil begin, gebruik jy dieselfde materiaal. Al verskil is dat jy jou komposhoop so hoog kan bou soos jy wil. Die metode en die lagies bly dieselfde.
Andersins kan jy die behandelde kombuisafval uit jou bokasji-drom in jou tuin in plantgate of slote rondom bestaande plante begrawe om daar te komposteer en mikro-aktiwiteit in die grond te herstel. Jy kan dit ook op ’n gereelde grondslag aan ’n gemeenskapstuin skenk. Hulle sal jou ewig dankbaar wees.

Nog ’n herwinningswenk vir die tuin

Ou motorbande maak wonderlike stutmure waarin jy kan plant. Hierdie plante het reeds die buitebande toegegroei en lyk pragtig gesond en gelukkig, hoewel hulle nie ’n druppel water buiten reënwater kry nie. Kies inheemse plante wat in die omgewing voorkom, want hulle lok baie voëls na die tuin wat met die tuintakies kom help.

Die metode
Werk van onder af teen die helling boontoe. Grawe die breedte van die eerste buiteband in die wal in sodat jy genoeg grond het om die band te vul. Daarna kan jy bloot elke keer die grond in die buitebande afwerk soos wat jy hoër gaan. Los genoeg ruimte vir die plante en rangskik die sirkels sodat hulle, as jy van bo-af kyk, lyk asof hulle oorvleuel, net soos die deursnee-diagramme in jou skooldagwiskunde. Vul die bande behoorlik op en druk die grond met ’n stok in die holtes in. Gebruik ’n bietjie bokasji-kompos om die grond weer lewendig te maak. Enige plante sal in die buitebande werk maar plant verkieslik net die soorte wat ’n bietjie bos of rank om die band te versteek, en nie net regop groeiende soorte soos wilde irisse en restios nie.

Kies ’n sonnige kol. Moenie spit nie! Pak karton, koerante en stokke sowat 1 m breed waar jy jou bedding wil maak. Die lengte maak nie saak nie. Maak dun lagies van nie meer as 10 cm dik nie in die volgende volgorde: bruin materiaal soos droë blare en tuinvullis, asook gesnipperde koerante en papier (besprinkel elke keer die droë laag met EM (verdun 1:10) om die kompostering van onbehandelde materiaal te versnel); daarna bokasji-kombuisafval; groen materiaal soos vars snoeisels, onkruid sonder sade en grassnysels; herhaal die bruin en groen materiaal en bedek die bedding met enige skoon grond en maak gelyk. Die boonste grondlaag moet minstens 10 cm diep wees, want jy gaan dadelik plant. Bedek laastens die grond met ’n dubbele laag koerantpapier en deklaag van droë gras, strooi of baie fyn, droë houtsnippers. Maak nat met ’n gieter of stadige sproeikop. Druk met ’n stok gate vir plantjies. Gooi kompos uit jou eie komposhoop in elke gaatjie. Maak seker dat die grond in die planthouer klam is. Haal die plantjies uit en plant sommer dadelik. Danksy die deklaag sal die bedding redelik lank klam bly en as die plantjies eers gevestig is, sal hulle met min water regkom.

Lasagne-beddings stap vir stap

The post Laat jou vullis blom appeared first on rooi rose.