7 maniere om jou hoë bloeddruk te verlaag deur Salomé Delport

Wat doen hoë bloeddruk aan jou?

Tel gou tot drie.

Teen die tyd dat jy klaar getel het, het nog iemand gesterf weens ’n toestand wat aan hoë bloeddruk gekoppel word. Élke drie sekondes sterf iemand weens onbeheerde bloeddruk. Elke drie sekondes …

Waaraan sterf hulle tipies? Beroerte, hartaanvalle en nierversaking. Vir al hierdie toestande het Suid-Afrika van die hoogste voorkomsyfers ter wêreld – sekerlik net logies aangesien die voorkoms van hoë bloeddruk by ons ook van die hoogstes ter wêreld is.

Baie ander sterf nie maar hulle kry swaar weens toestande wat ook aan hoë bloeddruk gekoppel word. Een waarmee ongelooflik baie mense – jong mense onder dertig ook – sukkel is perifere vaskulêre siekte (PVS, of  PAD, of peripheral areterial disease). Jy weet jy het PVS as trappe klim en jou bene begin pyn.

Dit word veroorsaak deur swak bloedsomloop in jou ledemate en hande en voete, een van die vernaamste komplikasies van hoë bloeddruk. Swak bloedtoevoer lei tot probleme soos ulsers (groot vlak velsere wat moeilik genees) en verloor mense gevoel in hul tone, voete en vingers.

Ander ‘kleiner’ skades weens hoë bloeddruk sluit in swak sig en bloeding op die retina.

Ons risiko op hoë bloeddruk styg steeds

Die skrikwekkende waarheid, sê prof. Alta Schutte, Direkteur van die Mediese Navorsingsraad se Eenheid vir Hipertensie en CHS by Noord-Wes Universiteit, is dat die aantal mense met hoë bloeddruk bly toeneem – veral in ontwikkelende lande, en by ons spesifiek.

“Van die wêreld se heel hoogste bloeddruktellings ooit word in Sub-Sahara Afrika aangeteken. By ons het een uit elke twee mense bo vyftien hoë bloeddruk.”

As jy ’n honderd mense op straat sou kies, lyk die syfers só:

• 50 het hoë bloeddruk
• 35 weet dit nie en word dus nie behandel nie – en loop ’n groot risiko om uit die bloute ’n beroerte of hartaanval te kry of nierversaking te ontwikkel.
• 8 van dié wat wel behandel word kry nie hul bloeddruk met behandeling onder beheer nie.

Nog ’n syfer wat mens twee keer laat dink oor ons risiko as vroue: elke dag sterf daar in ons land 78 vroue en 53 mans weens die impak van hoë bloeddruk. Ja, jy het die syfers reg gelees: méér vroue as mans sterf weens hoë bloeddruk. Vir elke twee mans wat sterf, sterf drie vroue. Ons risiko is baie hoër as mans s’n. Niemand weet regtig hoekom nie.

Wanneer is jou bloeddruk te hoog?

• 140/90 Jou bloeddruk is hoog. Jy behoort op bloeddrukmedikasie te wees.
• 130-140/80-90 Jou bloeddruk is nie laag genoeg nie. Maar jy behoort met leefstylaanpassings jou bloeddruk te kan verlaag.
• 120/90 of laer Jou bloeddruk is normaal en gesond.

Verlaag jou hoë bloeddruk só

Enige van hierdie sewe maniere sal help om jou bloedruk te verlaag of – nog beter – lewenslank laag te hou. Kies een of twee en werk die res geleidelik in by jou lewenstyl. So raak die gesonde lewenstyl maklik jou eie lewenstyl.

Lees ook: Eet jou hart gesond

1 Meet en weet

Begin by meting – meet en weet, soos die slagspreuk sê.

Hoë bloeddruk is ‘n ‘stil’ siekte, sê Prof. Schutte. Jy sal nie sleg voel, koors ontwikkel, flou val of ‘n voel dat jou hart vinnig klop nie. Hoë bloeddruk verklap homself nie aan die begin – wanneer jy nog iets daaromtrent kan doen nie – met tekens en simptome wat jou waarsku dat jy dokter toe moet gaan. Daar is regtig net een manier om jou bloeddruk te bepaal: dit moet professioneel gemeet word.

Laat jou dokter met elke besoek jou bloeddruk meet, al is jy daar vir iets heeltemal onverwant. Apteekklinieke soos dié by Dis-Chem en Clicks, meet bloeddruk teen ’n baie billike bedrag.

2 Wat is jou ouers se bloeddrukgeskiedenis?

Dit lyk asof hoë bloeddruk ook ’n erflike komponent het. As een of albei van jou ouers voor vyftig reeds hoë bloeddruk gehad het  is jou risiko ook baie hoër. Vra jou ouers uit oor hul bloeddruk, en monitor joune beslis van dertig, veertig as jy ’n familiegeskiedenis van hoë bloeddruk het.

3 Stap … of dans, ry fiets, draf, spring tou of klim trappe

Enige soort oefening help. Dit is nie belangrik dat jy goed in sport moet wees nie – dit is wel belangrik dat jy aan iets deelneem. Dit kan so eenvoudig wees as tuisoefening tot georganiseerde sport soos aksienetbal of ’n parkrun.

4 Bestuur jou stres doeltreffender

Slaap genoeg. Lag lekker. Sorg vir goeie, ondersteunende verhouding. Mediteer of bid, en of leer by ’n lewensafrigter hoe om die oorsake van stres in jou lewe beter te bestuur.

Lees ook: 10 wenke teen stres wat werk

5 Drink min, of ten minste minder

Dit is ’n mite dat alkohol goed is vir jou hart. Jy hoef nie geheelonthouer te wees nie maar hoe minder jy drink hoe beter vir jou.

6 Sny die sout

Ons eet tipies te veel sout. Leer jouself af om ekstra sout op kos te gooi.

Lees ook: Slim maniere om minder sout te gebruik

7 Kies groente waar jy kan

Navorsing wys dat mense wat gesonder eet beter vaar as dit bly bloeddruk kom. Veral groente is voordelig. hoe slimmer jy raak met groente inwerk by al jou etes, hoe beter vir jou. Hier is ’n paar idees:

• Sit tamatie, spinasie, sampioene en/of edamameboontjies by jou ontbyteier
• Kap ’n vrug en/of neute op in jou jogurt
• ‘Verryk’ jou ontbytpap met’‘n piesang, neute of grondboontjiebotter.
• Hou ’n blikkie mielies of bevrore mielies byderhand en skep ’n lepel in jou hawermout of mieliepap.
• Eet by die werk as tussenin happies eerder ’n appel, aarbeie, lemoen of neute. Dit is selfs beter as gesondheidstafies.
• Groentesop vir die winter en slaai vir die somer verseker jy kry nog ’n goeie skep groente elke dag.
• Vul jou toebroodjie of wrap met slaaiblare, jong uie, saadspruitjies, pietersielie, basilieblare, baba-ertjies en so aan. Hoe varser hoe lekkerder!
• Selfs koek en nagereg kan gesonder wees. Kies liewer appeltert of vrugteslaai.

Lees ook: Die top-oefensondes wat jy moet vermy

The post 7 maniere om jou hoë bloeddruk te verlaag appeared first on rooi rose.

Paniekaanval: Die vinnigste pad daaruit deur Salomé Delport

Die een feit omtrent ’n paniekaanval wat jy jouself kan toe-eien is dat jy  beheer daaroor het. Al is dit net ’n klein bietjie. Al is dit nie volkome nie. Al voel dit in die oog van die paniekstorm nie naastenby so nie.

Die eerste ding om te snap is dat ’n paniekaanval niks ander is nie as ’n misverstand tussen jou liggaam en jou verstand. Jou liggaam is in ’n paniektoestand; jou verstand kan dit begryp.

Jou verstand beheer jou liggaam, en as hy op die regte manier met jou liggaam praat, luister jou liggaam. Eers net ’n bietjie, maar soos jou verstand en liggaam sukses begin sien, ‘hoor’ jou liggaam beter, en bedaar die paniek geleidelik.

Lees ook: 19 dinge wat jou paniekaanval kan sneller

Raad vir ’n paniekaanval wat vir ander mense werk – en vir jou ook

Hoe kan jy met jou verstand jou paniekaanval onder beheer kry? Mense wat met paniek-aanvalle saamleef én dit oorwin sê die volgende tegnieke help vir hulle. Baie mense oorkom hul paniek in so ’n mate dat hulle dekades en soms lewenslank paniek-vry bly.

Lees ook: 5 maniere om depressie te bekamp

1. Sê oor en oor vir jouself jy is veilig en oukei

“Ek is nie besig om te sterf nie. Ek is eintlik oukei. Dit is net ’n paniekaanval. Dit is nou-nou verby. Dit gaan altyd oor.”

Blý dit herhaal.

2. Neem beheer van jou asemhaling vir jou paniekaanval

Maak dit doelbewus stadiger. Gestel jy snak met elke een telling jou asem in en met die volgende telling jou asem uit. Dit is té vinnig. Maak so:

• Fokus daarop om deur jou neus asem te haal.
• Asem in en probeer jou asem inhou vir twee tellings.
• Asem stadig uit vir drie tellings.
• Probeer om stadiger uit te asem as wat jy inasem.
• Herhaal dit ’n paar keer, tot dit makliker is.
• Skuif nou die tyd op na vier of vyf tellings.
• Probeer nou ook om met elke uitaseming jou skouers te ontspan en jou nek te rol. Hou aan totdat jou asemhaling normaal is.

Soos jou asemhaling normaliseer bedaar die paniek ook.

Lees ook: Die verkeerdste maniere om depressie te hanteer

3. Visualiseer iets wat vir jou mooi en spesiaal is

Roep jou kind se gesig op, of ’n rustige warm dag by die see of jou lekker warm en veilige bed. Herroep soveel detail as wat jy kan – hoe warm en gemaklik dit voel, die rustige klanke wat jy hoor, iets wat jy doen wat lekker en veilig is.

Lees ook: Mans kry ook depressie

4. Trek jou aandag af met harde ouditiewe materiaal

Dit help om jou gedagtes te fokus op iets anders as die paniekaanval. Dink aan die radio, musiek op jou selfoon of ’n praatjie op TedTalks wat jou kalmeer, en luister dan daarna – teen ’n lekker hoë volume.

5. Tel stadig terug van twintig af tot by een

Stel eers vir jou ’n doelwit, soos dat jy gaan kalm voel teen die tyd dat jy by een kom. Roep na elke telling ’n flitsprentjie op van iemand wat vir jou lief is of iets wat jy doen wat jou goed laat voel oor jouself.

Lees ook: Is jou ouer depressief?

Raad ná ’n paniekaanval

Hierdie dinge help jou om jou paniekaanvalle beter te bestuur.

Lees ook: Lig jou kind uit depressie

6. Gaan vir kognitiewe gedragsterapie

Dit maak ’n ontsettend groot verskil vir baie mense. Trouens dit word deesdae bo medikasie aanbeveel.

Al wat dit behels is dat ’n terapeut of sielkundige jou help om te identifiseer watter gedagtepatrone, gevoelens en gebeure ’n paniekaanval by jou sneller. As jy patrone en snellers kan raaksien, kan jy jou gedagtes keer om op loop te gaan en spesifieke dinge doen wat jou help om in beheer te bly. Vir die meeste mense is ses sessie oor genoeg om weer in beheer te voel.

7. Sorg dat jy aërobiese oefening kry

Hoewel oefening terwyl jy in ’n toestand van paniek is nie help nie, lyk dit of gereelde matige oefening jou liggaam help om stres beter te beheer.

8. Ontspan en strek

Leer jou brein afskakel deur elke dag vir twintig minute te strek, diep asem te haal en volkome stil en ontspanne te lê. Kies ‘n plek waar jy alleen en rustig kan wees, met niemand en niks wat jou aandag opeis nie. Kry vir jou ‘n oefenmat of gaan lê op jou bed. Lê op jou rug. Haal ‘n paar keer diep asem – in en uit. Tel, en haal al stadiger asem.

Party mense fokus daarop om te mediteer; ander dink aan alles wat hulle gelukkig maak en waarvoor hulle dankbaar is. Party begin die russessie deur hul spiere styf te span en dan stadig te laat ontspan. Kyk wat vir jou werk en by jou ‘n diep kalmte meebring.

9. As jy bly swaar kry, oorweeg medikasie

Vir sommige mense is dit al wat help. Baie mense kom heeltemal oor hul paniekaanvalle na gebruik van medikasie vir ‘n paar maande of selfs ‘n jaar.

Moet tog nie jouself behandel nie omdat baie van hierdie middels gewoontevormend is as jy hulle verkeerd gebruik. Kry liewer professionele advies. Eintlik behoort medikasie vir angs deur ‘n psigiater voorgeskryf te word, sodat jy die medikasie vir angs gebruik wat die beste by jou pas, vir die regte tydperk.

10. Kry ondersteuning by SADAG

As jy ’n tweede mening of ondersteuning soek, kontak hulle op www.sadag.org

Of skakel hul hulplyn-telefoonnommers vir tye van paniek en angs

0800 456 789

0800 70 80 90

011 234 4837

The post Paniekaanval: Die vinnigste pad daaruit appeared first on rooi rose.

Wat almal moet weet oor sinusallergie, stofmyt, toetse, medikasie, en hoe om dit te bestuur deur Salomé Delport

’n Sinusallergie is geweldig algemeen en bitter lastig. As jy kan identifiseer met hierdie lesers se vrae, lees verder.

Ons het vir prof. Claudia Gray, allergiespesialis en pediater aan die Rooikruis- en Vincent Palotti-hospitale, om haar raad gevra.

Lees ook: Word jou allergiese reaksie veroorsaak deur ’n seekosallergie, vis-parasiete, of histamiene? 

Lipswelsels: Net irriterend, of lewensgevaarlik? 

Help, ek het ’n sinusallergie!

rooi rose-leser Merryl van Jaarsveld vra
Ek nies aanhoudend en my neus loop sonder ophou. Raad asseblief?

rooi rose-leser Janelle Henning vra
My 15-jarige se IgE-telling is oor die 800, terwyl dit rondom 20 moet wees. Sy gebruik antihistamiene en neusspuite twee keer per dag, saam met ’n kortisooninspuiting elke ses maande. Ons is nou verwys na ’n allergiespesialis maar ek sien nie die punt nie. Alles waarvoor sy allergies is, is in die lug. Sy is nie allergies vir goed waarmee ons ’n plan kan maak nie

Prof, Claudia Gray, allergiespesialis en pediater by Rooikruis en Vincent Palotti-hospitale, antwoord
Altwee lesers se  simptome klink na ’n tipiese sinusallergie.

’n Chroniese genies, ’n neus wat jeuk, ’n toe neus en ’n loopneus is die klassieke kenmerke van sinusallergieë, of allergiese rhinitis soos ons dit noem.

Lees ook: Is die langtermyn gebruik van antihistamiene veilig?

Oorsake van sinusallergie

Die meeste mense se sinusallergie word veroorsaak deur omgewingsallergene, soos huisstofmyt, stuifmeel van gras, blomme en bome, swamme in jou onmiddellike omgewing, en dierehare en dons.

Huisstofmyt kom baie wyd in huise en selfs in skole, klerewinkels en biblioteke voor – en veral in klere, beddegoed, matte, gordyne, kussings en ander gebruiksitems.

Lees ook: Nare bedmaats! Raad vir stofmyte

Hoe om jou bed skoon te hou en stofmyte onder beheer te hou

Toets vir sinusallergie

’n Dokter wat opgelei is in allergiebestuur diagnoseer maklik ’n sinusallergie met velpriktoetse of bloedtoetse.

Baie mense is skepties of dit sinvol is maar ek beveel dit sterk aan. Onbehandelde allergiese rhinitis het ’n groot negatiewe invloed om jou lewensgehalte.

Nogtans beveel ek nie aan dat jy sommer net op allergiemedikasie geplaas word op die aanname dat jy allergies is nie. Allergiemedikasie moet net voorgeskryf word as toetsing ’n allergie bevestig en as dit bekend is waarvoor die pasiënt allergies is.

Lees ook: Jy vra: Hoekom is sekere medisynes geskeduleer?

Behandeling vir sinusallergie

Op grond van jou bewese uitslag kan die dokter dan die beste kombinasie van allergiemedikasie voorskryf, jou inlig oor wat jy moet vermy en jou help om jou lewe so in te rig dat jou allergie jou so min as moontlik pla. Onthou ook dat ’n allergie meestal ’n lewenslange toestand is. Daarom is langtermyn beplanning ook nodig.

Behandeling vir ’n sinusallergie of allergiese rhinitis sluit gewoonlik kortikosteroïed neusspuite en/of antihistamiene in.

Lees ook: Redes hoekom jou neus maklik bloei

Kortisooninspuitings vir sinusallergie word NIE aanbeveel nie aangesien hulle baie sistemiese newe-effekte het. In plaas daarvan kan die moontlikheid van desensitisering ondersoek word, veral in ernstige gevalle.

Jou dokter sal jou ook riglyne gee oor hoe gereeld jy jou allergiemedisyne moet gebruik. Party mense het dit net in ’n sekere seisoen nodig terwyl ander hul allergiemedisyne maar heeljaar deur sal moet gebruik.

Jy kan byvoorbeeld allergies wees vir die stuifmeel van ’n sekere groep tuinplante of ’n boomsoort. As dit ’n seisoenaal voorkom weet jy om in die lente jou allergiemedikasie te gebruik, terwyl jy die res van die jaar nie medikasie benodig nie.

Jou dokter sal jou ook inlig oor hoe jou omgewing aangepas kan word, sodat jou allergie jou so min as moontlik hinder. Vir iemand met ’n huismytallergie is dit uiters belangrik om sy omgewing so stofvry as moontlik te hou.

Lees ook: Die 14 bronne van huismyt waarmee jy  elke dag saamleef

The post Wat almal moet weet oor sinusallergie en hoe om dit te bestuur appeared first on rooi rose.

Allergies vir stofmyte? 14 plekke waar hulle in jou huis skuil deur Salomé Delport

Allergieë vir stofmyte

’n Allergie vir huismyt is een van die moeilikste allergieë om onder beheer te kry omdat hulle so alomteenwoordig is. Jy kan die lading van huismyt in jou huis tog baie verminder deur:

• die plekke waar huismyt die algemeenste voorkom gereeld skoon te maak of te was
• die items waarin hul leef gereeld te vervang met nuwes; en
• sekere dekortitems in jou huis te vervang met items wat minder huismyt trek.

Lees ook: Die bed waarin jy slaap: Hoe om jou matras skoon te maak om stofmyte te verminder

Bronne van huismyt in jou omgewing

Dit is waar hulle in jou huis skuil:

1. Jou kussing: Ou kussings, kussings met sintetiese vulsels én verekussings is ’n groot bron van huismyte. Vervang hulle minstens elke twee jaar.
2. ’n Ou matras: Gebruik ’n matrasskerm en was dit gereeld. ’n Goedkoop opsie is om drie  paslakens oor mekaar oor jou matras te trek. Dit help deels dat minder huismyte in jou matras intrek. Was die paslakens weekliks.
3. Beddegoed: Jou lakens, kussingslope en duvetoortreksels. Trek jou bed ten minste een keer per week skoon oor – en meer as jy uiters allergies vir huismyt is.
4. Jou duvet en komberse: Was hulle ook gereeld en vervang hulle elke twee jaar.
5. Jou klere en jou klerekas: Jy verloor elke oomblik van die dag klein bietjies vel, wat binne-in jou klere agterbly en as kos dien vir huismyte. Was dus alles wat jy dra. Moenie klere wat jy gedra het in jou klerekas terughang nie. Was dit eers.
6. Was jou seisoensklere: Huismyt bou op in klere wat tot die volgende seisoen gestoor word. Was dit baie goed voor jy dit weer dra.
7. Gordyne: Was hulle gereeld. Blindings is beter.
8. Volvloermatte: Teëls, gelamineerde hout en houtvloere is baie beter vir mense met huismytallergie. Los matte moet gereeld goed gestofsuig word.
9. Jou stofsuier:  Maak jou stofsuier se filter en bak na elke gebruik silwerskoon. Anders raak jou stofsuier ’n bron van huismyt.
10. Die verestoffer: Dit waai net stof en huismyte in die lug op en versprei hulle verder.  Gebruik liewer ’n nat lap om die stof van alle oppervlaktes af te vee.
11. Jou boekrak: Ou boeke en tydskrifte is stofvergaarders waarin huismyt floreer. Pak jou boekrak gereeld af en stofsuig al die hoekies.
12. Jou kat en jou hond: Bad hulle weekliks en was hul beddegoed gereeld.
13. Voëltjies in ’n hok: Maak gereeld die hok skoon.
14. Huisornamente: Hoe minder hoe beter! Kussinkies, kleedjies en goedjies bied baie blyplek vir huismyte.

Lees ook: Nare bedmaats! Raad vir stofmyte

Lees ook: Stoor jou klere reg

Twee skoonmaakwenke vir stofmyte

Stofsuig

• Skaf ’n stofsuier met ’n HEPA-filter aan.
• Hoe meer gereeld jy stofsuig hoe beter.
• Stofsuig veral die slaapkamer van die allergiese persoon deeglik en gereeld – selfs daagliks.
• Onthou om die hoekies en vloerlyste met ’n nat lap af te vee.

Waswenk

• Stofmyte oorleef nie temperature bo 50-60°C nie. As jy wasgoed was om van hulle ontslae te raak kies ’n warm siklus wat die wasgoed by 60°C en warmer was.

Lees ook: Raak so ontslae van miere

The post Allergies vir stofmyte? 14 plekke waar hulle in jou huis skuil appeared first on rooi rose.

Laktose-intolerant? Hoe om die regte jogurt te kies deur Salomé Delport Hooffoto: iStock/tashka2000

Hier is ’n klein troos: as jy laktose-intolerant is, is jy eintlik “normaal”. Rondom twee derdes van die wêreldbevolking kan nie melksuikers afbreek nie, en is dus laktose-intolerant soos jy.

Nie dat dit veel help nie, want ons leef in ’n kultuur waar melkgebruik baie algemeen is, van ontbyt tot laataand en uiteet. Wie se dag begin nie met melk op jou pap en eindig nie met melk in jou koffie of tee nie?

Laktose-toleransie het toevallig in ’n klein deel van Wes-Europa ontwikkel – hoofsaaklik Brittanje, Nederland, Duitsland en die Skandinawiese lande. Die meeste van die mense wat laktose-tolerant is, is hul nasate.

Lees ook: Word jou maagpyn veroorsaak deur laktose-intoleransie?

Gelukkig beteken die feit dat jy laktose-intolerant is nie dat daar iets fout met jou dermkanaal is nie. Maar as jy gewone melk bly gebruik gaan jy bly sukkel met simptome soos maagpyn, winderigheid, diarree, naarheid en opgeblaasheid.

Party van ons kan ’n bietjie melksuiker hanteer. Ander is uiters sensitief. Só vergelyk die verskillende soorte suurmelk. Toets wat vir jou werk deur alle melk en kaas uit te sny en vir ’n week lank net een hiervan te gebruik. As jy simptoomvry is, het jy die oplossing, wat al die nare gevolge van laktose-intoleransie sal wegwerk.

Interessant: Lees hier hoeveel laktose daar in die verskillende soorte kosse is wat ons algemeen eet. 

Jy sal sien dat kefir eintlik meer laktose as jogurts bevat. Ten spyte daarvan vind die meeste mense met laktose-intoleransie dat hulle baie goed vaar op kefir. Die vermoede is dat dit te doen het met die groot verskeidenheid van organismes in kefir – 14, teenoor die twee, drie spesies vir die ander. Hierdie bykomende organismes help ook laktose afbreek, en help dus die laktosevlak in jou dermkanaal laag hou, al verskaf kefir jou meer laktose as ander suurmelkprodukte.

So lyk die melksuiker in verskillende jogurts as jy laktose-intolerant is

Lees ook: Gefermenteerde kosse is goed vir jou! Probeer die volgende.

Kefir en maaskaas is die beste vir mense wat laktose-intolerant is – met ’n bietjie skop

Het jy die alkohol in kefir raak gesien? Kefir is letterlik ’n tiermelk!

Maar voordat jy dit van nou af kefir vir ontbyt vermy – of juis ’n ekstra groot skep oor jou ontbytvlokkies skep – onthou dat die hoeveelheid alkohol daarin baie min is. Dit is van 0.1%  tot 2%, teenoor 6% in bier. Tog, as jy ’n liter ‘sterk’ kefir drink kry jy omtrent soveel alkohol in as in een 330-ml botteltjie bier.

Lees ook: Is laktose-intoleransie die oorsaak van jou maagpyn?

11 slim suiwel(vry)planne vir mense met laktose-intoleransie

istock/DejanKolar

The post Laktose-intolerant? Hoe om die regte jogurt te kies appeared first on rooi rose.

41 ander woorde vir suiker op kosetikette deur Salomé Delport Hooffoto: iStock/cyano66

Jy sien dit gereeld op gesondheidsprodukte: “geen suiker bygevoeg”. As dit sonder kunsmatige versoeters lekker soet proe kan jy jou laaste sent daarop sit dat dit suiker in ’n ander vorm bevat, netjies weggesteek onder ander woorde vir suiker.

Lees ook: Kosetikette in gewone taal

Nie dat jy altyd alle suiker hoef uit te sny nie. ’n Bietjie is reg. Maar dit is moeilik om by ’n bietjie te bly, omdat suiker op soveel maniere in ons gekoopte kos verskuil word.

Hoeveel suiker kan jy per dag maar eet?

Volgens die WGO is tot sewe teelepels bygevoegde suiker per dag heeltemal aanvaarbaar. Die Britse NHS se amptelike aanbeveling is bietjie meer genuanseerd en neem ouderdom in ag. Dit lyk so:

• 7 teelepels per dag vir almal bo twaalf
• 5 teelepels per dag vir kinders van sewe tot elf
• 4 teelepels per dag vir kinders van vier tot ses
• Daar is nie ‘n aanbeveling vir kinders onder vier nie, buiten dat hulle nie aan soetgoed gewoond moet raak nie.

Suid-Afrikaanse dieetkundiges onderskei tussen ‘vry’ suiker – die wit korreltjies wat by kos en koeldranke gevoeg word – en ‘gebonde’ suiker soos dit in vrugte en groente gebind aan die veselkomponent voorkom. Hulle beveel aan dat jy veral vry suiker moet afskaal of uitskakel.

Met ander woorde moenie jou suiker ‘drink’ nie. Prakties beteken dit dat jy beter af is as jy koeldranke van alle soorte hou vir spesiale geleenthede, eerder as om hulle elke dag te drink. Dit beteken dat jy maar lig moet loop met gaskoeldranke, koelers en ongelukkig vrugtesap en versoete melkdrankies ook. En moenie die suiker in jou tee en koffie miskyk nie. Dit is deel van jou sewe teelepels per dag.

Lees ook: Vloeibare kalorië

Ander woorde vir suiker waarvan jy moet weet

Jy kan net binne jou begroting van sewe teelepels suiker bly as jy weet waar suiker oral in kos bygevoeg word. Maar dit is nogal ’n groter uitdaging as wat mens verwag, omdat suiker in baie vorms voorkom. Aangesien die wetgewing verwag dat die etikette akkuraat moet wees staan dit daar dikwels onder ander woorde vir suiker – dink daaraan as ‘skuilname’ – gelys –  wat ons nie noodwendig herken as ander terme wat ook op suiker dui nie.

Kyk die etiket deur vir een van die 41 algemene skuilname en woorde vir suiker:

Kyk uit vir enige soort stroop soos

• corn syrup
• high fructose corn syrup
• agave syrup
• maple syrup
• carob syrup
• rice syrup of
• golden syrup

Kyk uit vir enige bestanddeel wat met –ose eindig, wat op die chemiese naam vir suiker dui, soos

• fructose
• glucose
• maltose
• dextrose
• lactose of
• isoglucose.

Kyk uit vir enige soort sap, soos

• fruit juice
• reconstituted fruit juice
• grape juice of juice van enige ander vrug, soos lemoene, pere, appels en bessies
• evaporated juice.

Kyk uit vir suiker van ander bronne soos

• beat sugar
• date sugar
• cane sugar
• grape sugar
• agave

Kyk uit vir suiker in ander vorms

• nectar
• honey

Kyk uit vir verwerkte suikers

• demerara sugar
• muscovada sugar
• caramelized sugar
• brown sugar
• invert sugar
• castor sugar
• confectioners’ sugar
• icing sugar
• caramel
• malt
• molasses
• treacle
• brown sugar
• Sucanat
• Jaggary
• Turbinado
• Piloncilo

Lees ook

Hoe om smaaklik suikervry te eet

Kan kolonkanker gekeer word met dieetkoeldranke en min suiker?

The post 41 ander woorde vir suiker op kosetikette appeared first on rooi rose.

Maak seker jy lees hierdie raad vir reisnaarheid wanneer jy jou tas vir jou eerste bootrit pak, want seesiek is ’n ware pretbederwer. Gelukkig kan die meeste van ons met ’n bietjie gesonde verstand seesiekheid vermy.

Simptome van reisnaarheid

• Jy lyk doodsbleek en voel pap, swak en moeg.

• Jy voel en word vinnig naar. Party mense ontwikkel ook diaree.

• Jy sweet al is dit nie warm nie. Of jy slaan in koue sweet uit, of voel benoud.

• Jy is lighoofdig en duiselig – jou ore suis, jou kop is seer en voel dof. Jy sukkel om te konsentreer.

• Jy voel angstig en haal vlak en/of vinnig asem. Jy is slaperig en gaap ongewoon meer. Jy sluk aanhoudend.

Raad vir reisnaarheid

Ons het vir dr. Pete Vincent van die Netcare Reiskliniek in Tokai, Kaapstad, om raad genader. Ons wou spesifiek weet wat jy kan doen om jouself te help.

“Seesiekheid ontstaan omdat jou liggaam aanvoel jy beweeg maar jou oë wys dat alles rondom jou stil staan. Jou binne-oor ‘verstaan’ dit nie en pas dus nie aan nie, met die gevolg dat jy die tipiese simptome van naarheid, duiseligheid en so meer ontwikkel.

“Voorkoming is die beste raad omdat dit moeiliker is om simptome soos duiseligheid en vomering te stop as dit eers begin het.

“Jy kan met ’n paar eenvoudige stappe jou liggaam help om vinnig aan te pas en so keer dat jy seesiek raak.”

Natuurlike raad vir reisnaarheid

Wat as jy nie van medikasie hou nie? Of reeds ander medikasie gebruik en nie nog iets daarby wil sit nie? Dr. Vincent sê die beste voorkoming is juis nie gebaseer op medikasie nie, soos die volgende:

1. Bly so na aan die middel van die boot as wat jy kan

Jou liggaam sukkel om by die beweging aan te pas. Help jouself deur aan die begin op die stilste deel van die boot te bly. Waar is dit? Die middelste deel van die boot (en regoor die vlerke, as jy met vlugnaarheid sukkel) is die stabielste, terwyl die meeste beweging op die boeg en agterdek plaasvind.

As jy weet jy is geneig tot seesiekheid, bespreek ’n kajuit na aan die middel van die laagste dekke.

2. Help jou oë om beweging te interpreteer

Wanneer die boot die hawe verlaat, kry ’n gemaklike sitplek en kyk in die rigting waarheen die boot vaar. Dit help jou oë om die beweging te interpreter. Jy kan soos wat die boot uitvaar, kyk hoe die hawe kleiner raak; kyk later na die horison.

Sit buite waar jy lekker vars lug kan inasem. Moenie nou sit en lees nie. Skakel ook elektroniese ware af en vermy televisie, rekenaar en selfs speletjies op jou selfoon.

3. Eet lig en gesond – en los die sjampanje vir jou eerste sonsondergang op die boot

Eet ’n ligte maaltyd sowat drie uur voor die boot vertrek met vars groente, vrugte en hoender of vis en water.

Wat jy in die 24 uur voor jou reis moet vermy is’n swaar, ryk, groot ete, sterk kruie, baie sout en ’n hele paar glase wyn.

4. Haal diep en ritmies asem

Ritmiese asemhaling is baie kalmerend. Keer dat jy hiperventileer deur vir ses tellings in te asem, asem op te hou vir drie tellings, dan uit te blaas vir ses tellings en dan drie tellings te wag voor jy weer inasem.

5. Druk op jou pols

Baie mense vind dat akupunktuur hul naarheid verlig. Jy kan spesiale akupunktuur-armbandjies koop wat aaneenlopende druk op die akupunt op jou pols plaas, of jy kan self op jou pols se akupunt druk. Dit sit aan die binnekant van jou pols, twee vingerbreedtes onder jou handgewrig.

6. Suig ’n peperment en drink gemmertee of gemmerbier

Peperment en gemmer help om naarheid te laat bedaar. ’n Klein bietjie suiker help ook. Drink dus ’n lepeltjie suiker of twee in jou tee, en drink gemmerbier.

Mediese raad vir reisnaarheid

Hou die volgende items in jou noodhulpkissie wanneer jy reis:

• Stugeron (jy kan dit oor die toonbank by jou apteek koop).

• As jy uit ervaring weet jy raak erg seesiek, vra jou dokter om iets voor te skryf.

• Vra uit oor die newe-effekte: sekere medikasie is baie suksesvol maar maak jou ook baie slaperig, terwyl die ligter middels effens minder doeltreffend kan wees maar jou ook minder aantas. Mense met hart-, lewer- of nierprobleme kan sekere middels nie gebruik nie.

• Daar is ’n hele aantal opsies: pille, stropies vir kinders, langwerkende formules sodat jy net twee keer per dag pille hoef te sluk, en selfs ’n plakker. Die plakker is ongelukkig nie op land beskikbaar nie maar kan moontlik aan boord gekoop word. Onthou net dat jy betaal vir medikasie en doktersbesoeke aan boord.

Lees ook: Vakansieskoonheid SOS

The post Die beste raad vir reisnaarheid appeared first on rooi rose.

Bietjie ‘af’ vandag? Toets jouself hier vir winterdepressie deur Salomé Delport

In die hartjie van die winter en laatwinter slaan seisoenale affektiewe depressie, of SAD, die voltreffer afkorting daarvoor, sommer baie maklik toe. Ons ignoreer dit meestal en hoop dinge kom reg sodra die winter lig. Maar hoekom swaar kry, as jy dit maklik kan oplos?

Lees ook: Wat jy moet weet oor depressie en seksuele gesondheid

Bestaan winterdepressie werklik of sal jou dokter lag vir jou ‘ipekonders’?

Ja, dit bestaan regtig. Dit word nou erken. Die DSM-5 (die diagnostiese riglyne wat in Westerse geneeskunde wêreldwyd gebruik vir diagnose van psigiatriese siektes) erken dit nou volledig as ‘n gemoedsiekte.

Lyers ervaar ‘n tipiese patroon van depressie – depressie elke winter, terwyl talle ook noem dat hulle elke somer onverklaarbaar angstiger is.

Lees ook: Mans kry ook depressie

Ons weet nog nie regtig hoe winterdepressie ontwikkel nie en hoekom dit net party mense tref nie maar volgens die Amerikaanse NIH weet ons nou dat mense met SAD

• spesifiek in die winter nie die vlakke van hul serotonien (die goedvoel hormoon) so goed as ander mense reguleer nie.
• meer melatonien, die hormoon wat slaap reguleer, produseer. Dit verklaar waarskynlik hoekom mense met winterdepressie meer slaap en vaak en dof voel.
• minder vitamien D maak. Hierdie vitamien, wat ook die sonskynvitamien genoem word omdat sonlig dit aktiveer, beïnvloed jou serotonien- en melatonienvlakke.

Lees ook: Is jou ouer depressief?

Is winterdepressie meer algemeen waar jy woon?

Dit maak saak waar jy woon. Dr Anna Coussens van UCT sê in haar oorsigartikel in die International Journal of Environmental Research and Public Health dat Kapenaars se ure somerson van ’n gemiddeld van elf ure per dag val na ‘n gemiddeld van net 5 ure, weens veral reën en mistigheid. As jy in ons sonnige binneland woon, verminder jou sonskyn slegs van ’n gemiddeld van tien ure per dag na ’n steeds stewige agt uur per dag in die winter.

Kapenaars en mense aan die Kaapse Suidkus moet dus in die winter met rondom die helfte minder sonlig klaarkom.

Ons het nie statistiek oor SAD in Suid-Afrika nie maar mens kan verwag dat die voorkoms hier goed sal vergelyk met die syfer vir ‘n ooreenkomstig sonnige plek soos Florida, VSA, waar een uit elke honderd mense in die winter SAD ontwikkel, terwyl dit in lande ver noord soos Alaska sowat 10% van mense tref.

Lees ook: Voel jou tiener eensaam?

Bipolêre depressie en SAD … en vroue

Mense met bipolêre depressie kan gerus hulself monitor vir winterdepressie, wys navorsing. Tot soveel as een uit elke vier lyers is in die winter meer geneig tot ’n baie erger depressie en/of raak in die lente en somer opvallend angstig en/of manies.

Dit word ook algemeen aanvaar dat vroue en jong mense (onder dertig) meer vatbaar is vir winterdepressie. Niemand weet hoekom nie.

Lees ook: Postnatale depressie bestaan regtig – een leser vertel

Toets jouself vir winterdepressie

• Ons het ‘winter’ gedefinieer as die periode van Mei tot Augustus.
• Met ‘enige tyd van die jaar’ word bedoel dat jy soms in die winter, soms in die somer die simptome opmerk. Jy sal byvoorbeeld net so maklik in die somer ooreet as in die winter.

Klik hier en toets jouself!

Wat jou toets oor winterdepressie verklap

Hoe meer kere jy die genoemde simptome aan die winterseisoen kan koppel hoe waarskynliker sukkel jy met SAD.

Wat as jy aan winterdepressie ly? Kry hier ’n moontlike oplossing vir winterdepressie.

Lees ook: 5 maniere om depressie te bekamp

Belangrike nota

Jy sal sien dat jy op al die vrae ook die keuse het om te antwoord dat die simptome jou die hele jaar deur pla.

Dit is uiters belangrik dat jy aandag gee aan simptome van goed gevestigde depressie, veral as jy op die meeste vrae gevoel het dat jy altyd sukkel met sekere simptome. Gaan spreek beslis ’n sielkundige, vir ’n behoorlike en professionele diagnose.

Daar is min verskil tussen winterdepressie en gewone depressie, buiten dat winterdepressie tipies saam met die einde van die winter lig.

Lees ook: Depressie – die verkeerdste maniere om dit te hanteer

The post Bietjie ‘af’ vandag? Toets jouself hier vir winterdepressie appeared first on rooi rose.

Kameelmelk en buffelmelk is nou ook plaaslik beskikbaar. En dan is daar ook die talle plantmelke op ons winkelrakke, soos sojamelk, klappermelk en amandelmelk. Álmal is baie duurder as gewone koeimelk. Bied dit egter meer waarde vir geld as doodgewone koeimelk?

Melk as jou kalsiumbron

Waarom drink die meeste van ons melk? Omdat dit tee en koffie heerlik laat smaak. En wat is melktert sonder melk? Of pap daarsonder? En wat van jogurt en kaas? ’n Yskas sonder melk en melkprodukte is leeg! Maar as dit kom by jou gesondheid, soek jy meer as net die lekker dinge in die lewe. Jy soek ook vitamiene, minerale, proteïen en gesonde vette. Hiervoor is melk ’n kampioen soos min. Kyk net wat is alles in melk:

1 Kalsium

Die vernaamste waarde van melk lê daarin dat dit jou van kalsium voorsien, wat jou liggaam opneem en dan gebruik om ’n sterk skelet te bou wat osteoporose-bestand is. Die béste melk – die een wat die kroon verdien – is dus die een wat jou van die meeste kalsium voorsien.

Koeimelk is toe nié die beste bron van kalsium nie. Buffelmelk, skaapmelk, bokmelk, amandelmelk en selfs rysmelk klop gewone koeimelk, met 15-50% meer kalsium per koppie melk. Maar dit is nie die hele storie nie …

2 Ander voedingstowwe in melk, soos magnesium

Jou liggaam sukkel om kalsium op te neem. Dit het ‘helpers’ nodig, en spesifiek magnesium. Daarsonder gaan die kalsium in die melk verlore. ’n Ander kalsiumhelper is vitamien D, waarvan melk ook ’n goeie bron is. Goeie melk moet dus ook ’n ryk bron van magnesium wees en vitamien D bevat. Al die dieremelk bevat al twee, terwyl geen van die plantmelke – sojamelk, klappermelk en selfs amandelmelk – enige magnesium of vitamien D bevat nie. Dus, al bevat hulle genoeg kalsium, gaan dit grootliks verlore.

3 Vitamiene A, B en proteïene

Melk bevat nog meer as bloot kalsium en magnesium. Dit is een van ons beste bronne van ’n hele aantal ander voedingstowwe, onder andere:

• proteïene vir groei, spiere en energie
• minerale soos kalium
• skaars vitamiene soos B12 en folaat wat goed is vir jou brein en senuweenetwerk
• vitamien A wat goed is vir jou vel en sig.

Nog ’n vereiste vir ’n melksoort om as die beste te kwalifiseer is dat dit ryk aan ander voedingstowwe moet wees. Hier klop enige van die dieremelk al die plantmelke.

Voedingsdigtheid

’n Belangrike voedingskonsep is die een van voedingsdigtheid, of nutritional density. Alle kosse bevat voedingstowwe, energie of kilojoules, wat jy as die ‘prys’ kan beskou wat jy daarvoor betaal. Die ideale voedsel het ’n hoë voedingsdigtheid (baie voedingswaarde teenoor min kilojoules.)

Hoe lyk die verskillende melksoorte se voedingsdigtheid? Melksoorte bevat drie komponente wat mens nie verwag nie, naamlik suiker, cholesterol en vet. Saam bepaal hulle die kilojoulewaarde van die melk. Die beste melk sal jou dus die meeste voedingswaarde vir die minste kilojoules gee.

Die beste melk bevat dus

• Baie kalsium, magnesium, proteïene en ander voedingstowwe soos folaat, vitamien A, vitamien B en folaat
• Min kilojoules, en dus minder vet, cholesterol en suiker

Hoe vergelyk koeimelk met ander melk?

Ons het die syfers vir jou bymekaar gesit. Die beste waardes is in rooi gemerk en  die naaskompeterende waarde is in blou.

Die eerste tabel vergelyk koeimelk met die melk van ander diere, soos skaapmelk, bokmelk, kameelmelk en buffelmelk. Die tweede tabel vergelyk koeimelk met die melk van plante, soos amandelmelk, sojamelk, rysmelk en klappermelk.

(Bron: SA NRIND Food Composition Tables, NDAL vir buffelmelk en IACC vir kameelmelk)

(Bronne: SA NRIND Food Composition Tables, en die verpakkingsetikette van verskillende produkte by Pick n Pay en Woolworths. Waar meer as een beskikbaar is, is ’n gemiddelde waarde geneem, aangesien die waardes relatief na aan mekaar gelê het.)

Ons was verras oor die volgende:

• Sommige melksoorte klop koeimelk ten opsigte van kalsium. Daar is meer kalsium in skaapmelk, buffelmelk en bokmelk as in koeimelk
• Amandelmelk en rysmelk bevat baie meer kalsium as koeimelk
• Ons het nie besef dat plantmelk géén magnesium bevat nie. Nie een daarvan is dus ’n goeie bron van kalsium nie, tensy jy moeite doen om magnesium uit ’n ander voedsel by te sit.
• Koeimelk bevat aansienlik minder cholesterol as skaapmelk, bokmelk en buffelmelk
• 2% koeimelk bevat verreweg die minste vet
• Koeimelk is in die meeste kategorieë die wenner/naaswenner. Dit plaas koeimelk as ons topkeuse

Wat as jy allergies is vir koeimelk?

As jy allergies is vir melk of aan laktose-intoleransie ly, is koeimelk nié vir jou nie.

Nota oor melk vir allergiese kinders en babas

Ons spreek hier glad nie die voeding van babas en jong kinders aan nie. Melkallergie of melkintoleransie by hierdie kinders moet professioneel deur ’n dieetkundige hanteer word.

Lees ook: Moet ek kalsium neem? Of is te veel sleg vir my?

The post Die beste melk vir kalsium appeared first on rooi rose.

Jy vra: Hoekom kry mens net in die winter griep? deur Salomé Delport

Hoekom slaan griep net in die winter toe? Is ons weerstand in die winter regtig soveel swakker dat die virus ons dan soos vuurhoutjies kan knak? Wat word van die griepvirus in die somermaande? Hiberneer dit – soort van teenoorgesteld as die winterhibernering van bere? Of het die seisoenaliteit van griep te doen met die son? Maak iets in sonlig dit dood?

Amerikaanse navorsers van die Institute for Health, Bethesda, Maryland (lees die artikel hier ) sê hulle het ’n uitstekende verklaring. Boonop is dit een wat ek en jy maklik kan inspan om die griepvirus te fnuik …

Die griepvirus kan smelt …

Dit smelt. Letterlik.

Die rede?

Om dit baie eenvoudig te verduidelik: die griepvirus se ‘vel’ bestaan uit verskillende lipiede, die wetenskaplike naam vir vette.

Hitte laat vette smelt, terwyl koue vette laat stol. Dit is presies wat met die Influenza-virus gebeur.

In die winter, spesifiek by temperature onder 15°C, solidifiseer die omhulsel tot ’n rubberagtige jel wat hard genoeg is om die virus se sagte binnekant te beskerm. Daarmee kan dit omgewingsfaktore goed oorleef – en inderdaad baie lank oorleef! Trouens, navorsing uit Switserland wys dat griepvirusse so lank as 48 dae op banknote kan oorleef.

Lees ook: Hoe skoon is jou selfoon nou eintlik?

Sodra die somer met sy warmer dae aanbreek, veroorsaak die hitte dat die griepvirus se ‘vel’ onstabiel raak. Vir alle praktiese doeleindes smelt dit, en daarmee saam verloor die Influenza-virus sy beskerming. Ten spyte daarvan dat die griepvirus in die winter ’n skrikbewind in ons liggame kan voer, is hulle maar pieperige dingetjies. Sonder die buitedop sterf hulle in groot getalle af. Daarom loop die epidemie elke jaar in September, Oktober by ons dood, en lig die virus sy kop eers weer wanneer dit bedags ook koud raak, hier teen Mei en Junie.

Lees ook: Is dit verkoue, of is dit griep?

Koue en griep

By watter temperatuur begin die griepvirus degenereer?

Dit lyk asof 15,5°C die magiese temperatuur is, altans in die VSA, waar die navorsing gedoen is. Dit is moontlik dat die virus in warmer lande, soos by ons, by effens hoër temperature kan oorleef.

Maar wat van mense in tropiese gebiede? Spring hulle griep vry? Nee, inteendeel. Hulle ervaar nie so ’n duidelike griepseisoen soos by ons nie. Griep slaan daar enige tyd van die jaar toe.

Een probleem met die teorie oor griep en temperatuursensitiwiteit is juis dat mense in hierdie streke ook griep kry. Een wyd aanvaarde verklaring is dat vogtigheid ook ’n effek op die stabiliteit van die griepvirus se omhulsel het.

Jy kan min aan vogtigheid doen – en veel meer aan hitte en/of koue. Gelukkig val Suid-Afrika buite die Trope, en kan ons dus temperatuur as ’n ekstra maatreël inspan om ons ’n voordeel bo die virus te gee.

Lees ook: Het jy griep of malaria?

Verwag die eerste griep einde Mei, begin Junie

Teen dan val die dag- en nagtemperature sterk.

Dit stem ooreen met wat die NICD jaarliks waarneem: by ons slaan die griepseisoen vanaf einde Mei, begin Junie toe.

Hul statistiek wys dat daar elke jaar 6 000 – 11 000 Suid-Afrikaners direk as gevolg van griep sterf. Rondom die helfte van hulle is bejaardes bo 65, terwyl MIV-positiewe persone ’n derde van die sterftes uitmaak. Tot 10% van almal wat griep opdoen beland in die hospitaal met pneumonie (longinfeksies).

Lees ook: 7 mites oor griep

Beskerm jouself só teen die griepvirus

Koue laat die virus oorleef. Maar die feit is dat die virus van my na jou toe moet versprei deur handkontak en/of niesdruppels. Daarom is higiëne veral in die koue maande ekstra belangrik.

Hier is ’n aftiklysie van 13 maniere waarop jy kan keer dat jy griep kry. Hoe meer jy hiervan doen, hoe beter is jou kanse om die griepvirus vry te spring:

1. Was jou hande gereeld. Het jy al opgelet hoedat dokters hulle hande voor en na elke pasiënt was?
2. Was jou hande veral na kontak met items wat wyd deur almal gebruik word, soos hysbakknoppies, handvatsels en deurknoppe.
3. Was jou hande in lekker warm water. Vermoedelik destabiliseer hitte die griepvirus se omhulsel, sodat dit makliker afsterf.
4. Was jou hande ten minste 20 sekondes lank.
5. Gebruik ’n seep en was jou hande dat dit skuim.
6. Skrop onder jou naels ook.
7. Was jou hande na elke nies en neusblaas – of hou ’n pakkie natdoekies (wet wipes) byderhand om jou hande goed af te vee.
8. Maak handewas die eerste ding wat jy doen sodra jy tuis kom.
9. Bedek jou neus met ’n groot snesie voordat jy nies.
10. Gooi die snesie dadelik in ’n plastieksakkie, sodat die virus nie daarvandaan verder kan sprei nie.
11. As jy nie betyds ’n snesie byderhand kan kry nie, nies in jou baadjie of top in. Dit help dat die virus by jou bly en nie na ander mense sprei nie. (Gril jy? Jy hoef nie. Aan die begin, wanneer jy juis geneig is om te nies, is die niesdruppels waterig.)
12. Hou jou hande ver weg van jou gesig. Baie mense het die gewoonte om kort-kort aan hul gesig te vat. Moenie. Jou hande raak aan allerlei oppervlakke waarop die griepvirus in die winter oorleef. Jou hande dien letterlik as die ‘taxi’ wat die virus na die slymvliese van jou neus en mond neem, die griepvirus se toegangsroete tot jou liggaam.

Gaan vir ’n griepinspuiting. Dit is ‘n kortpad na immuniteit, en behoort jou sowat twaalf weke lank te beskerm

The post Jy vra: Hoekom kry mens net in die winter griep? appeared first on rooi rose.

Word jou allergiese reaksie veroorsaak deur ’n seekos-allergie, vis-parasiete of histamiene? deur Salomé Delport

Het jy ook ’n seekosallergie, soos hierdie twee lesers? Ons het prof. Claudia Gray, allergiespesialis aan die Vincent Palotti- en Rooikruishospitale, gevra om te antwoord.

1. Seekos-allergie vir kreef, maar nie vir kalamari en vis nie – en vir slakke

Vraag: rooi rose-leser Renette Dreyer
“Ek is allergies vir seekos, maar net vir skulpdiere soos kreef en prawns. Ek is nie allergies vir kalamari en vis nie. Hoekom sou dit wees? Ek is ook allergies vir slakke.”

Prof. Claudia Gray
Allergie vir skulpvis soos garnale en kreef is een van die algemeenste voedselallergië by volwassenes. Mens sou dink dat mense wat op seekos reageer vir alles uit die see versigtig moet wees, maar eintlik word seekos in drie groepe verdeel:

• Skaalvis met ’n buitenste dop of ‘skil’, soos garnale en kreef
• Skulpvis, of seekos met ’n skulp, soos oesters, mossels, perlemoen en kalamari
• Vis, soos snoek, geelstert, sardiens, tuna, kabeljou en varswatervis

Jy kan dus allergies wees vir alles in een van hierdie drie groepe, vir alles in enige twee groepe, of vir alles in al drie groepe.

Lees ook: Só ken jy ’n vis-allergie uit

Die goeie nuus

As jy baie lief is vir seekos, is daar darem een ligpuntjie. ’n Positiewe allergiese toets vir een van die drie groepe beteken nie dat jy beslis allergies is vir ál die spesies seekos in die groep nie. Dit is net waarskynliker dat jy vir een of meer van die spesies in ’n groep allergies is. Dit is baie dikwels die geval dat iemand vir net een of twee van die spesies in die groep allergies is en die res kan geniet. Jy kan dus ‘n seekos-allergie vir perlemoen hê, terwyl kalamari jou glad nie pla nie.

Die belangrikste ding wat jy moet weet

Die belangrikste is dat jy jouself laat toets om te bepaal vir watter groep jy allergies is én vir watter spesifieke seekosspesie/s jy allergies, sodat jy weet wat om absoluut altyd te vermy.

Seekos-allergie en allergie vir slakke

Jou reaksie op slakke is baie interessant.

Mens sou dink dat slakke, wat op land voorkom, niks met skulpvis te doen het nie. Maar daar is ’n spesifieke proteïen, genoem tropomisien, in skulpdiere wat ook in slakke voorkom! Mense met ’n skulpvisallergie kan dus ook op slakke reageer as gevolg van hierdie algemene proteïen wat die liggaam as ’n “allergeen” erken.

Handige lys vir mense met seekos-allergie

Skaalvis    Vermy kreef, krap, garnale (prawn, shrimp), sushi wat hierdie seekosse bevat

Skulpvis    Vermy oesters, perlemoen (abalone), kalamari, seekat, mossels (alle soorte), alikreukel, perdekrulle. Vermy ook geblikte en gedroogde oesters en mossels.

Vis      Vermy alle soorte vis – ook bokkoms, alle soorte geblikte vis soos sardientjies en tuna, salm, varswatersalm, tilapia, shashimi en sushi met tuna, salm of enige ander soort vis.

2. Is maagpyn ná sushi ’n teken van ’n seekos-allergie?

Vraag: rooi rose-leser Riandie Coetzee
“Kan jy ’n allergiese reaksie kry na jy sushi en ander seekos geëet het wat voel soos ’n vreemde, seer kramppyn op die krop van jou maag?”

Antwoord: Prof Claudia Gray
Die simptome van ’n seekosallergie wissel van mens tot mens. Party ontwikkel ’n uitslag, maagpyn of maagontsteltenis. Ander begin sukkel om asem te haal, asof hulle ernstige asma-aanval het. By ’n klompie lei die allergiese reaksie tot skielike, skerp en lewensbedreigende val in bloeddruk, en hulle stort ineen (anafilakse) en kan sterf.

Die graad van ’n allergiese reaksie wissel ook van van mens tot mens, en kan lig, ernstig of selfs lewensgevaarlik wees.

Aangesien jou reaksie na volgende blootstellings kan vererger, moet enige potensiële seekos-allergie sorgvuldig en deeglik ondersoek word. As jou allergietoets bevestig dat jy wel allergies is moet jy altyd vorentoe baie versigtig wees vir die spesifieke seekos waarvoor jy allergies is, om te voorkom dat jy dalk later in anafilakse gaan.

Dus, al het jy nou net maagpyn, stel ek voor dat jy vir allergietoetsing gaan.

Lees ook: Wanneer weet jy of jou maagpyn veroorsaak word deur laktose-intoleransie?

Ander redes waarom seekos jou siek maak

Interessante feit: Soms hoor jy dat iemand sê dat hy net een keer op seekos gereageer het. Dan het hy waarskynlik nie ’n seekos-allergie nie. Seekos kan jou ook om ander redes siek maak, soos:

• Jy het eintlik ’n histamienreaksie

Waneer vis oud raak en bederf, ontwikkel histamiene daarin. Dit ontlok by party mense ’n hewige reaksie.

Waarskynlik sal ’n hele paar ander mense wat van dieselfde seekos gehad het, ook gereageer het – maar nie almal nie. As iemand dus een keer hewig op vis gereageer het maar nie weer nie – en ook nie na toetsing allergies vir vis is nie – het hy waarskynlik eerder ‘n histamienreaksie gehad.

• Jy is eintlik allergies vir die anisakis-visparasiet

Seekos is soms met hierdie parasiet besmet. As jy allergies is vir die parasiet, maar nie vir seekos nie, sal jy ’n allergiese reaksie hê net as jy besmette seekos eet, terwyl jy glad nie ’n allergiese reaksie op ’n ‘skoon’ seekos sal ervaar nie. Jy kan vir ’n allergie vir anisakis getoets word.

The post Word jou allergiese reaksie veroorsaak deur ’n seekos-allergie, vis-parasiete of histamiene? appeared first on rooi rose.

Allergiemedisyne: Is die langtermyn gebruik van antihistamiene veilig? deur Salomé Delport

So baie van ons is allergies en is permanent op allergiemedisyne. Is ons veilig op medikasie, vra lesers. As jy dieselfde vrae het lees verder. Ons het prof. Claudia Gray, allergiespesialis en pediater van die Rooikruis- en Vincent Palotti-hospitale gevra om met antwoorde te help.

Lees ook: Word jou allergiese reaksie veroorsaak deur ’n seekos-allergie, vis-parasiete of histamiene? 

Is antihistamiene as allergiemedisyne veilig vir langtermyn gebruik?

rooi rose-leser Christa Strydom Louw vra
Ek moet soms tot drie keer per dag antihistamiene gebruik. Kan dit skadelik wees? Kan ek my immuniteit op ander maniere versterk sodat ek nie meer so hipersensitief is nie en minder erg reageer?

Prof. Claudia Gray antwoord
Die nuwe generasie antihistamiene is oor die algemeen baie veilig, selfs teen twee tot drie keer die aanbevole daaglikse dosis, solank jy nie onderliggende nier- of lewerkwaal het nie.

Maar ek is tog bekommerd oor die feit dat jy so dikwels antihistamiene benodig. Dit dui daarop dat jou onderliggende allergiese toestand nie goed onder beheer is nie.

Die beste opsie vir jou is om ’n allergiespesialis te spreek, om uit te vind presies waarvoor jy allergies is. Hy sal jou help om dan die beste behandelingsplan spesifiek vir jou op te stel.

Oor die versterking van die immuunstelsel: dit word in ’n mate verkeerd verstaan. Geen aanvuller kan die korrekte medikasie vir ’n allergie vervang nie. ’n Gesonde leefstyl help egter baie om ’n allergie beter te beheer. Daarom help ’n gesonde dieet wat ryk is aan anti-oksidante. Beperk ook kitskosse. Slaap genoeg dat jou liggaam genoeg ruskans en herstelkans kry. En vermy jou allergiesnellers sover as wat moontlik is.

Lees ook: Berg jou medisyne reg: 5 dinge wat almal moet weet

Hoekom maak allergiemedisyne mens so vaak?

rooi rose-leser Erika Botha vra
Hoekom maak allergie-medikasie mens so vaak?

Prof. Claudia Gray antwoord
Veral die ouer generasie antihistamiene is sederend – met ander woorde hulle is geneig om mense vaak te maak. Die meeste van die nuwer soorte antihistamiene veroorsaak nie vaakheid nie. Maar gesels met jou dokter oor die beste keuse van antihistamien vir jou.

Onthou ook dat sekere mense meer geneig is om vaak te raak van hierdie medikasies. Daarom is dit belangrik dat veral mense met breinsensitiwiteite, bejaardes, kinders en mense met lewer- of nierkwale met hul dokter gesels, sodat hulle die geskikste medikasie vir hulle spesifiek kies.

Lees ook: Hoekom dit belangrik is om eerlik met jou dokter te wees

Newe-effekte van Singulair as allergiemedisyne

rooi rose-leser Elfriede Kinghorn vra
My seun is al van tien jaar oud af op Singulair. Hy is nou dertig. Hy kan dit nie los nie – hy begin binne ’n dag met asma, en ekseem slaan oral uit. Hy het ’n lae dosis probeer maar het oor ’n periode van twee maande totaal agteruit gegaan, met baie asma-aanvalle en ekseem oraloor. Nadat hy teruggekeer het na sy volle dosis het dit rondom agtien maande geneem voor sy vel weer normaal was. Met ander woorde ek vermoed hy gaan Singulair vir nog 50-70 jaar lank gebruik.

Daarom wil ek meer weet oor die nadele van die Singulair, en hoe ons sulke langtermyn gebruik die beste kan bestuur?

Dit lyk nie of Singulair hom depressief maak nie maar ek merk die afgelope jaar of twee op dat sy hande erg bewe? Hy kla ook dat hy sleg slaap. Wat van vrugbaarheid? Kan Singulair geboorte-afwykings veroorsaak? Enige kankers daaraan gekoppel? Swakker longe of skelet?

Prof. Claudia Gray antwoord
Singulair is een van die groep medisynes (genoem die Montelukast-groep) wat die leuktotriene, ’n verbinding in die liggaam wat deel is van die allergiese reaksie, blokkeer. Dit is baie doeltreffend vir asma (dikwels saam met asmapompies) en allergiese rhinitis (saam met neusspuite). In die reël help dit nie vir ekseem nie.

Die meeste mense verdra Singulair goed, en vir hulle is langtermyngebruik veilig. By ’n klein persentasie mense kan dit egter gedrags-, bui- of slaapstoornisse veroorsaak. Hierdie mense moet liewer gebruik van Singulair staak. Sover ons weet het Singulair geen effek op vrugbaarheid nie. Dit word ook nie op hierdie stadium aan kanker of enige ander toestande gekoppel nie.

As iemand egter op Singulair is en steeds gereeld asma kry, beteken dit dat sy asma nie goed onder beheer is nie. In hierdie geval moet hy daagliks sy voorkomende beheerbehandeling vir asma bly gebruik, soos ’n asmapompie of soms ’n montelukast soos Singulair.

Lees ook: Toets jouself vir asma

Ekseem en Singulair

Episodes van ekseem op die vel moet oor die algemeen beheer word met anti-inflammatoriese velrome, soos steroïedrome. Jou dokter sal die regte room vir jou aanbeveel, gebaseer op jou ouderdom en waar jou vel aangetas is. Jy moet ook ’n goeie neutrale velvogmiddel vir ’n ekseemvel gebruik.

As jou vel gereeld opvlam moet jy saam met jou dokter uitwerk wat die veiligste en beste strategië is om die aantal episodes te verminder.

The post Allergiemedisyne: Is die langtermyn gebruik van antihistamiene veilig? appeared first on rooi rose.

Veroorsaak laktose-intoleransie jou tiener se maagpyn? deur Salome Delport. Hooffoto: iStock/nensuria

Is babas nie gelukkig nie? Verreweg die meeste word gebore met die vermoë om melksuiker af te breek. Vir hulle bestaan laktose-intoleransie nie. Hulle laktase-ensiem – die een wat melksuikers in borsmelk en koeimelk afbreek – funksioneer optimaal. Daarom floreer hulle op melk!

Nota: Hierdie artikel gaan oor laktose-intoleransie, nie oor koeimelkallergie nie, ’n geheel en al ander toestand en een waarmee baie babas sukkel.

Lees ook: Wat alle ouers moet weet oor allergie en wanvoeding

Die verskil tussen laktose en laktase

Laktose is die wetenskaplike naam vir melksuiker. Laktase, aan die ander kant, is die naam van die ensiem  in jou dermkanaal wat laktose afbreek.

Lees ook: 11 planne met melkplaasvervangers en melk vir mense met laktose-intoleransie

Hoekom het party mense laktose-intoleransie?

Verreweg die meeste mense in die wêreld en alle soogdiere se laktase-ensiem raak al minder aktief soos natuurlike borsvoeding of soging afneem. By party kom dit heeltemal tot stilstand, terwyl dit by ander net baie minder aktief raak. Prakties beteken dit dat die meeste kleintjies tot op vyf of ses baie goed melksuikers kan afbreek maar nie meer teen tien tot twaalf jaar oud nie. Tieners wat as kinders glase melk sonder probleme kon hanteer begin kla dat melk hulle affekteer.

By die meeste mense ter wêreld is hierdie natuurlike progressie na laktose-intoleransie die normale gang.

Lees ook: Wat is die reëls vir die veilige gebruik van aanvullings?

Laktasevoortbestaan, die teenoorgestelde van laktose-intoleransie

Maar laktose-intoleransie het ’n ander kant: laktasevoortbestaan, of lactase persistence. Weens ’n toevallige mutasie het die laktase-ensiem oorgeskakel na voortbestaan. Dit het vermoedelik in ’n klein deel van Wes-Europa ontwikkel – hoofsaaklik Brittanje, Nederland, Duitsland en die Skandinawiese lande. Die meeste van die mense wat laktose-tolerant is, is hul nasate.

Jy kan jouself indink hoe ’n groot voordeel dit was as jy tydens die kosskaars wintermaande koeimelk kon bly gebruik. Vandag is kos regdeur die jaar volop maar die voordele van laktasevoortbestaan geld steeds, wys die 2009 British Women’s Heart and Health Study. Hierdie ondersoek kon bevestig dat die vroue by wie laktase aktief bly minder osteoporose het, minder katarakte het, minder oorgewig is en effens langer is.

Maar het jou tiener laktose-intoleransie?

Dit is nie die lekkerste nuus om te hoor vir jou tiener dat hy/sy laktose-intolerant is nie. Veral nie as hy boonop moet leef in ’n wêreld waar melk baie wyd direk én verskuil gebruik word.

Dink net wat die mense met aktiewe laktase-ensiem met die grootste gemak onbeperk elke dag kan geniet, soos lasagne, quiche, vla, melktert, kaaskoek, koek en gebak, vulsels, roomys, mayonnaise, sjokolade, gesondheidstafies, plus van gewone tee en koffie tot al daardie lekker koffieplekvariasies soos macchiato, flat whites, choccoccinos en red espressos.

Feit is dat jy as ma só sal moet kook dat jou kind gesond voel. Anders gaan hy/sy die heeltyd sukkel met die simptome van laktose-intoleransie, soos maagpyn, opgeblaasdheid, diarree en winderigheid. Party voel ook sleg, is geïrriteerd en het hoofpyn.

Laktose-intoleransie is nie lewensgevaarlik nie maar dit is beslis ongemaklik.

iStock/nensuria

Aftiklysie vir diagnose van laktose-intoleransie

Begin by diagnose – sommer tuisdiagnose. Besoek dan jou dokter daarna of as hierdie toetse nie pas nie en as jou tiener steeds siek voel.

Hoeveel van die volgende is waar vir jou kind?

Dié vraelys geld nie net vir tieners nie. Soos ons ouer raak, kan mense wat normaalweg melk kon gebruik het ook laktose-intolerant raak.

•  Jou tiener kla van maagpyn, opgeblaasdheid, diarree en winderigheid. Sy maag grom (borborigmie).
• Hy is geneig om naar te voel en/of te raak na ’n ete waarvan melk ’n groot deel was, soos ’n ontbyt met pap en melk.
• Jou tiener se simptome begin tipies ’n uur tot twee uur na ’n ete waarvan melk deel was.
• Jou tiener het as kind met gemak melk gedrink.
• Jou tiener kan melk in tee en koffie hanteer.
• Dit lyk asof jou tiener soms melk kan hanteer, en soms nie. (Baie mense is oukei solank hulle minder as ’n koppie per dag gebruik.)
• Jou tiener het ’n ‘melkgrens’: as hy baie melk op een slag inneem, slaan die simptome toe. Hy kan byvoorbeeld lasagne eet, maar nie lasagne met kaaskoek as nagereg en ’n flat white koffie daarna nie. Of hy kan lasagne eet maar nie melkkos nie. ’n Groot bord pap met ooreenstemmend baie melk skep probleme maar nie pap met ‘n bietjie melk nie.
• As jou tiener vir ’n week alle vorms van melk uitsny verdwyn al sy maagpyn, opgeblaasdheid, winderigheid, diarree en hoofpyn.

Lees ook: Ken ’n vis-allergie uit

Hoe om laktose-intoleransie te diagnoseer

Laktose-intoleransie kan met laboratoriumtoetse bevestig word. Maar gewoonlik dien ’n blootstellingstoets as genoeg bewys.

Maak só:

• Laat jou kind vir twee tot drie dae melk in alle vorms uitsny.
• As hy vir minstens 24 uur simptoomvry is is hy gereed vir die blootstellingstoets.
• Gee hom ’n melkryke ete, met een tot twee koppies melk, soos melkkos of melk oor sy ontbytpap. (Hou by een koppie as jy vermoed jou kind is hipersensitief vir laktose. As jy net ’n vae vermoede het kan hy tot twee koppies melk gebruik maar moenie dit oorskry nie.)
• As hy binne die volgende paar uur simptome toon het jy bevestiging van laktose-intoleransie.
• Wenk: Dit is die veiligste om op ’n dag wat jou kind rustig tuis is te toets. En laat hy sy dosis melk liewer in die oggend drink. Dit is nie lekker as eksperimente met jul nagrus inmeng nie.

Lees ook: 11 planne en melkplaasvervangers vir mense met laktose-intoleransie

Belangrike nota oor melkallergie

Mense met ’n melkallergie wat ook asma het en/of vind dat hul keel toeswel, het ’n potensieel lewensgevaarlike allergie.

Hierdie kinders en tieners mag nóóit aan melk blootgestel word om te kyk of hulle werklik allergies is nie. Tieners met ’n melkallergie reageer meestal van kleins af op melk. Hulle reageer ook altyd op melk, en kan dit nie soms hanteer en soms nie. ’n Melkallergie verskil heeltemal van intoleransie vir melk.

Lees ook: Wat jy moet weet as jy allergies is

The post Veroorsaak laktose-intoleransie jou of jou tiener se maagpyn? appeared first on rooi rose.

11 planne en melkplaasvervangers vir mense met laktose-intoleransie deur Salomé Delport. Hooffoto: iStock/CalypsoArt

Met ’n bietjie aanpassing is dit nie so moeilik om met laktose-intoleransie saam te leef nie. Hier is ’n gerieflike beginpunt: probeer vasstel hoeveel laktose jy per dag kan hanteer.

1. Stel vas hoeveel laktose jy met gemak kan hanteer

Laktose-intoleransie kan gegradeer word van lig tot matig tot hipersensitief. Dié wat ligweg aangetas is, kan ’n klein bietjie laktose hanteer, terwyl dié wat hipersensitief is bitter min laktose kan hanteer. Die kuns is om uit te vind waar jou grens lê, sodat jy altyd daaronder bly.

Gebruik die blootstellingstoets – klik hier

• Doen die toets met net ’n kwart koppie melk en kyk of jy die tipiese simptome van laktose-intoleransie ontwikkel – spesifiek maagpyn, opgeblaasdheid, winderigheid, diarree  en/of hooofpyn.
• As jy simptoomvry is, bly vir twee tot drie dae sonder melk en toets daarna jouself met ’n halfkoppie melk. Kyk hoe jy vaar.
• Herhaal die hele proses maar met ’n kwartkoppie melk meer totdat jy die simptome van laktose-intoleransie eien.

Die meeste mense met laktose-intoleransie kan tot ’n koppie melk, of rondom 12g laktose, hanteer.

2. Gebruik hierdie laktosetellings, en bly binne jou perk vir laktose-intoleransie

As jy weet hoeveel laktose jy kan hanteer, kan jy só kies dat jy binne jou grense bly. Hierdie lysie kan jou baie help:

(Bron Verwerk vanaf https://ndb.nal.usda.gov)

3. Kry ’n laktase-aanvuller

Dit is ’n baie makliker en doeltreffende oplossing! Al wat jy doen is om die aanvuller te drink voor ’n ete waarin baie melk gebruik word, soos melkkos, as jy uiteet en nie weet wat om te verwag nie of as jy lus is vir ’n stukkie melktert.

Daar is verskeie laktase-aanvullers op ons apteekrakke. Maar maak seker jy kies een wat ‘lactase’ as ’n bestanddeel bevat. Party van die aanvullers is net ’n ‘digestive support’ en bevat probiotika en ander ensieme maar nie laktase nie. Hierdie produkte kan ’n bietjie help maar een met laktase is verreweg die beste. Vra ’n apteker as jy onseker is.

4. Geniet kefir, maaskaas of Bulgaarse jogurt

Melk is een van die nuttigste, maklikste bronne van kalsium. Gelukkig is baie van die laktose in jogurtprodukte reeds afgebreek. ’n Koppie Bulgaarse jogurt bevat rondom 6g laktose per koppie, teenoor 12g in ’n koppie melk. Dit is veral belangrik dat almal onder dertig oorgenoeg kalsium inkry omdat hulle nou die skelet bou wat hulle lewenslank moet dra, en kalsium nou baie beter opgeneem word as later in jou lewe.

Ongegeurde kefir bevat tot veertien organismes wat ook help om laktose af te breek, en is geskik vir die meeste mense met laktose-intoleransie.

#rrWenk: Kla jy oor die smaak? Maak dit net so lekker – en lekkerder – as gekoopte gegeurde jogurt deur self ’n vrug en/of neute daarin op te kap. Vrugtesuiker of fruktose verskil van laktose, soos melksuiker genoem word, en dra nie by tot laktose-intoleransie nie.

5. Kies kaas – dis perfek vir laktose-intoleransie

’n Koppie kaas bevat eintlik min laktose, veral harde kase. Kaas op toebroodjies is dus beter vir jou as melk op jou pap, melkdrankies of melk in jou tee en koffie. Dit hang natuurlik af van hoe sensitief jy is en waar jou grens lê. Party van ons kan ook nie eens kaas hanteer nie.

6. ‘Oortree’ met klein porsies van kos met baie melk

As jy soms melktert of kaassous wil geniet wat baie melk bevat kan jy waarskynlik met ’n klein porsie wegkom. Ervaring sal wys wat en hoeveel werk, en wat nie.

7. Leer ken en lees die kosetikette

Ongelukkig word laktose baie dikwels in klaarbereide kos gebruik, van weense worsies tot patees, mayonnaise, soppoeiers, margarien, ontbytpappe, gesondheidstafies, soutbeskuitjies, brood, maaltydplaasvervangers en gebak tot die kosse waarin jy dit verwag, soos vla, melktert en roomys. Hoe meer sensitief jou kind is hoe meer bedag sal julle moet wees op die terme op etikette wat op melk dui soos casein, whey, lactose, rennet, milk solids, modified milk, milk powder, milk protein concentrate, asook enige term met casein, lacto- of rennet daarin.

Lees ook: Kosetikette in gewone taal

41 ander woorde vir suiker op kosetikette

9. Gebruik melkvrye alternatiewe geskik vir laktose-intoleransie

Daar is ’n dosyn nuwe plantmelkprodukte, van amandelmelk tot sojamelk en klappermelk.

Kyk na Easigest, ’n melk waarin die laktose reeds verwyder is.

10. Vegan-opsies werk vir mense wat laktose-intolerant is!

’n Lekker wenk: Vegans gebruik ook nie melk nie. Al die klaarbereide kosse wat as geskik vir veganiste gemerk is, is dus ook geskik vir mense met laktose-intoleransie. As ’n kitskos geskik is vir ’n veganis, is dit geskik vir jou. Dieselfde met spyskaarte by restaurante: as die sjef aandui hy het net bestanddele gebruik wat veganiste mag eet is jy ook veilig

Lees ook: Wat is die verskil tussen ’n veganis en ’n vegetariër?

11. Onthou kalsiumaanvullings

Hoewel daar ook kalsium is in groen groente soos spinasie en broccoli eet hy baie waarskynlik te min hiervan.

Laat ’n dieetkundige uitwerk hoeveel kalsium jy uit dieet kry en hoeveel aanvulling jy per dag nodig het.

Lees ook: Wat is die reëls rondom die veilige gebruik van aanvullings?

Moet ek kalsium neem, of is te veel daarvan sleg vir my?

Onthou

Gaan spreek altyd ’n dokter en dieetkundige voordat jy jouself diagnoseer of as jy jou dieet drasties gaan verander

Lees ook: Veroorsaak laktose-intoleransie jou maagpyn?

The post 11 planne en melkplaasvervangers vir mense met laktose-intoleransie appeared first on rooi rose.