Deur TANYA DE VENTE-BIJKER.

Carla Hansen* was in ‘n vriendskap vasgevang wat haar ongelukkig gemaak het. “Ons was vanaf skooldae af vriendinne en ek het gedink omdat ons mekaar so lank al ken, moet ek met haar vriende bly.” Hul gesprekke het meestal net oor die vriendin se lewe gegaan. Wanneer dit oor Carla gegaan het, het haar vriendin net op negatiewe dinge gefokus. Sy het agter my rug lelik van my gepraat, en sy sou openlik my gewig of menswees kritiseer.” Soms het sy selfs vir my poetse gebak soos om te sê sy is in ‘n ernstige ongeluk en dat ek dringend hospitaal toe moet jaag, net om te sien hoe ek sal reageer,” vertel Carla.

Toe Carla tydens die pandemie tyd vir introspeksie gehad het, het sy besef sy is in ‘n toksiese vriendskap vasgevang. “Ek moes soms na haar stories luister hoe sy haar man met ander mans verneuk, en na praatjies oor haar sekslewe en dit wat hulle verkies. Ek het een aand toe ek siek was op haar bank gelê en slaap, en agterna het sy my vertel hoe sy en haar kêrel seks reg langs my op die bank gehad het. Ek het tyd gehad om na te dink en besef dit is tyd om weg te breek.”

Carla het besluit om kontak met haar vriendin te verbreek. “Ek het opgehou om haar boodskappe te antwoord en uiteindelik het sy opgehou om my te kontak.
“Dit was eers toe een van my kollegas vir my vertel hoe erg dit is as iemand jou net ignoreer dat ek besluit het om vir haar ‘n eerlike boodskap te stuur. Ek het jammer gesê dat ek kontak verbreek het, maar vir haar verduidelik dat ek ons vriendskap vir my eie oorlewing moes beëindig. Sy stuur steeds nou en dan boodskappe. Ek antwoord steeds nie.”

Die skrywer Didi Potgieter sê sy moes onlangs ook ‘n vriendskap beëindig.

“As jy vir my man vra wat my beste eienskap is, sal hy vir jou sê ek is uiters lojaal. As jy hom vra wat is my swakste eienskap, sal hy dieselfde antwoord gee. Ek is dus die vriendin wat bly lank ná enige ander mens sou oppak en wegloop. Ek skram ook weg van konflik.” Didi sê sy het besef ongelukkig moet ‘n mens sekere dinge laat gaan om vorentoe te beweeg.

“Ek was al baie keer sonder goeie rede die vark in my vriendin se verhaal en elke keer was die skade aan ons vriendskap moeiliker om te herstel. Tog was ons vriendskap nog altyd ‘n terrein waar ek versigtig moes beweeg omdat sy baie sterk menings het en glad nie bang vir konflik is nie.

“Ek het egter net een oggend skielik besef dat ek nie nodig het om meer deel van die drama te wees nie. Ek het doelbewus uit haar geveg geklim. Ek het geleer jy kan wegloop sonder om iemand seer te maak, maar jy hoef nie in ‘n vriendskap, wat jou seermaak, te bly nie.”

Die doel van vriendskap

Die bekende Amerikaanse skrywer en motiveringspreker, Mel Robbins, sê in ‘n episode op haar gewilde potgooi, The Mel Robbins Podcast, dat vriendskap een van die belangrikste dinge in jou lewe is. Maar, sê sy, die idee van “best friends forever” is ‘n leuen wat onnodige druk op ons lewe plaas.

“Vriende kom en gaan,” verduidelik sy. “Soms sal jou vriendskap met iemand mettertyd verflou en dit is oukei. Dit is die natuurlike gang van die lewe.” Mel reken om van “beste vriende vir altyd” te praat, kan groot druk op jou verhouding plaas.

Sy sê wanneer jy dan aan vriendskappe vasklou waar daar eintlik nie meer ‘n verbintenis is nie, wat jou nie langer voed nie of wat jou nie ondersteun in wie jy geword het nie en jy vriende bly omdat jy voel jy moet, dan voel jy verwerp. “Die waarheid is: Jy gaan nie altyd met dieselfde mense vriende wees nie. Jy moet buigsaam in jou vriendskappe wees. Vriendskap moet ‘n gemeenskaplike, ondersteunende verhouding wees gegrond op die passies en doelwitte wat jy nou in jou lewe het, en nie op jul gesamentlike geskiedenis nie.

“Daar kan volgende week iemand in jou lewe instap, en julle kan onmiddellik kliek. Dit kan die perfekte persoon wees wat jy op hierdie oomblik in jou lewe nodig het.”
Sy sê soos wat jy groei, gaan jou vriendskappe groei.

“As iets gedwonge begin voel, is dit nog verbind aan die mens wie jy was, nie die mens wie jy nou is nie.”
Mel verwys ook na die bekende raamwerk van vriendskap: “Soms is jy vriende vir ‘n rede (julle werk saam of is bure), of vir ‘n seisoen (julle is dalk jong ma’s), of vir ‘n leeftyd (die vriendin wat jy enige tyd van die dag of nag kan bel).”

Die Covid 19-pandemie het mense oor hul vriendskappe laat herbesin, meen Mel. “Onthou om buigsaam te wees en dink aan jou vriendskappe ten opsigte van die raamwerk. Julle was dalk net vriende vir ‘n seisoen en dit is ook oukei.”

As die vriendskap sneuwel

Candice King, ‘n lewenstylafrigter van Durban, sê vriendskappe verdiep wanneer julle oop teenoor mekaar is. “Weerloosheid, vertroue en empatie is goeie boustene vir enige vriendskap.”
Sy glo ook daar hoef nie noodwendig ‘n dramatiese einde vir ‘n vriendskap te wees nie. “Soms loop die vriendskap stelselmatig dood, of jul lewe loop verskillende paaie en jul belangstellings het verander. Dit is belangrik om ‘n vriendskap op ‘n vriendelike en liefdevolle manier te beëindig en nie net iemand te ghost nie. Ek het ervaar dat wanneer ‘n vriendskap net botweg van een kant beëindig word, kan daar onnodige probleme insluip.”

Hoewel dit moeilik en ongemaklik kan wees om so ‘n gesprek met iemand te voer, is dit belangrik. “Dit verg baie moed om so gesprek te hê en jou gevoelens oop en eerlik te deel. Ons probeer om die tipe gesprekke te vermy omdat ons glo ons gaan die ander persoon seermaak, maar in werklikheid is dit omdat ons self nie ongemaklik of weerloos wil voel nie.”

Candice sê dit is belangrik om vooraf te besluit wat jy uit die gesprek wil bereik. “Ontmoet jou vriendin op ‘n neutrale plek. Kies ook jou tyd versigtig. Jy moet seker maak jy is rustig, kalm en in beheer. Maak seker jy het jou emosies onder beheer voor jy die gesprek begin, ook tydens die gesprek. Onthou om nie te oordeel, kritiseer of vinger te wys nie. Dit gaan nie oor haar nie, maar oor jou. Deel jou besluit, en jy hoef nie jou redes te deel nie, maar dit kan dit makliker vir die ander party maak. Iets wat altyd in so gesprek help, is om ‘n eienskap wat jy van haar waardeer, uit te wys. Dit sal die kans dat sy onmiddellik tot verdediging gaan, verminder.”

Candice sê dit is belangrik om jou emosies te beheer, want wanneer jou emosionele vlakke verhoog, blokkeer dit jou rasionele brein. “As dit vir jou of haar nodig is, kan julle ook ‘n blaaskans vat en later weer na die gesprek terugkeer. Hou dit kort en moenie oorverduidelik nie.”

*Skuilnaam

Lees ook: Hou meer van jouself

Tyd om aan te beweeg

Dr Adele Frisby-Lowe, ‘n sielkundige by Evexia in Midstream, verduidelik die belangrikste aspek om in enige vriendskap in ag te neem, is of dit jou behoeftes en begeertes bevredig. Sy sê jy moet jouself afvra: Verruim dit jou lewe, of plaas dit stres op jou lewe? “Dit is ook belangrik om jou rede vir jou gevoel te probeer identifiseer.”

Dr Adele sê daar is ‘n paar dinge waarna jy op die uitkyk kan wees as jy wonder of dit dalk tyd is om jou vriendskap te beëindig:

• Jy begin voel jy gee meer in die vriendskap en ontvang niks terug nie. Jy verduidelik jou gevoelens aan jou vriendin, maar dit val op dowe ore.
• Julle bring nie meer tyd saam deur nie.
• Julle het minimale kontak en dit word altyd eerste deur jou geïnisieer (deur byvoorbeeld ‘n WhatsApp te stuur).
• Jy word by sosiale geleenthede uitgesluit.
• Daar is ‘n vertrouensbreuk.

Sy sê die beste manier is om reguit en eerlik te wees. “Veral as dit ‘n goeie vriendin was, dan is dit net regverdig. Mense sukkel in die algemeen om met onsekerheid saam te leef en deur direk en eerlik te wees, maak jy dit op die duur vir al die betrokke partye makliker. Tensy jy ‘n tiener is, of op ‘n passief-aggressiewe manier ‘n punt probeer maak, is dit nie die ideaal om iemand te ignoreer (ghosting) nie.”

Sy raai aan dat jy ‘n skoon breuk maak. Dit is dus beter om eerder maar jul vriendskap op sosiale media ook te verbreek. “Die tipe kontak doen gewoonlik meer skade as goed. Dit is ‘n besoek aan iets wat ‘dood’ is.
Sou dit enige doel dien?”

Lees ook: Swaai uit vir dié slaggate in jou verhouding

The post Vriendskappe het ook vervaldatums appeared first on rooi rose.

Deur Anys Rossouw

Vriende vir ewig?

Vriendskap is die tuin vir die siel waar ervarings van geluk, betekenis, intimiteit, kreatiwiteit en persoonlike groei en ontwikkeling kan blom. Vrolike saamwees-tye met ’n dierbare vriendin laat die lag gemaklik uit jou borrel en sit die huppel terug in jou stap.

Dit voel sommer of alles wat negatief is, vervaag: jou finansiële of familieprobleme, die geweld in die land, die swak rand, jou moeilike baas, jou moederlike pligte en jou onmoontlike kinders. Jou wêreld lyk vol hoop. Ligter, mooier.

Maar kuier saam met ’n ander vriendin en sy mergel jou uit. Wanneer sy ry, voel jy dankbaar, verlig én uitgeput.

Daar lê dikwels net te veel frustrasies, spanning en emosionele swaarkry onder die fasade van vriendskap. Wat hou jou in so ’n vriendskap?

Om ’n vriendskap te laat gaan, is vir baie mense makliker gesê as gedaan, want ons voel dikwels so verantwoordelik vir ander en dink die fout lê by ons wanneer ’n verhouding nie werk nie. Dit laat mense agteroor buig en hulle belê nóg meer tyd, energie, aandag en selfs geld in ’n verhouding, net om maar weer met onvergenoegdheid, skuldgevoelens en selftwyfel te sit.

Anja* sê haar vriendskap met Sanet voel soos pligpleging. “Ek het nie meer lus vir ons weeklikse koffie-afspraak nie. Ek is voortdurend in my pasoppens. Praat ek oor my kinders, dink ek hulle is beter as hare. Vertel ek van ’n lekker kuier saam met iemand anders, gee ek meer vir hulle om en sluit ek haar uit. Sy lees in onskuldige opmerkings ’n angel, of ervaar dit as verwerping. Ek is deesdae so oorversigtig dat ek nie spontaan enigiets met haar kan deel nie. Dis vir my niks anders as ’n spanning nie, want dis net te ingewikkeld.

“Sy besef nie dat sy met dié optrede juis van die vrees dat ek haar sal uitsluit, ’n werklikheid maak nie. Dit voel of ek net altyd daar vir haar en haar krisisse moet wees – vir myne is daar nie ’n sagte oor nie. Ek is die een wat die moeite moet doen, tyd maak en omgee. Ek begin wonder hoekom ek hiermee moet voortgaan? Dit laat my skuldig voel, want ek weet dit sal haar breek as ek nie meer haar vriendin wil wees nie.”

Lees ook: Die kwaai kalante: Raad vir ouers met aggressiewe kinders

Pieter* sê sy jare lange vriend Werner maak hom lam met sy aansprake, persoonlike kwessies, jaloesie en negatiwiteit.

“Hy en sy vrou probeer ons opeis en van ander mense afsonder. Ons móét elke week nét saam met hulle braai. Waag ons dit om ander mense ook na ons naweekplek by die dam te nooi, is die gort gaar. Die atmosfeer is voelbaar en dis die een verwyt na die ander.

“Hy probeer boonop om my by sy rusies met ander mense te betrek en ek moet kies: dis óf hy óf hulle, en hy ignoreer my summier wanneer ek nie kant wil kies nie. Dis amper soos seuntjies wat bende-bende speel. Wanneer ek die kwessie wil opklaar, haal hy ou voorvalle op. Na my mening het ek iets onbenulligs gesê of gedoen maar hy beskou dit as dislojaal. Alles is vir hom ’n kompetisie en ’n ewige vergelyking – as ek ’n nuwe TV of motor koop, moet hy ’n beter een kry. Maar wat my nou regtig onder kry, is sy negatiwiteit en gekerm oor alles wat verkeerd is: die land, die rand, korrupsie, die paaie, sy mediese fonds … alles goed waarna ek keer op keer moet luister. Dit versmoor my en tap my energie en behoefte aan die vriendskap.”

Dis nodig om soms krities na jou vriendskappe te kyk. Wat kry jy daaruit en wat steel dit? Dis amper soos ’n balansstaat van krediete en debiete. Op lang termyn moet daar ’n soort balans wees.

Herbesin ernstig oor jou vriendskap wanneer dit gekenmerk word deur wantroue, voortdurende gevegte, misverstande, leuens of kwetsende opmerkings wat jou menings en menswees verkleineer.

Net so wanneer dit jou beperk, misbruik, met jou waardes bots en jou nie toelaat om te doen of te wees wie jy is nie, jou minderwaardig of skuldig laat voel, jou dreineer en eenvoudig net meer eis as wat dit gee.

Herbesin as dit wat eens sinvol, goed en reg was, skeef en pynlik geraak het, want dan is dit toksies en ongesond.

Hou dit wel in gedagte dat vriendskappe, net soos alle verhoudings, blomtye het maar ook sy droë en swaar tye. Dit skep vreugde maar maak ook seer wanneer konflik en misverstande opduik. In alle vriendskappe is daar tye wanneer die een vanweë omstandighede meer kan gee en op ’n ander keer weer die ander, maar wanneer dit ’n eenrigtingpatroon raak en een van die twee nie soos ’n vriend optree nie, ís sy nie ’n ware vriend nie.

Die aard van jou vriendskappe en jou vertroue of wantroue in mense, word dikwels deur jou kleintyd se verhoudingsverlede gevorm.

Ekstroverte en introverte verskil ook in terme van hoeveel tyd en intensiteit hulle in vriendskappe nodig het en belê. Ekstroverte het meer behoefte aan interaksie en sal makliker en vroeër persoonlike dinge met ’n vriend deel.

Lees ook: Ja, jy kan ‘n gelukkiger lewe lei. Hier’s hoe

Vriendskap bly ’n keuse en nie ’n lewenslange plig nie. Volwassenes het dikwels skuldgevoelens oor vriendskappe wat tot niet gaan. ’n Vriendskap vervul ’n bepaalde behoefte en rol in ’n bepaalde fase van jou lewe. Wanneer mense, hul behoeftes en hul omstandighede verander, soos wat meestal met werksverandering die geval is, of die koms van ’n baba, egskeiding, die dood van ’n lewensmaat of aftrede, het dit ’n uitwerking op talle van hul vriendskappe. Nie alle vriendskappe het die diepte en aanpasbaarheid om deur sulke veranderinge staande te bly nie.

Elke nuwe lewensfase en plek bring jou gelukkig in kontak met nuwe mense wat potensieel nuwe vriende is – mense ontmoet dikwels eers ná aftrede van die wonderlikste mense in hul lewe. Om ou, “uitgediende” vriendskappe te laat gaan, skep ruimte en tyd vir nuwe vriende in jou lewe – nie dat jy nie kosbare vriende vir ’n leeftyd het nie, maar nie alle vriendskappe duur ’n leeftyd nie.

’n Vriendskap wat by jou negatiewe gedagtes en negatiewe gevoelens skep, steel jou positiewe energie, inhibeer jou en is ongesond. Baie vriendskappe droog natuurlik op wanneer mense se behoeftes en lewe verander. Dis pynliker vir die een wat nog graag met die vriendskap wil voortgaan as vir die een wat nie meer belang stel, of daarvoor kans sien nie.

Hoe hanteer jy ’n ongesonde, onvergenoegde vriendskap?

• Skryf neer waarmee jy in die vriendskap ongemaklik en gemaklik is, asook wat dit gee en wat dit vra sodat jy perspektief kan kry.
• Bepaal wat jy reeds gedoen het om die probleme te verander. Het dit gewerk? Is daar iets anders wat jy nog kan doen? Wees eerlik met haar en kyk of julle dinge kan uitwerk. Haar kant van die storie en ervaring kan heelwat van jou persepsies verskil. Jy het moontlik ook iets wat jy moet leer.
• ’n Vriendskap wat nie werk nie, moet beëindig word.
• Maak eers seker van jou motiewe voor jy iemand daarmee konfronteer. Dit mag nie ’n uitlaatklep vir jou woede of onverwerkte emosies wees nie, of om iemand te straf of te verneder nie. Dit moet dinge vir jou beter maak en die kwessie vir albei partye sinvol afsluit sodat albei weet waar hulle staan.
• Volg ’n kalm en eerlike benadering sodat sy verstaan waarom jy ervaar dat jul verhouding nie meer vir jou goed is nie: “Ek voel dis nie meer vir my opbouend nie. Ons behoeftes is nie meer dieself-de nie. Ek dink ons moet die vriendskap beëindig.”
• Moenie toelaat dat jy emosioneel gemanipuleer word nie. Hy belowe dalk dat hy sal verander maar dis beloftes wat selde lank hou.
• Moenie skuldig voel oor ander dinge en verhoudings wat nie in haar lewe werk nie. Hierdie lewensles kan haar help om die kwessies ook op te los.
• As dit nodig is, blok sy nommer op sosiale media.
• Hanteer jou gevoelens van verlies.
• Belê in vriendskappe wat werk.
• Dis vir baie mense regtig moeilik om ’n vriendskap te laat gaan. Dikwels oorskadu ’n mens se emosies en vrees jou gesonde oordeel. Mense is bang om ander seer te maak. Hulle vrees die verlies aan samesyn en die moontlikheid dat die ander een hulle gaan swartsmeer en persoonlike goed sal uitblaker. Die emosies kan soortgelyk wees aan dié wat jy ervaar wanneer jy iemand aan die dood afstaan: hartseer, verlange, woede, skuldgevoelens en twyfelvrae: “Moes ek dalk iets anders gedoen het?”
• Om ’n vriendskap te laat gaan, beteken nie dat jy eensklaps ophou omgee of dit nie mis nie; ook nie dat dit nie waardevol was en wel vir jou op ’n gegewe tyd baie beteken het nie. Dit beteken eerder dat jy jouself eerste stel en doen wat nou vir jou goed en gesond is. Uit elke vriendskap leer ’n mens lewenslesse wat vir toekomstige verhoudings baie kan beteken.

Lees ook: Ontklotter jou lewe: Waar om te begin

Wees ’n goeie vriendin

• Respekteer, waardeer en geniet jou vriendin vir wie en wat sy is. Ag haar wil en menswees net so belangrik soos jou eie. Dié ingesteldheid bring die beste in jou en jou vriende na vore.
• Kommunikeer jou behoeftes duidelik en eerlik, asook wat vir jou aanvaarbaar of onaanvaarbaar is. Sê as dit jou pla as sy jou kinders kritiseer.
• Beskou konflik as ’n groeigeleentheid.
• Vra verskoning vir jou foute, wanneer jy oorgereageer het of iets verkeerd geïnterpreteer het. Vergewe, dit maak heel.
• Vertrou jou vriend met jou eie, eerlike weerloosheid. So gee jy iets wat werklik saak maak en vind jy jouself en jou vriend. Wanneer sy jou sonder jou maskers en verdedigingsmeganismes aanvaar, is dit vir haar ook makliker om vir jou ook om te gee. Daar is ’n Engelse spreekwoord wat sê: “Sharing is caring”.
• Vra klein en groot gunsies, soos “Laai asseblief my kinders op.” Dit gee haar die geleentheid om vir jou iets te beteken en die vrymoedigheid om op haar beurt vir jou iets te vra.
• Gee liefde en aanvaarding.
• Wees in kontak met jouself, jou verlede, behoeftes en emosies. Ou, onverwerkte wonde maak ook die mense wat jy liefhet, seer. Selfkennis voorkom dat jy oorreageer of bedreig voel.
• ’n Vriendskap moet jou meer maak en nie minder nie. Dit doen niemand goed om in ’n toksiese vriendskap te bly nie. Dit weerhou boonop albei van die geleentheid om ander sinvolle vriendskappe te sluit wat vir elkeen kan gee wat sy nodig het. Niemand sal ooit uit hul foute leer en aanpassings maak wanneer hulle nie die gevolge van hul optrede hoef te dra nie.
• Wanneer jy goed is vir jouself, het jy ook die energie en vreugde om dit te deel. Die Amerikaanse digter R.W. Emerson het gesê die enigste manier om ’n goeie vriend te hê, is om ook een te wees.

Hoe goed is jou vriendskap vir jou?

As talle van die volgende eienskappe nie op jul vriendskap van toepassing is nie, moet jy dit heroorweeg.

• Daar is ’n lekkerte, geluk en sin in julle saamwees.
• Jy weet hy gee werklik om, want jy ervaar sy belangstelling, liefde en aanvaarding en wonder nie waar jy met hom staan nie.
• Sy bring die beste in jou na vore en laat jou spesiaal en gewaardeer voel.
• Sonder om woorde te weeg kan julle albei sê wat julle dink en voel. Julle kan onbevange julself wees, met tekortkominge, goeie punte, prestasies en al.
• Wanneer dit swaar gaan, is hy daar vir jou maar hy put ook vreugde daaruit wanneer dit met jou goed gaan.
• Haar lojaliteit is bo verdenking. Jy weet jy kan haar met enigiets vertrou en selfs al loop dinge tussen julle skeef, sal jou donkerste geheime steeds veilig wees.
• Die vriendskap is vir albei ’n prioriteit waarin julle tyd, energie en aandag belê.
• Jou familie, kollegas en vriende geniet ook sy of haar geselskap en wil graag tyd saam met julle deurbring.
• Sy bied jou ruimte om ander mense en dinge in jou lewe te hê en is nie oorafhanklik van jou nie.
• Sy stel nie eise nie en laat jou nie misbruik of skuldig voel nie.
• Daar is ruimte vir albei se verskille, standpunte, waardes en behoeftes.

Lees ook:14 redes hoekom jy sleg slaap en wat jy daaraan kan doen

Anys Rossouw is ’n opvoedkundige sielkundige,

Lees ook: Verkoue, griep of iets erger? Só weet jy

The post Hoe goed is jou vriendskap vir jou? Raad vir ongesonde vriendskappe appeared first on rooi rose.

Deur Tanya de Vente-Bijker

Carla Hansen* was in ʼn vriendskap vasgevang wat haar ongelukkig gemaak het. “Ek en sy was vanaf skooldae af vriendinne en ek het gedink omdat ons mekaar so lank al ken, moet ek met haar vriende bly.” Hul gesprekke het meestal net oor die vriendin se lewe gegaan. Wanneer dit oor Carla gegaan het, het haar vriendin net op negatiewe dinge gefokus. “Sy het agter my rug lelik van my gepraat, en sy sou openlik my gewig of menswees kritiseer.” Soms het sy selfs vir my poetse gebak soos om te sê sy is in ʼn ernstige ongeluk en dat ek dringend hospitaal toe moet jaag, net om te sien hoe ek sal reageer,” vertel Carla. 

Toe Carla tydens die pandemie tyd vir introspeksie gehad het, het sy besef sy is in ʼn toksiese vriendskap vasgevang. “Ek moes soms na haar stories luister hoe sy haar man met ander mans verneuk, en na praatjies oor haar sekslewe en dit wat hulle verkies. Ek het een aand toe ek siek was op haar bank gelê en slaap, en agterna het sy my vertel hoe sy en haar kêrel seks reg langs my op die bank gehad het. Ek het tyd gehad om na te dink en besef dit is tyd om weg te breek.”  

Carla het besluit om kontak met haar vriendin te verbreek. “Ek het opgehou om haar boodskappe te antwoord en uiteindelik het sy opgehou om my te kontak. 

“Dit was eers toe een van my kollegas vir my vertel hoe erg dit is as iemand jou net ignoreer dat ek besluit het om vir haar ʼn eerlike boodskap te stuur. Ek het jammer gesê dat ek kontak verbreek het, maar vir haar verduidelik dat ek ons vriendskap vir my eie oorlewing moes beëindig. Sy stuur steeds nou en dan boodskappe. Ek antwoord steeds nie.” 

Die skrywer Didi Potgieter sê sy moes onlangs ook ’n vriendskap beëindig. “As jy vir my man vra wat my beste eienskap is, sal hy vir jou sê ek is uiters lojaal. As jy hom vra wat is my swakste eienskap, sal hy dieselfde antwoord gee. Ek is dus die vriendin wat bly lank ná enige ander mens sou oppak en wegloop. Ek skram ook weg van konflik.” Didi sê sy het besef ongelukkig moet ’n mens sekere dinge laat gaan om vorentoe te beweeg. 

“Ek was al baie maal sonder goeie rede die vark in my vriendin se verhaal en elke keer was die skade aan ons vriendskap moeiliker om te herstel. Tog was ons vriendskap nog altyd ʼn terrein waar ek versigtig moes beweeg omdat sy baie sterk menings het en glad nie bang is vir konflik nie. Ek het egter net een oggend skielik besef dat ek nie nodig het om meer deel van die drama te wees nie. Ek het doelbewus uit haar geveg geklim. Ek het geleer jy kan wegloop sonder om iemand seer te maak, maar jy hoef nie in ʼn vriendskap, wat jou seermaak, te bly nie.”   

Die doel van vriendskap

Die bekende Amerikaanse skrywer en motiveringspreker, Mel Robbins, sê in ʼn episode op haar gewilde potgooi, The Mel Robbins Podcast, dat vriendskap een van die belangrikste dinge in jou lewe is. Maar, sê sy, die idee van “best friends forever” is ʼn leuen wat onnodige druk op ons lewe plaas. 

“Vriende kom en gaan,” verduidelik sy. “Soms sal jou vriendskap met iemand mettertyd verdof en dit is oukei. Dit is die natuurlike gang van die lewe.” Mel reken om  van “beste vriende vir altyd” te praat, kan groot druk op jou verhouding plaas.  

Sy sê wanneer jy dan aan vriendskappe vasklou waar daar eintlik nie meer ʼn verbintenis is nie, wat jou nie langer voed nie of wat jou nie ondersteun in wie jy geword het nie en jy vriende bly omdat jy voel jy moet, dan voel jy verwerp. 

“Die waarheid is: Jy gaan nie altyd vriende bly met dieselfde mense nie. Jy moet buigsaam in jou vriendskappe wees. Vriendskap moet ʼn gemeenskaplike, ondersteunende verhouding wees gegrond op die passies en doelwitte wat jy nou in jou lewe het, en nie op jul gesamentlike geskiedenis  nie. 
“Daar kan volgende week iemand in jou lewe instap, en julle kan onmiddellik kliek. Dit kan die perfekte persoon wees wat jy op hierdie oomblik in jou lewe nodig het.”
Sy sê soos wat jy groei, gaan jou vriendskappe groei. “En as iets geforseerd begin voel, dan is dit nog verbind aan die mens wat jy was, nie wie jy nou is nie.” Mel verwys ook na die bekende raamwerk van vriendskap: “Soms is jy vriende vir ʼn rede (julle werk saam of is bure), of vir ʼn seisoen (julle is dalk jong ma’s), of vir ʼn leeftyd (jou vieruur-in-die-oggend vriendin wat jy kan bel as jy nodig het om met iemand te gesels).” 

Die pandemie het mense oor hul vriendskappe laat herbesin, meen Mel. “Maar onthou om buigsaam te wees. Beoordeel jou vriendskappe volgens die raamwerk. Dalk was julle vriende vir ʼn seisoen, maar jy of sy het in ʼn ander rigting gegroei. En dit is oukei.” 

Tyd om aan te beweeg

Dr Adele Frisby-Lowe, ’n sielkundige by Evexia in Midstream, verduidelik die belangrikste aspek om in enige vriendskap in ag te neem, is of dit jou behoeftes en begeertes bevredig. Sy sê jy moet jouself afvra: Verruim dit jou lewe, of stres dit jou lewe? “Dit is ook belangrik om jou rede vir jou gevoel te probeer identifiseer.” 

Dr Adele sê daar is ’n paar dinge waarvoor jy kan uitkyk as jy wonder of dit dalk tyd is om jou vriendskap te beëindig: 

• Jy begin voel jy gee meer in die vriendskap en ontvang niks terug nie.
• Jy verduidelik jou gevoelens aan jou vriendin, maar dit val op dowe ore.
• Julle bring nie meer tyd saam deur nie.
• Julle het minimale kontak en dit word altyd eerste deur jou geïnisieer (deur byvoorbeeld ’n WhatsApp te stuur). 
• Jy word by sosiale geleenthede uitgesluit. 
• Daar is ’n vertrouensbreuk. 

Sy sê die beste manier is om reguit en eerlik te wees. “Veral as dit ’n goeie vriendin was, dan is dit net regverdig. Mense sukkel oor die algemeen om met onsekerheid saam te leef en deur direk en eerlik te wees, maak jy dit op die langtermyn vir al die betrokke partye makliker. Tensy jy ’n tiener is, of op ’n passief-aggressiewe manier ’n punt probeer maak, is dit nie die ideaal om iemand te ignoreer (ook ghosting genoem) nie.” 

Sy raai aan dat jy ’n skoon breuk maak. Dit is dus beter om eerder maar jul vriendskappe op sosiale media ook te verbreek. “Die tipe kontak doen gewoonlik meer skade as goed. Dit is ’n besoek aan iets wat ‘dood’ is. Sou dit enige doel dien?” 

Beëindig die vriendskap openlik

Candice King, ʼn lewenstylafrigter van Durban, sê vriendskappe verdiep wanneer jy oop teenoor mekaar is. “Kwesbaarheid, vertroue en empatie is goeie boustene vir enige vriendskap.” 

Sy glo ook daar hoef nie noodwendig ʼn dramatiese einde vir ʼn vriendskap te wees om op te hou bestaan nie. “Soms loop die vriendskap stelselmatig dood, of jul lewens loop verskillende paaie en jul belangstellings het verander. Dit is belangrik om ʼn vriendskap op ʼn vriendelike en liefdevolle manier te beëindig en nie net iemand te ghost nie. Ek het ervaar dat wanneer ʼn vriendskap net botweg van een kant beëindig word, kan daar onnodige probleme insluip.” 

Hoewel dit moeilik en ongemaklik kan wees om so ʼn gesprek met iemand te voer, is dit belangrik. “Dit verg baie moed om so gesprek te hê en jou gevoelens oop en eerlik te deel. Ons probeer om die tipe gesprekke te vermy omdat ons glo ons gaan die ander persoon seermaak, maar in werklikheid is dit omdat ons self nie ongemaklik of weerloos wil voel nie.”

Candice sê dit is belangrik om vooraf te besluit wat jy uit die gesprek wil bereik. 

“Ontmoet jou vriendin op ʼn neutrale plek. Kies ook jou tyd versigtig. Jy moet seker maak jy is rustig, kalm en in beheer. Maak seker jy het jou emosies onder beheer voor jy die gesprek begin, ook tydens die gesprek. 

“Onthou om nie te oordeel, kritiseer of vinger te wys nie. Dit gaan nie oor haar nie, maar oor jou. Deel jou besluit, en jy hoef nie jou redes te deel nie, maar dit kan dit makliker vir die ander party maak.   

Iets wat altyd in so gesprek help, is om ʼn eienskap wat jy van haar waardeer uit te wys. Dit sal die kans dat sy onmiddellik op verdediging gaan verminder.” 

Candice sê dit is belangrik om jou emosies in toom te hou, want wanneer jou emosionele vlakke verhoog, blokkeer dit jou rasionele brein. “Indien nodig, vir jou of vir haar, kan julle altyd ʼn breuk vat en later weer na die gesprek terugkeer. Hou dit kort, tot die punt en moenie oorverduidelik nie.”  

*Skuilnaam

Lees ook: Is jy moeg vir enkellopend wees? Red die situasie

The post Vriendskappe het ook vervaldatums: Is dit tyd om aan te beweeg? appeared first on rooi rose.

“Daar is verskeie faktore wat tot uitbranding kan lei. Dit lyk of die werkplek die sleutel van uitbranding is,” sê dr Anthony Koller, spesialis psigiater by die Akeso Psigiatriese Kliniek Groep.

“Mense wat onder druk, en met ander mense werk het ’n hoë risiko. Interpersoonlike verhoudings is dikwels intens en emosionele stressors.”

Daar is ander werk-verwante veranderlikes wat verband hou met uitbranding, soos ’n baie groot werklading en lang ure. Moeilik of gespanne verhoudings met kollegas kan ook bydra. Die persoonlike eienskappe van die werknemer en die aard van sy persoonlike verhoudings speel ook ’n rol.

Dit is nie net stressors by die werk wat tot uitbranding lei nie. Dit hang af in watter stadium van uitbranding die werker self is.

Simptome

Die klassieke simptome van uitbranding sluit in emosionele uitputting, sinisme en verminderde persoonlike vervulling.

“Emosionele uitputting vind plaas as al jou emosionele reserwes uitgeput is en jy voel jy kan niks meer gee nie. Dit lei tot ’n gevoel van intense geestelike en fisiese moegheid. Sinisme verwys na die onverwags harde, emosielose en onverskillige wyse waarop ’n persoon met uitbranding begin om hul kliënte en/of geliefdes te behandel. Verlaagde persoonlike vervulling ontwikkel uiteindelik in die uitgebrande persoon en hy begin onbevoegd, ontoereikend en oneffektief voel om sy werk te doen,” sê dr Koller.

Lees ook: 12 tekens wat wys dat jou depressie beter is

Effekte

’n Werknemer sal van nature probeer om sy situasie te verander en die eise van die werksomgewing kan hom emosioneel en fisiek uitbrand.

“Iemand met ’n groot werklading sal langer ure werk. Dit kan lei tot minder tyd vir fisiese oefening, om gesonde eetgewoontes te beoefen, om genoeg te slaap, om aan chroniese gesondheidstoestande aandag te gee, om aan verhoudings aandag te gee en dit kan ook lei tot misbruik van middels soos voorskrif-medikasie. Al hierdie dinge breek stadig die belangrike reserwes van die individu af en hy kan nie meer ’n gesonde geestelike toestand  handhaaf nie. ”

Beroepe

Uitbranding kom die hoogste voor by werkers in gesondheidsorg, mense wat ’n versorging-rol vervul, asook mense in onderrig.

“In dié beroepe is daar voortdurende emosioneel veeleisende interaksie met ander mense. Maar uitbranding kan ook voorkom in ander beroepe. Vyf beroepsektore wat ’n hoër risiko inhou, is onderrig, maatskaplike dienste, mediese- en geestesgesondheid en wetstoepassing, meen hy.

Lees ook: Leer hoe om selfgeldend te wees

SA statistieke

“Dit is moeilik om die presiese getalle van uitbranding onder Suid-Afrikaanse professionele werkers vas te stel. Maar data van die gesondheidsorg-sektor dui aan die aantal Suid-Afrikaanse dokters wat aan uitbranding ly, is soortgelyk, en in baie gevalle erger, as hul mediese kollegas in die buiteland.

Behandeling

“Voorkoming is beter as genesing,” beklemtoon dr Koller.

Baie maatskappye, korporasies, hospitale en skole besef nou dat die werksomgewing wat hulle vir die werknemer skep, uitbranding kan voorkom. Dit is in hul eie ekonomiese belang om hul werksmag gelukkig te behou.

’n Positiewe werksomgewing bevorder werknemers se werk-lewe-balans.

Werkers met eindstadium-uitbranding moet mediese hulp soek. Dit kan soortgelyk wees aan erge depressie en ’n kombinasie van medikasie, psigoterapie en rus sal nodig wees.

Herstel en terugval

Behoorlike mediese behandeling is nodig, maar die herstel hang af van die gevorderdheid van die uitbranding.

Uitbranding is ’n waarskuwingsteken dat daar ’n gebrek is aan balans tussen ’n mens se werksomgewing en jouself. Ongelukkig keer werkers baie keer terug na dieselfde werksomgewing en kan uitbranding weer voorkom.

Soms is ’n loopbaanverandering nodig as jou werksomgewing jou benadeel, sê hy.

Wenke om dit te bestuur / om uitbranding te voorkom

• Maak seker jy slaap genoeg.
• Maak tyd vir gereelde kardiovaskulêre en gewigdraende oefening.
• Eet gereeld gesonde maaltye.
• Bestee tyd saam met geliefdes en kweek lonende vriendskappe.
• Moenie skaam wees om te erken wanneer dinge te moeilik geword het vir jou om te hanteer nie en vra vir hulp, vroeër eerder as later.

Lees ook: ‘Empaths’: 16 wenke om jou energie te beskerm en te herstel

The post Is jy uitgebrand? appeared first on rooi rose.

Deur Anne Marais

In die immergewilde Friends wat tot ʼn paar jaar gelede uitgesaai is, het die karakters tot ʼn vriendekring behoort wat soos familie is. Deesdae vind al meer mense hul “familie” onder vriende en familievervreemding is besig om toe te neem. 

Volgens Tarien Roux, ’n lewensafrigter, behels familievervreemding om tydelik of permanent kontak met familie te verbreek. 

“Dit kan geleidelik of skielik gebeur. Dit is gewoonlik die resultaat van onopgeloste langtermyn- kwessies.”

 Simone Vink, ’n kliniese sielkundige, voeg by dat dit ook net kan behels om minder tyd saam met familie deur te bring. “Dit behels om jouself fisiek, sowel as emosioneel, van jou familie te distansieer.” 

Mariette Joubert, ’n maatskaplike werker, sê party individue sal net sekere lede van hul familie verwerp en wel kontak met ʼn ander deel van die familie maak.

Hoekom gebeur dit? 

Tarien sê daar is gewoonlik ses hoofredes. “Dit sluit in mishandeling of verwaarlosing, die begunstiging van sekere kinders bo ander en onderlinge wedywering tussen sibbe. Egskeiding kan ook daartoe lei dat een ouer van kinders vervreem. Konflik rondom geld soos ʼn gebrek aan ondersteuning of selfs geldelike uitbuiting is ʼn ander rede. Nog iets wat kan lei tot vervreemding is verskille rondom waardes en lewenstyl, veral verskille rondom politiek, godsdiens, seksuele oriëntasie, beroepskeuses en keuses van huweliksmaats. 

“Versuim om aan sekere verwagtinge te voldoen speel ook ʼn rol. ʼn Verdere bydraende faktor is ongediagnoseerde geestesversteurings.” 

Simone voeg by dat wanneer familielede mekaar nie aanvaar nie en die familie-eenheid nie meer ʼn veilige ruimte is nie of wanneer iemand aan ʼn narsistiese persoonlikheidversteuring lei, dit ook probleme kan veroorsaak.

 “Persoonlikheidsbotsings en onopgeloste misverstande is ʼn verdere rede,” noem sy.

 Mariette sê daar is verskeie redes hoekom individue hulle van hul families afsny. “Dit sluit in trauma soos mishandeling en kulturele verskille. Wanneer ʼn ouer weer trou, kan die familie of kinders uit vorige verhoudings dalk nie die nuwe lewensmaat goedkeur nie en bande met die ouer breek. Tydens egskeiding kan een ouer die kind dalk negatief teen die ander ouer beïnvloed. Sommige families het weer  ʼn familielid wat die familie bymekaar hou en geleenthede vir kontak skep. As daardie persoon afsterwe, raak die kontak soms geleidelik minder totdat daar geen kontak meer is nie. Baie familie is ook al as gevolg van hul ouers se testament van mekaar vervreem. Wanneer die kinders nie erf wat hulle gevoel het hulle toekom nie, kan familiekonflik ontstaan. Sommige familielede mag immigreer. Soos wat hulle nuwe vriende maak en deel van ʼn gemeenskap word, begin hulle al minder kontak met hul familie hou. Mettertyd vervaag die kommunikasie en word die kontak verbreek.” 

Lees ook: 5 dinge wat niemand jou vertel voor jy trou nie

Hoekom is dit soms nodig?  

Tarien sê familievervreemding neem toe wanneer mense konstant afgebreek word of verskille nie gerespekteer word nie, en dit kan dit mense se lewensgehalte en innerlike vrede negatief beïnvloed. Volgens Simone is familievervreemding soms noodsaaklik omdat die familie nie langer ʼn veilige ruimte is nie en die situasie ongesond is, veral wanneer daar gepoog is om te versoen en dit nie gewerk het nie. Mariette voeg by dat sommige families toksies is, wat die individue se geestesgesondheid negatief beïnvloed. “Sommige mense wat persoonlikheidsversteurings soos grenspersoonlikheidsversteuring, gedragsversteuring of narsissistiese persoonliheidversteuring het, kan nie verander nie. As  ʼn persoon in so ’n verhouding bly, kan dit veroorsaak dat die persoon aan mishandeling blootgestel bly. Die individue se geestesgesondheid word negatief beïnvloed en dit kan selfs tot selfdood of ʼn gesinsmoord lei.” 

Ester de Beer, ’n kliniese sielkundige, sê familievervreemding is noodsaaklik wanneer chroniese fisieke of verbale mishandeling tussen familielede voorkom. “Wanneer emosionele manipulasie voorkom of iemand nie ʼn familielid se grense respekteer nie, kan dit ook nodig wees om kommunikasie op sosiale media te blok.” 

Kenmerke en uitdagings

Mariette sê  individue praat tipies nie oor hul familie nie. “Hulle sal soms sê dat hulle hul families afgeskryf het. Die individue sal soms baie woede en aggressie weerspieël teenoor die familie wat vervreem is en sal ook hartseer, rou en verlies ervaar. Individue kan ook sukkel om op die duur positiewe verhoudings te bou.” 

Simone sê tipiese uitdagings is dat mense in wese sosiaal is. “Vervreemding kan daartoe lei dat mense isolasie en vereensaming beleef. Hulle kan selfs van hulself vervreem raak en dit is uiters ongesond.” Mariette voeg by dat omdat die individu nooit ʼn hegte band met hul familie gevorm het nie, kan dit verhoudingsprobleme in die toekoms veroorsaak. “Die individue kan sukkel met ʼn lae selfbeeld, woede-uitbarstings, depressie en swak geestesgesondheid. Individue kan hulle fisies afsny van familie, maar die emosionele band sal altyd daar wees. Dit veroorsaak baie geestesgesondheidsuitdagings.”  

Hoe moet dit hanteer word en wat is die oplossing? 

Tarien sê versoening is nie altyd moontlik nie, maar omdat vervreemding ʼn afbreking van kommunikasie is, kan dit help om mens se kommunikasievaardighede te verbeter. “Dis belangrik om jou behoeftes en grense duidelik te kommunikeer. Onthou ook dat niemand perfek is nie; ons het almal foute. Dit mag soms nodig wees om te vergewe en die kwessie net te laat gaan. Dis ook noodsaaklik om te luister sonder om op die verdediging te wees en nie bloot aannames te maak nie.” Sy sê verder aanvaarding en validasie is belangrik, maar ’n mens moet onthou verskille stel mens aan nuwe idees bloot.

Simone sê as jy jou in ʼn situasie van vervreemding bevind, mag dit nodig wees om terapie te kry. “As jy kontak moet verbreek moet dit op die gesondste manier moontlik geskied. Oop kommunikasie is uiters belangrik.” Ester sê om jou totaal af te sny van ʼn familielid behoort die laaste uitweg te wees. “Psigoterapie kan van groot waarde wees om die slagoffer in staat te stel om selfhandhawingsvaardighede te ontwikkel. Volwassenes laat dikwels toe dat hul ouers of ouer familielede wat hulle as kind geboelie het, hulle steeds as volwassenes manipuleer om hul sin te kry. Psigodinamiese insigte is belangrik, want die volwassene regresseer na die ego-staat van die ouderdom wat hulle was toe die familielid hulle mishandel het en reageer steeds uit ʼn plek van vrees vir verwerping. Dit kan tyd neem om die wanfunksionele gedragspatrone te verbreek.” 

Ester voeg by dat sekere gevalle van familievervreemding voorkom kan word wanneer daar betyds by kliniese sielkundiges aangeklop word. 

“Soms is daar onderliggende versteurings wat eers behandel moet word voordat verhoudingsterapie suksesvol toegepas sal kan word. Vele konfliksituasies sal nie tot só ʼn mate eskaleer dat dit permanente vervreemding veroorsaak as mense betyds konflikhanteringsvaardighede aanleer nie. Baie keer is mense net onkundig oor hóé om oor verskille te praat.” 

Sy sê verder kommunikasiefoute wat eindelik tot vervreemding kan lei sluit onder meer die volgende in:  afbrekende kritiek, disrespekvolle kommunikasie, om verdedigend te wees en nie verantwoordelikheid te aanvaar vir verkeerde optrede nie, om verskoning te vra en gedrag nie te verbeter nie, maar teenaanvalle van stapel te stuur wanneer foute uitgewys word, asook om stilstuipe te kry. Sielkundiges kan mense help om moeilike gesprekke, wat gewoonlik op ʼn bakleiery uitgeloop het, beskaaf te hê.” 

Mariette sê in albei gevalle waar vervreemding nodig was of nie nodig was nie, is dit nodig dat die individu terapie ontvang. 

“Dit is baie moeilik om jou familie af te skryf (al mag dit in jou beste belang wees). As hereniging in die beste belang van die familie is, moet al die familielede betrek word. Die familielede wat direk by die vervreemding betrokke was sal genader moet word. Herstellende gesprekke en mediasie kan dan benut word om die verhoudings te begin herstel. Bindingsterapie kan ook gebruik word. Die familielede moet stelselmatig kontak herstel.” Sy sê verder dat indien dit beter vir die individu is om hul van die familie te vervreem, is dit goed om nuwe ondersteuningstelsels te ontwikkel – byvoorbeeld kerkgroepe, vriendekringe of kollegas. Volgens Ester is daar geen twyfel daarin nie dat vriende in vele gevalle hul “hartsfamilie” word nie. “Hierdie hartsfamilie kan dieselfde funksie as goeie bloedfamilie vervul. Ek hoor dikwels in my praktyk dat ʼn goeie ouer vriend soos ʼn ouboet is wat iemand nooit gehad het nie of dat ʼn ouer vriendin vir hulle ʼn ma geword het.” 

Lees ook: 5 maniere om meer selfvertroue te hê

Vind jou trop 

As jy van jou familie vervreemd is, kan jy  ondersteuning by sogenaamde “troppe” (kerkgroepe, vriendekringe of werkskollegas) vind. Hier is ʼn paar wenke om joune te vind:

• Weet wie jy is en ken jouself.
• Identifiseer jou behoeftes en weet waarna jy soek.
• Fokus op mense met gemeenskaplike belangstellings en waardes.
• Reik soms eerste uit.
• Moenie bang wees om nuwe dinge te probeer nie.
• Dit mag nodig wees om aan verskillende troppe te behoort om in al jou behoeftes te voorsien.

Bronne:

www.wanderlust.com 

www.theladders.com 

Nuttige Internetskakels

www.psychologytoday.com

www.theparticipationcompany.com

www.deerheartcoaching.co.za

www.bloemfonteinpsychologist.co.za

Lees ook: 7 maniere hoe jy ’n beter vriendin kan wees

The post Familievervreemding: Wanneer vriende die nuwe familie word appeared first on rooi rose.

7 maniere hoe jy ’n beter vriendin kan wees. Deur Zerelda Esterhuizen.

Hoe kan jy ’n beter vriendin wees?  Hier is 7 maniere:

1. Luister meer en praat minder

Neem ’n bestekopname van jul vriendskap en onthou dat kommunikasie ’n tweerigtingstraat is. Is jy die een wat altyd oor jou probleme praat? Dit kan jou vriendin laat voel asof sy nooit haar probleme met jou kan deel nie. Probeer die rolle verander sodat jy meer luister of meer vir jou vriendin kan beteken. Vind ’n balans tussen gee en neem.

2. Wys empatie

Ons is soms so geneig om op ons eie probleme te fokus dat ons nie ander mense se seerkry raaksien nie. Wees empaties en probeer in jou vriendin se skoene plaas. Volg op as sy probleme het. Sonja Herbst van Krugersdorp het eers vyf maande nadat haar vriendin haar werk verloor het daarvan uitgevind. “Ek het toe besef dat ek so op my eie lewe en my eie kwessies fokus dat ek my vriendinne afskeep. Ek probeer nou gereeld by haar en ander vriendinne inloer.”

3. Pasop vir die verkeerde raad

Ons almal het nou en dan nodig om by ’n vriendin af te pak, maar as jy die dag die een is wat moet raad gee, moet jy baie versigtig wees. Die “verkeerde” raad het al ’n wig tussen vriende ingedryf. “Ek het vir ’n vriendin gesê sy moet van haar man skei en dit was ’n groot fout, want sy het my daarna telkens daaroor verwyt. Ek is baie spyt daaroor,” vertel ’n vrou wat anoniem wil bly. Wees versigtig met jou woorde en veral met raad wat lewensveranderende gevolge kan hê.

4. Wees daar as jou vriendin jou nodig het

’n Mens is nie altyd lus om iemand te help nie, maar soms is dit nodig, veral as jy weet jy kan altyd op daardie vriendin se knoppie druk.

5. Waak teen jaloesie

Dit is nie aldag maklik om nie jaloers te wees nie. Jou vriendin het dalk ’n droompos, ’n bankbalans met baie nulle, ’n man wat soos ‘n Griekse god lyk, ’n huis wat in ’n tydskrif hoort en kinders wat in als uitblink, en jy het nie een daarvan nie. Maar julle is vriende en ware vriende is trots op mekaar se prestasies en bly as dit met die ander een goed gaan.

6. Moenie huiwer om te vra vir dit wat jy soek nie

As jy hulp benodig om iets te oorkom, vra daarvoor.

7. Sê jammer

Erken as jy ’n fout gemaak het, want dit sê iets van jou volwassenheid en sal jul vriendskap versterk.

Lees nog: Raad vir ongesonde vriendskappe

The post 7 maniere hoe jy ’n beter vriendin kan wees appeared first on rooi rose.

Video: ‘n Oulike knapie en sy oulike(r) maatjie, ’n papegaai genaamd Jax! – Deur Zoë Salzwedel

Het jy ook onlangs die oulike video van ’n klein seuntjie genaamd Wyatt en sy beste maatjie, ’n pappegaai met die naam Jax, gesien? Ons het meer gaan uitvind oor hierdie twee vriende. Loer ook heel onder vir die video wat viral gegaan het!

Nick Phomkasornsri het vir Jax gekry toe sy slegs twee dae oud was. Jax, ’n Meksikaanse Amasone- papegaai, moes met die hand grootgemaak word en het hope liefde en versorging nodig gehad.

The post Video: ‘n Oulike knapie en sy oulike(r) maatjie, ’n papegaai genaamd Jax! appeared first on rooi rose.

“As ek moet terugkyk op my lewe onthou ek eerder die oorwinnings as die uitdagings,” sê Nadia Beukes-de Villiers, bekende TV-aanbieder, aktrise, sangeres en stemkunstenaar. “Die oorwinnings laat my trots en dankbaar voel. Maar die uitdagings sou ek beslis nie op my eie kon oorkom het nie. Ek het ’n diep-ingeweefde geloof dat God alles ten goede laat meewerk vir die wat Hom liefhet. Die wete dat God niks op my pad sal laat kom wat ek nie kan hanteer nie, gee my hoop op die lig aan die einde van enige tonnel … al moet die ‘trein’ soms eers om ’n draai ry voor jy daardie lig kan sien. Die lig is daar, God is daar, en hierdie wete, saam met die onuitputlike ondersteuning van my ouers, die liefdevolle ontferming van my vriende, my absolute passie vir my werk, asook die steunpilaar wat my man, David, vir my is, dra my deur moeilike tye.”

Wat het Nadia in die proses geleer?

“Ek het onder andere tot die besef gekom dat:

• Dinge nie altyd uitwerk soos wat ons dit beplan nie
• Almal maak foute, en daar is waarde in die lesse wat ons uit ons foute leer
• Jy is sterker as waarvoor jy jouself krediet gee, en brawer as wat jy dink
• Almal verdien om gelukkig te wees
• Dit wat die moeite werd is, is nie noodwendig maklik nie
• Geluk is meestal ’n keuse
• Dis die moeite werd om groot te droom.”

Oor seerkry

“Wanneer jy seerkry, raak jy versigtig, in ’n mate skepties, en as jy nie versigtig is nie, selfs sinies. Daardie negatiewe emosies is soms die enigste manier om jou hart teen verdere seerkry te beskerm. Die verband tussen liefde en vrees is egter nie noodwendig ’n gesonde een nie. Tydens my tyd as aanbieder van “Boer soek ’n vrou” het ek besef as jy liefde najaag, hetsy liefde vir ’n persoon, loopbaan of avontuur, moet jy braaf genoeg wees om jou vrese opsy te skuif en die lewe (of die liefde) ’n kans te gee.”

Kyk ook ons video: In Nadia Beukes se handsak

Oor verandering en die onbekende

“Verandering was nog nooit my sterk punt nie. Ek hou daarvan om planne te maak en dit dienooreenkomstig uit te voer. Ek sou nie sê ek is nie aanpasbaar nie, ek kort net ’n bietjie tyd om gemaklik te raak met die idee van verandering en om myself emosioneel daarop voor te berei. Ongelukkig bied die lewe ons nie altyd ’n oorgangstydperk nie. Ek werk dus daaraan om te ontspan as dit by aanpassings en veranderings kom, maar ek het nog baie werk om in dié verband te doen.

Almal verdien om gelukkig te wees

“Ironies genoeg – soveel as wat ek van beplanning hou – is dit juis die onbekende wat my opgewonde maak oor die toekoms. Die avonture wat op my en David wag, die vooruitsig om eendag ouers te wees, die produksies, films en werksgeleenthede wat die toekoms mag inhou, en bloot om voluit te lééf maak my opgewonde!”

Oor die boek

“Nadia – paaie van hoop: ’n inspirasieverhaal soos vertel aan Jana van der Merwe, is ’n kykie na die verskillende soorte paaie wat ek in my lewe gestap het. Ek hoop lesers sal met die tema kan identifiseer. Soms gaan alles goed en is ons op ’n tipe snelweg, maar ander kere is die pad vol kronkels, of ons beland by ’n T-aansluiting of selfs in ’n doodloopstraat. As jy egter weet waar jou ware Noord is, en hoe om jou rigting te bepaal, sal jy altyd weer die roete na jou eindbestemming kan inslaan en vorentoe beweeg. Uit ervaring kan ek sê dat die pad berg-op meestal uitdagend is, maar die uitsig van bo is asemrowend!”

Nadia – paaie van hoop: ’n inspirasieverhaal deur Jana van der Merwe (Lux Verbi, 2017) – voorlopige uitgewersprys R170.

Bekendstelling – 30 Maart 2017

Daar is ’n amptelike musikale boekbekendstelling op 30 Maart by die Atterbury-teater in Pretoria. Kaartjies is by Computicket beskikbaar teen R100 per persoon.

The post Nadia Beukes-de Villiers se nuwe boek appeared first on rooi rose.

Vroue is bedraad om mekaar te ondersteun – letterlik. Skaars 20 jaar terug het wetenskaplikes besef dat mans en vroue verskillend op stresvolle situasies reageer.

Albei geslagte skei die streshormone kortisol en adrenalien af, wat hulle slaggereed maak om te veg of vlug. Maar terselfdertyd skei vroue ’n ekstra hormoon af – oksitosien, wat die produksie van kortisol en adrenalien inperk en ’n tend and befriend-reaksie sneller. Mans skei ook oksitosien af, maar baie minder as vroue.

Dié verskynsel maak sin as jy daaraan dink dat vroue in die oertyd meestal met kinders moes vlug. Hulle het ander vroue nodig gehad om hulle met die kinders te help, terwyl die mans die gevaar moes afweer. Vroue reik dus van nature op ’n versorgende manier na ander uit.

Al is ons 21-eeuse mense bitter besig en al meer gefokus op rekenaar- of selfoonskerms, doen ons vroue steeds die tend and befriend-ding. Een vorm daarvan is groepies: vriendinne wat gereeld bymekaar kom om sommer net lekker te kuier of iets spesifieks saam te doen.

Het jy al gekyk hoeveel groepies in jou vriende- of kenniskring bestaan? Nie net Whatsapp-groepies nie, maar mense wat mekaar op dieselfde plek in die oë kyk. Ek het ’n bietjie rondgevra en agtergekom groepies strek van jong volwassenes tot, wel, ons wat ietwat ouer is. Een ding is seker: ouderdom tel nie.

Alles en nog wat

Die uiteenlopendheid van die groepe is verstommend. Ek het die volgende raakgeloop of -geluister:

• Universiteitsvriendinne wat al meer as dertig jaar sowat vier keer ’n jaar ’n Saterdag in ’n restaurant deurbring en een keer ’n jaar ’n paar dae lank saam weggaan (die mans se beurt om die gesin aan die gang te hou.)

• Twenty something girls wat ’n groepie gevorm het om hul vriendin wat besig is om te skei te ondersteun. Hulle kuier in een van hulle se huis met pizza, wyn en een of ander kreatiewe oefening, soos om wynglase te verf.

• Vroue in dieselfde aftreeoord speel saam Scrabble of Rummikub. Hulle kom ook bymekaar om handwerk te doen; elkeen bring die hekel-, brei of ander handwerkie saam waarmee sy besig is, en kuier ’n hond uit ’n bos.

• Leeskringe ken ons almal. Daar is ook kreatiewe skryfgroepies of ’n handvol vroue wat video-aande reël.

• Gebeds-, Bybelstudie- of meditasiegroepies ondersteun mekaar op spirituele én emosionele vlak.

• Seldsamer is groepies wat elk ’n liggaamsielterapie, massering of soortgelyke vaardigheid onder die knie het, en bymekaarkom om behandelings uit te ruil.

• Groepies wat saam stap, draf of fietsry is algemeen.

• Drie geslagte vroue van ’n sekere familie doen elke kwartaal iets lekkers saam: hulle gaan na ’n uitvoering of eet saam uit.

• Party vroue vier hul liefde vir the good life deur maandeliks saam ’n restaurant te beproef, of by een se huis getrakteer te word.

• Ander maak ’n lekker geleentheid van besoeke aan ’n mark, kwekery of ’n bestemming buite die stad.

Is jý deel van ’n groepie? Praat die gedagte met jou?

Dalk kan jy so ’n groepie stig. Nie net kan jy ’n gunstelingaktiwiteit (soos gesels) met goeie maters deel nie – jy kry kans om te lag en mensekennis op te doen, maar die meeste van alles volg jy in die eeue-oue voetspore van vroue wat geweet het waar om ’n oksitosien-inspuiting te kry.

The post Vroue doen dit in groepe appeared first on rooi rose.

Dit is ’n vraag wat daagliks op duisende speelgronde en ook in kantoorgeboue en op sosiale netwerke gevra word – net op verskillende wyses.

Want, soos ’n mens ouer word, vereis die samelewing mos dat mens meer ongeërg en minder “asseblief” raak oor vriendskappe en verhoudings.

Ek het onlangs weer die voorreg gehad om met vriendinne te kuier met wie ek al ’n lang paadjie loop.

Die een vriendin woon tans in Kanada en ons sien mekaar bitter min. Maar, as ons die slag oor ’n koppie koffie by mekaar uitkom, is dit asof ons weer die blinkoog studente is wat vakansietye sakgeld in ’n boekwinkel verdien en tussen die rakke die lewe met ’n giggel, en soms ’n traan, probeer uitpluis.

Dit is eenvoudig een van daardie verhoudings wat met lojaliteit en lag en saamhuil en omgee en wedersydse vertroue ’n pad oopgetrap het deur bykans twee dekades.

Nog só ’n vriendin kom ook van universiteitsdae af en ons het in daardie selfde boekwinkel ook meer as klasmaats geraak. Na ons studentejare het ons in verskillende rigtings gegaan.

Nietemin het ons vriendskap deur die jare bly staan en soos die Voorsienigheid dit beskik het, het ons albei op Worcester beland. En, al veroorsaak werk en skool en gesinslewe dat ons nie daagliks mekaar se drempels deurtrap nie, weet ons dat ons daar is vir mekaar. Wanneer ons die slag om ’n koffietafel of met ’n glas wyn sit en kuier, Suster, kan hoor en sien maar vergaan!

Deur die jare het daar verskeie sulke vriende my pad gekruis. Daar is byvoorbeeld ’n pêl wat ten spyte van sy besige program, altyd tyd sal maak om ’n lukrake teksboodskap te antwoord – soms met ’n regte platjie-antwoord wat mens laat skater, dikwels met die nodige insig om mens weer op koers te kry.

Daardie pêlle by wie ’n halwe woord begrip kweek en wat nie sommer iets wat jy kwytraak teen jou sal hou nie, is goud en ’n hele maand se selfoondata werd.

Anders as familie, is vriende ’n keuse. Mens kies met wie jy vriende wil wees – en jou tyd, geselsies en hartsake mee wil deel. Spreuke 18 vers 24 sê: “Maats kan jou breek, maar daar kan ook ’n vriend wees wat nader is as ’n broer.”

’n Lojale vriend of vriendin wat jy volkome in jou vertroue kan neem, is van onskatbare waarde.

In ’n wêreld waar dit meestal van mens vereis word om reg op te tree en perfek te wees – weliswaar en ironies sonder om aanstoot te gee met jou onkreukbare reputasie en perfekte maniertjies – is dit ’n groot verligting as mens ’n vriendevangnet het wat, as jy dit die meeste nodig het, vir jou sê: “Dis oukei, jy is nét ’n mens. Ons is nietemin lief vir jou.”

Want, die meeste van ons is nié perfek nie. Ons knor soms. Ons skinner soms. Ons knor en skinner soms vir en met en oor ons vriende. En, dan wil ons hê daardie einste vriende moet steeds dink ons is “oukei”. Uit ervaring weet ek dit is nou maar eenmaal die knorriges wat juis vriende op daardie tydstip die nodigste het.

Ek gesels onlangs met ’n vriendin wie se lewe ’n ander geloofskoers ingeslaan het as myne. Terwyl ons verduidelik en debatteer en sommer net saamstem om te verskil, tref dit my weereens: Nie almal hoef soos jy te dink en te wees en op te tree, om jou vriend te wees nie. Solank daar die kernelement van vriendskap is: Respek. Respek vir jou vriend of vriendin se sienswyse, se optrede, se lewe en, seker die belangrikste van alles: respek vir sy of haar keuses.

Geeneen van ons stap presies dieselfde paadjie as ’n ander nie. Maar, as jy iemand die ruimte gun om bloot hom- of haarself te wees in die vriendskap, dan kan julle albei groei. Indien nie, is dit beter om die vriendskap te beëindig. Die lewe is eenvoudig net té kort vir wrokke en wrewelrigheid en konstante konflik.

My kinders vra my dikwels hoe dit was om “in die ou tyd te lewe”. Dan krap ek so bietjie my ou gryse kop en verduidelik aan hulle dat vriendskappe dwarsdeur jou lewe kom en gaan en jou kan vorm tot die mens wat jy is.

As jy op laerskool is en ’n maatjie skuif jou opsetlik uit die groepie, is dit netso seer as wanneer dit gebeur as jy ’n grootmens is.

As jou beste maatjie skielik besluit om eerder met die maatjie met die pienkhaar Barbie te speel en jou en jou gewone Barbies opsyskuif, is dit nié lekker nie. Al troos wieookal jou hóé.

Maar, soos die tyd aanstap, leer mens ook dat die lewe aangaan en dat daar sekere mense is met wie jy paaie gekruis het, wie se paaie in ’n stadium ’n ander koers inslaan as joune. En dis oukei.

Die predikant T. D. Jakes som dit mooi op: “People leave you because they are not joined to you. And, if they are not joined to you, you can’t make them stay. Let them go. And it doesn’t mean that they are a bad person, it just means that their part in the story is over. And you’ve got to know when people’s part in your story is over so that you don’t keep trying to raise the dead.”

Nou ja, wat betref die nie “a bad person” nie, kan mens seker ’n paar uitsonderings verwag… Soms is dit wel ’n geval van “Skoert, skynheilige!”

Die lewe is nie ’n gewildheidskompetisie om te kyk hoeveel vriende mens kan versamel nie. ’n Handvol lojale hartsvriende is meer as genoeg – solank jy die basis van vriendskap onthou en uitleef: Respek vir jouself en respek vir jou vriend se manier van dink, doen en lewe.

’n Laaste gedagte voor jy daardie vriend of vriendin wat jy koester en die laaste tyd afgeskeep het, oornooi vir koffie: “As iemand deel wil wees van jou lewe, sal hy of sy bewustelik moeite doen om deel te wees.”

The post Sal jy my maatjie wees? appeared first on rooi rose.