“Daar’s ’n paar goed wat natuurlik so ég Suid-Afrikaans is, dis so moeilik om dit te verduidelik vir ander mense. Die geluid van ’n vuvuzela, natuurlik die geruis van ’n braaivuur wat almal goed ken, en as die kos reg is,” en daarmee het glanssjef Bertus Basson die braaitang die praatwerk laat doen in die negende episode van kykNET se gewilde werklikheidsreeks, Kokkedoor Vuur & Vlam.
Lees ook: Kokkedoor trek ’n ander voorskoot aan vir nuwe seisoen: Het jy wat dit vat?
In hierdie episode moes die deelnemers wys hoe goed hulle Suid-Afrika se eksotiese boskos met tradisionele braaikos kan kombineer.
By elke werkstasie was daar ’n braaiskottel (die aluminium-weergawe met daardie ronde duikies in die deksel) met alles daarin wat gewoonlik op die kole gegooi word: tjops, hoenderdye, wors en self sosaties.
Maar die boskos was ’n perd van ’n ander kleur . . . wie het nou al ooit vantevore haas, krokodil, vlakvark, bosvark en wildebees saam met tjops en wors gebraai?
Tussen al die chaos deur was daar één span wat kalm en onder beheer voorgekom het – en dit het in hul vlakvarkdis gewys.
Dit het ook daartoe gelei dat kinkelbraaier Lorianne Heyns (44), ’n professionele kok en die uitvoerende sjef van Milnerton en haar onthoubraaier-spanmaat, Benjie Benjamin (39), ’n hoogspanningselektrisiën van Kimberley, as oorwinnaars uit die stryd getree het.
Wat sê Lorianne?
Waar het jou liefde vir kosmaak begin en wie inspireer jou?
My pa was ’n ongelooflike huiskok en hy het altyd die interessantste disse voorberei. Ek dink dit is waar my belangstelling in kos begin het: smake, teksture, samestellings van verskillende geure en natuurlik die mooi van bestanddele saam op ’n bord. Vandag vind ek steeds inspirasie in bestanddele, die kleure en geure van die seisoen asook die verskillende emosies wat nostalgiese geure na vore bring.
Jy’t “lekker” en “kuier” as twee woorde genoem wat so eie aan Afrikaans is en waarvoor daar nie ’n regte woord in ’n ander taal is nie. Wat is nog van jou gunsteling- Afrikaanse woorde en waarom?
Ek kan nie vir jou sê hoekom nie, maar appelliefie is seker vir my die mooiste Afrikaanse woord. En dan . . . net omdat dit so lekker is om te sê: Kardoesie, jammerlappie, bl*ksem, pantoffel, jolliepatrollie. Daar is so baie!
Jy was baie bang om die haas of krokodil te kry vir julle dis. Vlakvark? Het jy al vantevore dit voorberei en is daar ’n spesiale manier waarop vlakvark benader moet word op die braai?
Ek het vir ’n jaar by Singita, Sabi Sands gewerk waar filet en loin baie gewild was. Vlakvark moenie soos gewone vark hanteer word nie want dit is baie droog. So, die beste is om dit vir ’n dag of so te marineer. Karringmelk met lekker speserye werk goed. Ek en Benjie het die loin gekry. Die beste om dit op die vuur gaar te maak, is om dit vinnig oor hoë hitte te braai dat dit lekker karameliseer buite-om maar nog sappig bly binne-in. Ek hou baie daarvan om my vleis klaar te maak met bruinbotter, maar ’n romerige sousie sal ook baie lekker werk.
Wat is die beste raad wat iemand nog ooit vir jou gegee het rondom jou kreatiwiteit met kos?
Ek het vir die legendariese sjef, Bruce Roberston, by The Showroom Restaurant in Kaapstad gewerk. Hy was seker een van die mees kreatiefste sjefs saam met wie ek al ooit gewerk het. Hy het nie soseer vir my raad gegee nie, maar ek het baie by hom geleer oor geure bymekaar sit,om inspirasie uit die omgewing rondom ons te kry en hoe om die fun in kos in te bring. Karin de Villiers van Klein Roosboom naby Durbanville is ook ongelooflik kreatief en ek leer vreeslik baie by haar ook.
Jy wou kuns gaan studeer, maar ’n vergruisde skouer in matriek het jou planne gekortwiek. Wat het gebeur en hoe het jy die teleurstelling verwerk?
Ek was in twee poegie-ongelukke in graad 11 en matriek waar ek my rug en skouer baie seer gemaak het. Dit was natuurlik baie teleurstellend omdat dit my planne vir vorentoe “helemal” verander het. Maar die lewe is te kort om in sak en as te gaan sit. Ek het na matriek Franschhoek toe getrek waar ek vir ’n paar maande vir Ruben Riffel gewerk het. Daarna is ek Londen toe. Daar het ek besef hoe baie ek van kosmaak hou, en dat dit ook ’n baie lekker medium is om my liefde vir mooi uit te druk.
Vertel van die mees eksotiese dis wat jy ooit voorberei of geniet het?
Dis nou moeilik. Ek weet nie hoe eksoties dit is nie, maar Marije Vogelsang van Nederland, (’n pionier op die gebied van kos-ontwerp) het ’n hele paar jaar gelede ’n ete by Spier gehad waar ons heel volstruise in klei in die vuur gemaak het. Dit was nie net ’n groot uitdaging nie, maar dit was waarlik ’n belewenis – en dit het boonop heerlik gesmaak!
Jy en Benjie was volgens Bertus en Kobus by verre die kalmste in die kombuis. Hoe het julle dit reggekry?
Gelukkig vir my is Benji ’n baie rustige mens en ek voel dadelik ander mense se energie rondom my aan. Net die feit dat hy so kalm en collected was, het my baie rustig gemaak. Benji is baie goed belese en beskik oor ongelooflike kos-kennis wat baie gehelp het met kommunikasie en dat ons mekaar verstaan het met die uitdagings.
Wat sê Benjie?
Jy beskryf jouself as ’n outjie van Kimberley wat “net ’n electrician is”. Hoe moeilik is dit vir jou om te besef jy doen gevaarlike en waardevolle werk?
Ek dink dis seker omdat ek voel ’n mens leer iets nuuts elke dag. Ek vorm deel van ’n span wat die instandhouding doen op die nasionale kragnetwerk. Dit is nie werk wat ek op my eie kan doen nie, maar wel in ’n span moet doen. En dit is wat Kokkedoor Vuur & Vlam ook so lekker maak – dis daai spanwerk.
Hoe het jy gevoel oor die vlakvark-lende wat julle gekry het om voor te berei? Is dit iets wat jy mee bekend is?
Hier in Kimberley is Van Zyls Slaghuis die plek wat altyd in seisoentyd vlakvark-lendetjops verkoop. Ek braai so nou en dan ’n paar van daai tjops.
Vir wie sou jy baie graag vir ’n braai wil nooi? En hoekom?
Ek sal definitief my oorlede oupa nooi. Hy was tog so baie lief vir ’n lam-soutrib oor die kole. Wyle Braam Kruger (Kitchen Boy) het’n toer deur die land gedoen en verskillende disse van verskillende kulture gemaak. Dis iets wat ek ook graag wil doen na Kokkedoor Vuur & Vlam. En op dié oomblik voel ek klaar geëerd dat Bertus Basson en Kobus Botha my braai kon proe!
Jy het gesê jy het nie genoeg klere ingepak nie omdat jy nie gedink het jy sal so ver in die reeks vorder nie. Met watter uitdaging het jy gedink dis nou die einde van jou Kokkedoor Vuur & Vlam-pad?
Ek kon net ’n klein tas in die hande kry en moes maar genoeg pak vir sewe dae. Met die tweede episode (Sout & Peper) het ek geglo dit was my einde. Ek het nie genoeg geproe tydens die gaarmaakproses nie en my hand was bietjie swaar met die sout. Ek wou nie my spanmaat Francois (Binneman) in die steek laat nie.
Sommige van jou vorige spanlede het gejeuk om jou aan te jaag omdat hulle gevoel het jou spoed is te stadig vir die gegewe tyd. Maar Lorianne het dit op haar beurt waardeer. Hoe het jy dit ervaar om saam met haar die uitdaging te takel?
Dit was vir my baie maklik om met Lorianne oor die weg te kom en ek het gemaklik gevoel met haar. Sy’t mooi gepraat met my en my met respek hanteer. Ek kon op haar staatmaak. Sy’t verstaan dat ek nog nooit in ’n profesionele kombuis gewerk het nie. Ek waardeer baie wat sy gedoen het.
Jy’t tydens ’n vorige uitdaging (Episode 3) baie vertroue in jy en jou spanmaat, Francois Binneman, se disse openbaar toe jy vir julle as wenners gekies het. Hoe het dit met hierdie uitdaging vergelyk?
Met die hierdie uitdaging was dit soortgelyk. In beide episodes het elkeen ’n taak gehad om te doen en ons kon mekaar help as iets iewers vasgebrand het. In hierdie episode was ek ook darem gemaklik met die bestanddele.
Kokkedoor Vuur & Vlam word Donderdagaande om 20:00 op kykNET (DStv-kanaal 144 en DStv Stream) uitgesaai. Episodes sal ná uitsending ook op Catch Up beskikbaar wees. Kyk ook solank die eerste seisoen op Showmax.
Lees ook: Wat soek Kokkedoor: Son & See se beoordelaars? Sjef Yolani Abrahams vertel
