Verskaf deur Anja van Beek
Iets gebeur aan die begin van September wat geen dagboekinskrywing heeltemal kan vasvang nie.
Die dae begin ’n bietjie vroeër, die lug voel anders, en die tuin wat ’n paar weke gelede maar oes gelyk het, begin weer lewe kry. Iewers in die liggaam, sonder enige bewuste besluit, verander daar ook iets.
Ons breine en liggame reageer op lig. Ná maande van korter wintersdae bring die lente meer natuurlike lig – veral in die oggend – wat help om ons sirkadiese ritme te reguleer; dit is die interne horlosie wat wakkerheid, moegheid, gemoedstemming en energie beïnvloed. Daardie opgewekte gevoel wat baie mense in hierdie tyd van die jaar ervaar, het ’n fisiologiese oorsprong.
Ek beskou dit as die liggaam wat inhaal by dit wat die kalender reeds weet.
Groei sonder inspanning
In my werk as afrigter vir bestuurders het ek opgemerk hoe dikwels bekwame mense ’n energie- of kapasiteitsprobleem probeer oplos deur bloot harder te werk. Langer ure, vroeër begin en meer take wat by ’n reeds vol lys gevoeg word, kan soos die voor-die-hand-liggende oplossing voel. Maar hoewel daar tye is wanneer dit nodig is om harder te druk, los volgehoue inspanning nie ’n energieprobleem op nie. Dit vererger dit eerder.
Wat die natuur elke September wys, is dat groei nie hoofsaaklik oor inspanning gaan nie. Plante dwing nie hulself deur wilskrag om te blom nie; hulle groei wanneer die omstandighede rondom hulle groei ondersteun. Lig, warmte en vog skep ’n omgewing waarin iets wat rustend was, weer aan die gang kan kom.
Dieselfde beginsel geld vir mense en die spanne wat ons lei. Ons omgewings kan óf die toestande vir energie, fokus en groei skep, óf dit ongemerk ondermyn.
Die lente maak natuurlik dinge ook ingewikkeld.
Saam met die jakarandas en langer oggende is die werklikheid dat dit die vierde kwartaal is. Foto: Magda Ehlers, Pexels
Die laaste skof
In die Suidelike Halfrond lui 1 September ook die laaste skof van die werksjaar in. Saam met die jakarandas en langer oggende is die werklikheid dat dit die vierde kwartaal is: Daar is nog projekte wat afgehandel moet word, begrotings wat ingedien moet word, teikens wat bereik moet word, jaareindfunksies wat beplan moet word, en die toenemende besef dat sommige van die dinge waarvan ons seker was dat ons dit teen dié tyd sou afgehandel het, steeds lê en wag waar ons dit in Maart gelos het.
Die hernude energie van die lente en die druk van die finale kwartaal kom tegelykertyd. Dit maak saak hoe ons op daardie kombinasie reageer.
Wanneer kognitiewe lading te lank hoog bly, word ons vermoë om te beplan, prioriteite te stel en goeie besluite te neem, benadeel. Om te veel mededingende prioriteite te hanteer, lei nie noodwendig tot meer werk wat afgehandel word nie; dit kan wel die gehalte van die denke wat op alles toegepas word, verlaag.
Wat ek nuttiger gevind het –in my eie werk en by die leiers wat ek afrig – is om September as ’n eerlike nuwe begin te beskou eerder as ’n naelloop om te herstel.
Begin met drie vrae:
- Wat is werklik belangrik voor Desember?
Nie die volledige lys nie, maar die twee of drie dinge wat werklik iets betekenisvol mee sal bring as dit goed uitgevoer word. Leierskap behels dat ’n mens net so goed weet wat om opsy te skuif as wat jy weet wat om na te streef.
- Wat kan laat vaar word sonder werklike gevolge?
Sommige prioriteite het in Januarie sin gemaak, maar is sedertdien deur veranderende omstandighede of duideliker werklikhede ingehaal. Om vas te hou aan ’n doelwit, wat nie meer van toepassing is nie, verg energie wat produktiewer aangewend sou kon word. Om jouself toe te laat om sake te heroorweeg en dit te laat vaar, is soms die verantwoordeliker keuse.
- Waar kan ek my energie die beste aanwend?
’n Verbasende hoeveelheid geestelike en emosionele energie word bestee aan dinge wat min oplewer: ’n moeilike dinamika wat nie ons taak is om op te los nie; perfeksionisme toegepas op werk wat bloot goed genoeg hoef te wees, vergaderings waar ons teenwoordigheid nie nodig is nie, of probleme waaroor daar reeds besluit is.
Energie is nie onbeperk nie. Die leiers wie se oordeelsvermoë, verhoudings en kapasiteit aan die einde van die jaar behoue gebly het, is dikwels diegene wat doelbewus besluit het waar hulle dit aanwend.
September – ‘n sielkundige keerpunt
September kan dien as ’n nuttige sielkundige keerpunt – ‘n geleentheid om ‘n streep te trek onder dit wat nie gewerk het nie en bewustelik te besluit wat volgende moet gebeur.
September kan dien as ’n nuttige sielkundige keerpunt – ‘n geleentheid om ‘n streep te trek onder dit wat nie gewerk het nie en bewustelik te besluit wat volgende moet gebeur. Foto: Magda Ehlers, Pexels
Die laaste skof van die jaar hoef nie ’n resies te wees om alles in te haal wat nie in die eerste agt maande gebeur het nie. Dit kan eerder ’n doelgerigte poging wees om te fokus op wat werklik saak maak, met ruimte vir die besinning, herstel en teenwoordigheid wat prestasie ondersteun eerder as om dit uit te put.
Gaan sit of stap vir tien minute buite. Jou sirkadiese ritme sal dit waardeer – en so ook die weergawe van jouself wat Desember energiek binne wil gaan.
Anja van Beek is ’n leierskapstrateeg en stigter van die WholeLeader Collective. Sy werk landwyd en internasionaal met direksies en leiers.
Lees ook: 10 redes waarom jy rooi rose se September-uitgawe móét lees!
Lees Meer
